Gần đây, một video về nuôi dạy con thu hút sự chú ý ở Trung Quốc. Có một cậu bé 17 tuổi, vóc dáng cao lớn, nhìn chẳng khác gì một thiếu niên bình thường, nhưng lại có một thói quen khiến nhiều người khó hiểu: Tối nào cậu cũng phải bám lấy mẹ mới có thể ngủ được. Suốt hơn 10 năm, cậu chưa bao giờ có thể tự mình đi vào giấc ngủ.
Người bố vừa sốt ruột vừa tức giận. Ông đã thử đủ cách, từ nhẹ nhàng khuyên nhủ đến nghiêm khắc trách mắng, vừa mềm vừa cứng đều không có tác dụng. Cậu bé vẫn cực kỳ quấn mẹ, phụ thuộc vào gia đình và gần như không có ý thức tự lập. Bất lực, cuối cùng cả gia đình phải đưa cậu đến nhờ bác sĩ tâm lý tư vấn.
Nhiều người xem xong không khỏi khó hiểu: Đã là một cậu bé 17 tuổi rồi, tại sao vẫn quấn mẹ đến vậy, sao vẫn không thể tự lập? Nhưng lời của bác sĩ tâm lý đã chạm đúng vào nỗi đau của vô số cha mẹ, đồng thời cũng khiến nhiều người bừng tỉnh:
- Việc trẻ mãi không chịu ngủ riêng, quá phụ thuộc vào cha mẹ thực sự không phải lỗi của đứa trẻ, mà là kết quả của việc cha mẹ hết lần này đến lần khác mềm lòng, không nỡ buông tay và vô tình dung túng cho sự phụ thuộc ấy.
Ảnh minh hoạ (Sohu)
1. Vì sao không nên để trẻ ngủ chung với cha mẹ quá lâu?
3-5 tuổi là giai đoạn quan trọng để trẻ hình thành ý thức về bản thân, nhận thức về giới tính, đồng thời cũng là “cửa sổ vàng” để xây dựng tính cách độc lập. Nếu ở giai đoạn này trẻ vẫn chưa được tách giường, những điểm yếu trong tính cách có thể dần bộc lộ.
Rõ ràng nhất là sự phụ thuộc quá mức. Khi gặp chuyện thì nhút nhát, yếu đuối, thiếu chính kiến; làm bất cứ việc gì cũng có thói quen dựa dẫm vào người khác, không dám tự mình thử sức, cũng không dám đối mặt với khó khăn.
Một vấn đề khác là ý thức về ranh giới cơ thể bị thiếu hụt nghiêm trọng. Những đứa trẻ ngủ chung giường với cha mẹ quá lâu có thể không hiểu rõ sự khác biệt về giới tính, thiếu ý thức về quyền riêng tư và tự bảo vệ bản thân. Khi lớn lên, trẻ dễ trở nên tự ti, nhạy cảm, đồng thời cũng không biết cách yêu thương và tôn trọng chính mình.
Đặc biệt với bé trai, việc ngủ chung với mẹ trong thời gian dài có thể khiến trẻ hình thành sự phụ thuộc quá mức về mặt tâm lý, trở nên yếu đuối, nhạy cảm, nhút nhát, thiếu sự tự tin và tinh thần trách nhiệm. Những đứa trẻ như vậy khi trưởng thành có thể hình thành thói quen lùi bước, né tránh mỗi khi gặp vấn đề, rất khó tự mình gánh vác mọi việc.
2. Thời điểm vàng để trẻ trai, trẻ gái ngủ riêng: Không nên nuôi con theo một khuôn mẫu
Nhiều gia đình nhiều lần thất bại trong việc cho con ngủ riêng, nguyên nhân căn bản là không biết giáo dục phù hợp với từng đứa trẻ, không phân biệt giới tính mà áp dụng một tiêu chuẩn cho tất cả. Các chuyên gia nhi khoa và tâm lý cho rằng tốc độ phát triển tâm lý của bé trai và bé gái có sự khác biệt, vì vậy thời điểm tách giường, tách phòng cũng không nhất thiết phải giống nhau.
