Nhiều tài xế xe công nghệ kén chọn hơn khi nhận khách trước áp lực giá xăng - Ảnh: C.TRUNG
Các ứng dụng đã tung hỗ trợ để giữ tài xế, song ở ngoài đường, nhiều người vẫn phải kéo dài giờ chạy, né cuốc ngắn, tính kỹ từng cây số mới mong giữ được đồng lời.
Tài xế tìm đủ cách ứng biến
Đứng chờ khách ở đường Phan Xích Long, phường Cầu Kiệu, TP.HCM, anh H., tài xế GrabBike cùng nhóm tài xế giao hàng thức ăn, chia sẻ điều khiến anh sốt ruột không phải nắng nóng hay lượng cuốc ít đi mà là bình xăng vừa đổ buổi sáng đã ngốn quá nhiều tiền so với trước.
Theo kỳ điều hành ngày 19-3, giá xăng tăng mạnh so với lần điều chỉnh trước. Xăng E5 RON92 tăng 4.710 đồng/lít, lên 27.177 đồng; RON95-III tăng 5.070 đồng, lên 30.690 đồng//lít.
Anh H. cho biết vừa nhận hơn 100.000 đồng hỗ trợ từ ứng dụng, nhưng số tiền này chỉ đủ bù cho khoảng 2 ngày chạy xe.
"Mỗi ngày tôi phải gánh thêm khoảng 50.000 đồng tiền xăng, tính ra 5 ngày còn lại trong tuần vẫn phải tự bù", anh H. nói.
Theo nhiều tài xế, áp lực lớn nhất nằm ở các cuốc ngắn. Một chuyến 1,5 - 2km có giá 15.000 - 20.000 đồng, nhưng tài xế phải chạy thêm một quãng đường tương tự để tới điểm đón. Nếu cộng cả quãng đường chạy rỗng, thời gian chờ, chiết khấu nền tảng và hao mòn xe, phần còn lại không đáng kể.
"Trước đây cuốc ngắn còn giúp xoay vòng kiếm thêm chuyến, giờ nhiều cuốc chạy xong gần như hòa vốn", anh H. cho hay.
Với tài xế ô tô công nghệ, sức ép còn lớn hơn. Anh B.V.V., tài xế GrabCar tại TP.HCM, cho biết trước đây mỗi ngày anh tốn khoảng 300.000 đồng tiền xăng, khi giá vượt 29.000 đồng/lít, có ngày chi phí đội lên gần 500.000 đồng.
Trong khi đó, doanh thu bình quân một ngày khoảng 1 triệu đồng. Với mức hỗ trợ 7% doanh thu, anh nhận khoảng 70.000 đồng, song vẫn hụt khoảng 80.000 đồng mỗi ngày, tương đương hơn nửa triệu đồng một tuần.
Theo anh V., doanh thu hiển thị trên ứng dụng không phản ánh thu nhập thực, bởi sau mỗi cuốc xe còn là tiền xăng, khấu hao, bảo dưỡng, gửi xe và cả những chuyến chạy rỗng không có khách chiều về.
Khi giá cước chưa tăng tương ứng, phần biến động chi phí đầu vào đang dồn chủ yếu lên vai tài xế. Nhiều người vì thế phải chọn cuốc kỹ hơn, hạn chế quãng đường chạy rỗng và chỉ tập trung hoạt động vào giờ cao điểm để giữ thu nhập.
Khách bắt đầu phải chờ lâu hơn
Theo ghi nhận, trước áp lực chi phí tăng, nhiều tài xế thay đổi cách nhận cuốc để tiết kiệm và hiệu quả hơn.
Nhiều người không còn chạy vòng quanh hoặc đến nơi có khách đặt như trước mà đứng yên chờ những chuyến có điểm đón gần. Các cuốc ngắn, giá thấp nhưng phải chạy rỗng một vài cây số để đến nơi, bị cân nhắc kỹ hơn.
"Tôi giờ nhìn cuốc không chỉ nhìn tiền, mà nhìn cả quãng đường đi đón. Có chuyến ứng dụng báo 18.000 đồng nhưng phải chạy khoảng 2km mới tới chỗ đón khách thì gần như bỏ", anh Sơn, tài xế BeBike, nói.
Đó cũng là nguyên nhân mà một số khách hàng phản ánh chờ xe lâu hơn. Chị Minh Anh, nhân viên văn phòng ở Bình Thạnh, kể những ngày gần đây việc đặt xe buổi sáng khó hơn hẳn.
"Có hôm tôi đặt xe cho con đi học, cuốc đầu tài xế hủy, cuốc sau chờ khá lâu không ai nhận. Cuối cùng tôi phải tự chở con đi. Khách chưa thấy cước tăng rõ, nhưng lại thấy khó gọi xe hơn", chị Minh Anh nói.
Trong khi đó, nhiều app gọi xe như Grab, Be cho biết việc tăng giá cước vẫn đang trong kế hoạch chờ, chưa chính thức áp dụng. Hiện, app gọi xe tung các khoản hỗ trợ ngắn hạn cho tài xế, ghìm giá cước.
Theo Grab Việt Nam, hãng đã triển khai chương trình thưởng theo tuần cho tài xế sử dụng xe xăng dầu nhằm "san sẻ phần nào lo lắng về chi phí nhiên liệu", trong đó tài xế GrabCar tại Hà Nội và TP.HCM có thể được hỗ trợ tối đa tương đương 7% doanh thu.
Với nhóm 2 bánh, Grab cũng áp dụng thưởng tuần cho đối tác nhận được thông báo trên ứng dụng. Be Group cũng chọn cách hỗ trợ ngắn hạn để giữ lực lượng tài xế.
