"Bảo hiểm triệu đô" là khái niệm không đơn thuần nói về những hợp đồng bảo hiểm có giá trị lớn. Đằng sau nó là một tư duy mới về quản trị gia sản, chuyển giao tài sản và thiết kế sự ổn định tài chính dài hạn cho gia đình.
Trong bối cảnh tầng lớp giàu có tại Việt Nam gia tăng nhanh chóng, đặc biệt là nhóm khách hàng có giá trị tài sản ròng cao (High-net-worth individual - HNWIs), bảo hiểm nhân thọ đang dần được nhìn nhận như một cấu phần của chiến lược quản trị tài sản, thay vì chỉ là một sản phẩm bảo vệ theo nghĩa truyền thống.
Trong nhiều năm, câu chuyện của giới doanh nhân Việt Nam chủ yếu xoay quanh một mục tiêu: tăng trưởng. Tăng trưởng doanh thu, mở rộng doanh nghiệp, tích lũy tài sản và nắm bắt cơ hội trong một nền kinh tế đi lên nhanh chóng.
Nhưng khi tài sản đạt đến một quy mô đủ lớn, câu hỏi quan trọng dần thay đổi. Không còn là "làm sao để giàu hơn", mà là "làm sao để giữ được khối tài sản ấy qua nhiều thế hệ". Đó cũng là giai đoạn mà thị trường tài chính Việt Nam bắt đầu xuất hiện một khái niệm vốn quen thuộc tại các thị trường phát triển: "bảo hiểm triệu đô".
Ông Nguyễn Quang Duy - Phó Tổng Giám đốc Marketing và Phát triển Kinh doanh kênh Đối tác của AIA Việt Nam - cho rằng thị trường Việt Nam đang bước vào chính giai đoạn chuyển đổi đó.
Ở nhóm khách hàng HNWIs, việc sử dụng bảo hiểm như một công cụ trong quản trị gia sản và xây dựng di sản gần như là một thông lệ phổ biến. Gần đây, thị trường quốc tế ghi nhận sự xuất hiện của những hợp đồng bảo hiểm nhân thọ có giá trị lên tới hàng trăm triệu USD, phản ánh xu hướng tái cấu trúc tài sản của nhóm khách hàng giàu có trong bối cảnh kinh tế biến động.
Theo ông Nguyễn Quang Duy, nếu chỉ nhìn "bảo hiểm triệu đô" như một hợp đồng bảo hiểm có mệnh giá lớn dành cho khách hàng cao cấp, thì chúng ta đã bỏ qua phần quan trọng nhất của câu chuyện.
Đằng sau khái niệm "bảo hiểm triệu đô" không phải là cuộc cạnh tranh về giá trị hợp đồng. Đó là sự dịch chuyển trong cách quản trị tài sản. Khi làm việc với một khách hàng siêu giàu, câu hỏi không bắt đầu từ số tiền bảo hiểm họ có thể mua, mà từ tổng thể tài sản và cách họ muốn giá trị đó được vận hành trong dài hạn.
Thực tế ở Việt Nam hiện nay, nhiều gia đình giàu có đang nắm phần lớn tài sản ở những loại tài sản giá trị cao nhưng kém thanh khoản. Bất động sản có thể lớn, nhưng không phải lúc nào cũng bán được ngay.
Doanh nghiệp có thể mạnh, nhưng không thể chia nhỏ đơn giản để đáp ứng nhu cầu tài chính tức thời của từng thành viên. Nếu xảy ra biến cố, sự thiếu hụt thanh khoản có thể nhanh chóng đẩy gia đình vào tình thế phải ra quyết định trong áp lực.
Bài toán của các gia đình trên không chỉ là quy mô tài sản, mà còn là cách tài sản được phân lớp giữa nhóm phục vụ tăng trưởng dài hạn và nhóm có khả năng tạo dòng tiền hoặc bảo vệ gia đình khi cần thiết.
Trong nhiều trường hợp, tài sản lớn nhưng dòng tiền lại thiếu linh hoạt. Chính trong những tình huống như vậy, vai trò của bảo hiểm triệu đô mới thực sự trở nên rõ ràng.
"Không phải vì thay thế đầu tư hay tạo ra lợi nhuận cao hơn, mà vì bảo hiểm tạo ra một dòng tiền có chủ đích, với cơ chế chi trả được thiết kế từ trước", ông Duy khẳng định.
Hay ở các gia đình sở hữu tài sản lớn, câu chuyện kế thừa hiếm khi chỉ đơn giản là "để lại tài sản". Khó khăn lớn hơn nằm ở việc làm sao để ý nguyện của người tạo lập tài sản được thực thi đúng.
Di chúc có thể phát sinh tranh chấp. Việc phân bổ tài sản không đồng đều giữa các thành viên có thể tạo ra xung đột.
Những tài sản gắn với doanh nghiệp gia đình càng khiến bài toán phức tạp hơn khi liên quan đồng thời đến quyền sở hữu và quyền điều hành.
Trong bối cảnh đó, bảo hiểm được nhìn nhận như một phần trong cấu trúc chuyển giao tài sản. Không chỉ là một cam kết chi trả, bảo hiểm nhân thọ còn có thể được nhìn như một phần trong cấu trúc hoạch định chuyển giao tài sản và tạo thanh khoản cho gia đình.