Bé gái: 4 tuổi bắt đầu tập ngủ riêng, trước 5 tuổi hoàn thành việc ngủ phòng riêng.
Bé gái thường nhạy cảm và trưởng thành về mặt tâm lý sớm hơn, nhận thức về giới tính cũng hình thành nhanh hơn. Cho trẻ sớm tập ngủ một mình có thể giúp xây dựng ý thức rõ ràng về ranh giới cơ thể.
Từ nhỏ, trẻ cần hiểu rằng cơ thể mình có quyền riêng tư và những giới hạn cần được tôn trọng, từ đó học cách yêu thương và bảo vệ bản thân. Những bé gái được rèn luyện tính độc lập và ý thức về ranh giới từ nhỏ khi trưởng thành sẽ tự tin hơn, biết trân trọng bản thân và ít có xu hướng phụ thuộc vào người khác.
Bé trai: 4-6 tuổi tập từng bước, khoảng 6 tuổi hoàn thành việc tách giường.
Bé trai thường phát triển về mặt tâm lý chậm hơn tương đối, đồng thời có xu hướng gắn bó với cha mẹ lâu hơn. Vì vậy, không nhất thiết phải quá sớm ép trẻ trở nên độc lập, tránh khiến trẻ thiếu cảm giác an toàn, từ đó trở nên tự ti hoặc khép kín.
Bài viết cho rằng tốt nhất nên để bé trai hoàn thành việc ngủ riêng trước 6 tuổi. Nếu vượt quá độ tuổi này mà trẻ vẫn ngủ chung với cha mẹ, trẻ có thể dễ hình thành tính cách yếu đuối, thiếu trách nhiệm, gặp chuyện là lùi bước, từ đó ảnh hưởng lâu dài.
3. Phương pháp tách giường nhẹ nhàng, thực tế mà các gia đình có thể áp dụng
Cách tách giường hiệu quả không nên là ép buộc cứng nhắc. Cha mẹ nên nhẹ nhàng nhưng kiên định, tiến từng bước, giúp trẻ thích nghi với việc ngủ một mình mà không cảm thấy quá áp lực.
Bước 1: Cùng phòng nhưng khác giường, duy trì trong 1-2 tháng
Trước tiên, đặt một chiếc giường nhỏ dành riêng cho trẻ ngay cạnh giường lớn của bố mẹ. Trẻ ngủ trên giường riêng, còn cha mẹ vẫn ngủ ngay bên cạnh. Sự đồng hành không thay đổi, khoảng cách cũng không quá xa. Trẻ không cảm thấy xa lạ hay sợ hãi, từ đó từng bước làm quen với việc tự đi vào giấc ngủ, giảm cảm giác sợ bóng tối hoặc sợ phải ở một mình.
Bước 2: Chú ý đến từng chi tiết để mang lại cảm giác an toàn cho trẻ
Trước giờ ngủ, cha mẹ nên dành thêm thời gian ở bên con: kể chuyện, trò chuyện, kiên nhẫn xoa dịu cảm xúc của trẻ. Có thể bật một chiếc đèn ngủ dịu nhẹ và tắt khi trẻ đã ngủ. Cũng có thể cho trẻ ôm món đồ chơi hoặc thú bông quen thuộc khi đi ngủ. Trong suốt quá trình, cha mẹ hãy nhẹ nhàng đồng hành nhưng không dễ dàng thỏa hiệp hay nhượng bộ.
Dù trẻ mè nheo hay khóc lóc thế nào, cha mẹ vẫn nên kiên định với nguyên tắc, tránh hôm nay cho ngủ riêng, ngày mai lại vì thương con mà cho quay lại ngủ chung.
Bước 3: Chuyển tiếp ổn định sang phòng riêng
Khi trẻ đã hoàn toàn quen với việc tự ngủ trên giường riêng, ban đêm ngủ ổn định và không còn khóc hay sợ hãi, cha mẹ mới từ từ chuyển trẻ sang phòng riêng. Cách làm từng bước như vậy sẽ giúp trẻ dễ tiếp nhận hơn, đồng thời cha mẹ cũng không phải rơi vào cảnh vừa thương con vừa tự gây áp lực cho chính mình.