Theo thông tin công bố, chuỗi chương trình "đồng hành cùng bác tài xe xăng" được điều chỉnh theo từng tuần để bám sát biến động giá nhiên liệu; mức hỗ trợ tối đa có thể lên tới 800.000 đồng/tháng, tùy loại xe và mức độ hoạt động.
Đại diện doanh nghiệp cho biết đây là giải pháp ứng phó ngắn hạn trong bối cảnh nền tảng phải cùng lúc cân đối quyền lợi giữa tài xế, khách hàng và khả năng tài chính của doanh nghiệp.
Giá xăng tăng mạnh khiến nhiều khách hàng bắt đầu quan tâm hơn đến xe điện - Ảnh: C.TRUNG
Tính toán chuyển đổi xe
Trên các hội nhóm tài xế, cùng với câu chuyện xăng tăng giá là những cuộc so sánh ngày càng rõ giữa xe xăng và xe điện. Nhiều tài xế thừa nhận hiện xe điện đang lợi thế hơn hẳn, thu nhập ổn. Trong khi đó, xe điện cũng tung chiêu để chiếm thị phần.
Với Xanh SM, theo chính sách mới, tài xế Green SM Mini được hỗ trợ phí sạc 50.000 đồng/ngày trong 3 tháng đầu nếu đáp ứng điều kiện vận hành, kèm cơ chế bảo đảm thu nhập tới 600.000 đồng/ngày ở một số địa bàn.
Chưa kể, trong mô hình vận doanh độc quyền, nhiều tài xế còn được miễn phí sạc tại hệ thống trạm công cộng V-Green đến giữa năm 2027. Những ưu đãi này khiến xe điện không còn chỉ là lựa chọn "xanh", mà đã trở thành một phương án kinh tế đáng cân nhắc với người chạy xe dịch vụ.
Bởi vậy, các hãng xe công nghệ đang tính chuyển sang xe điện như một lời giải dài hơi. Không chỉ tung thưởng hay hỗ trợ xăng dầu để giữ chân tài xế, các app gọi xe cũng bắt đầu đẩy nhanh lộ trình điện hóa đội xe.
Sau nhiều thỏa thuận với các hãng xe máy điện trong nước, Grab tiếp tục hợp tác với Yadea để mở thêm lựa chọn cho đối tác tài xế.
Ông Mã Tuấn Trọng, Giám đốc điều hành Grab VN, cho rằng sự bắt tay giữa các bên trong hệ sinh thái xe điện là chìa khóa để thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh.
Với tài xế, lợi ích không chỉ nằm ở ưu đãi mua xe, mà còn ở chính sách bảo hành, bảo dưỡng, cứu hộ và khả năng tiếp cận dần mạng lưới đổi pin, sửa chữa thuận tiện.
Theo nhiều chuyên gia kinh tế, trước mắt, hàng trăm nghìn tài xế vẫn phải tự xoay xở bằng cách chọn cuốc kỹ hơn, chạy lâu hơn và hạn chế quãng đường rỗng.
Về lâu dài, vấn đề không chỉ là hãng hỗ trợ được bao nhiêu mà là mô hình vận hành nào đủ bền để giúp người chạy xe chống chịu tốt hơn trước những cú sốc chi phí ngày càng khó lường.
Các nền tảng hỗ trợ gì khi giá xăng tăng?
Trước áp lực nhiên liệu, các nền tảng đã tung nhiều gói hỗ trợ để giữ tài xế. Grab thưởng theo tuần, với tài xế 4 bánh tại Hà Nội và TP.HCM được hỗ trợ tối đa tương đương 7% doanh thu, tài xế 2 bánh tối đa 135.000 đồng/tuần, đồng thời khuyến khích chuyển sang xe điện.
Be hỗ trợ trực tiếp hơn cho tài xế xe xăng, mức công bố lên tới 800.000 - 900.000 đồng/tháng, kèm voucher xăng và thi đua.
Xanh SM không chịu tác động trực tiếp từ giá xăng nhưng duy trì các chính sách hút tài xế như hoàn phí sạc và bảo đảm thu nhập cho người mới đủ điều kiện.
Ở mảng giao hàng, ShopeeFood hỗ trợ phí xăng cho tài xế, còn một số doanh nghiệp chuyển phát như Viettel Post, Giao Hàng Tiết Kiệm lại thu phụ phí xăng dầu vào giá vận chuyển.
Xe xăng đối diện bài toán khó
Việc hỗ trợ tài xế, theo nhiều chuyên gia, là bài toán khó, ngay cả với các hãng xe công nghệ lớn. Tăng cước thì khách hàng phản ứng, giảm nhu cầu đi lại. Không tăng cước mà cũng không hỗ trợ tài xế thì nguy cơ thiếu xe, nhất là giờ cao điểm.
Còn nếu doanh nghiệp ôm hết chi phí tăng thêm, biên lợi nhuận sẽ bị bào mòn. Bởi vậy, cách phản ứng hiện nay của các hãng phần nhiều là "giảm lợi nhuận ngắn hạn để giữ thị phần dài hạn".
Tuy vậy, xe xăng chưa dễ bị thay thế. Với nhiều tài xế, lợi thế lớn nhất của xe xăng là không phải bỏ thêm vốn để đổi xe ngay. Không ít người đang ở trọ, chưa có chỗ sạc ổn định, hoặc đơn giản là chưa đủ tiền mua xe mới.
Vì vậy, nếu có cú hích mạnh hơn từ chính sách, việc chuyển đổi xe điện sẽ nhanh hơn.