Tại nhiều thị trường phát triển, các gia tộc lớn thường sử dụng hệ thống quỹ tín thác, cấu trúc pháp lý và các công cụ hoạch định di sản đã tồn tại hàng chục, thậm chí hàng trăm năm.
Tuy nhiên tại Việt Nam, các công cụ cho hoạch định di sản vẫn đang trong quá trình hoàn thiện - điều mà nhiều chuyên gia pháp lý và quản trị gia sản cũng đã đề cập trong thời gian gần đây.
Vì vậy, nhiều gia đình sở hữu tài sản lớn bắt đầu quan tâm hơn đến việc kết hợp giữa di chúc, cấu trúc doanh nghiệp, quản trị gia đình và các giải pháp tài chính tạo thanh khoản để chuẩn bị cho quá trình chuyển giao tài sản trong dài hạn.
Với một số gia đình, đây là khác biệt mang tính quyết định. Bởi điều họ cần không chỉ là "để lại tiền", mà là để lại tiền theo cách không bị chệch khỏi ý định ban đầu.
Tuy nhiên, ngay cả khi đã có công cụ, một câu hỏi lớn hơn vẫn còn đó.
Có một cụm từ mà ông Duy dùng khá đắt: Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn "mới giàu". Phần lớn người giàu Việt Nam hiện nay vẫn là thế hệ đầu tiên tạo lập tài sản lớn. Họ thành công trong việc xây dựng doanh nghiệp, nhưng lại chưa có sẵn "công thức" chuyển giao được đúc kết qua nhiều thế hệ, như những gia tộc tại châu Âu hay Mỹ.
Vì vậy, quá trình chuyển giao gia sản tại Việt Nam hiện không chỉ là câu chuyện tài chính, mà còn là quá trình xây dựng dần các chuẩn mực quản trị gia đình và quản trị di sản.
Với nhiều doanh nghiệp gia đình, họ đang đứng trước một câu hỏi khó hơn nhiều: làm sao để tài sản không biến mất sau một hoặc hai thế hệ.
Trong bối cảnh ấy, bảo hiểm không phải lời giải cho toàn bộ bài toán, nhưng là một mắt xích trọng yếu.
Đó là nguồn thanh khoản tức thời, góp phần bảo vệ các định hướng phân bổ tài sản đã được chuẩn bị từ trước, và là đối trọng giúp gia sản không bị "đóng băng" trong các loại tài sản khó dịch chuyển như bất động sản hay cổ phần doanh nghiệp.
Với nhiều gia đình, đây còn là cách thiết lập kỷ luật trong thụ hưởng tài sản cho thế hệ kế tiếp: tài sản không chỉ được nhận, mà được nhận trong một cấu trúc có trật tự, có điều kiện và có định hướng.
Bởi mục tiêu sau cùng của người sáng lập không dừng lại ở việc tạo dựng một doanh nghiệp thành công, mà là bảo đảm gia đình vẫn vững vàng khi họ không còn đứng ở vị trí trung tâm.
Di sản lớn nhất không chỉ là khối tài sản để lại, mà là sự ổn định của cả gia tộc qua nhiều thế hệ. "Rõ ràng, điểm quan trọng không nằm ở việc để lại bao nhiêu, mà là để lại theo cách nào để ý nguyện đó được thực hiện đúng", ông Duy nhận định.
Với nhóm khách hàng HNWIs, nhu cầu không dừng ở quyền lợi bảo hiểm. Họ quan tâm đến pháp lý, cấu trúc thừa kế, khả năng tranh chấp, về người nhận, về thời điểm nhận, về cách bảo vệ ý nguyện nếu phát sinh tranh chấp.
Với những hợp đồng nhỏ, đây có thể chưa phải là điểm nghẽn lớn. Nhưng với những hợp đồng mà phí lên đến hàng chục tỷ đồng và quyền lợi bảo hiểm có thể lên tới vài trăm tỷ đồng, độ phức tạp thay đổi hoàn toàn.
Theo ông Duy, đó là lý do AIA không chỉ tiếp cận thị phần này bằng một dòng sản phẩm độc lập, mà là tạo ra một hệ sinh thái giải pháp - AIA Elite.
Hệ sinh thái này bao gồm năng lực thẩm định, tính pháp lý, sự minh bạch, mạng lưới đối tác và chuẩn dịch vụ đủ chiều sâu để đồng hành với khách hàng trong dài hạn cùng tài sản lớn.
Ở góc độ sức khỏe, nhu cầu của nhóm khách hàng này cũng khác. Với nhóm khách hàng này, giá trị không chỉ nằm ở chi trả, mà ở khả năng được kết nối đúng bệnh viện, đúng bác sĩ và đúng thời điểm, đặc biệt trong các tình huống điều trị phức tạp.
Ông Duy nhấn mạnh: "Bảo hiểm triệu đô" thực chất là một hệ sinh thái xoay quanh khách hàng, chứ không phải một hợp đồng đơn lẻ. Với nhóm khách hàng HNWIs, mỗi buổi làm việc AIA thường quy tụ sự tham gia của một đội ngũ chuyên môn từ nhiều lĩnh vực, từ pháp lý, tài chính để gặp gỡ, thảo luận cùng các trợ tá và cố vấn riêng của khách hàng".
