Không gian làm việc tại tòa soạn số báo Tuổi Trẻ
Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số đang làm thay đổi sâu sắc cách thức con người tiếp cận, chia sẻ và chiếm lĩnh tri thức. Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, giáo dục cũng đang chuyển mạnh từ định hướng truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất và năng lực người học. Điều này đòi hỏi nhà trường phải khai thác hiệu quả các nguồn lực giáo dục cả trong và ngoài lớp học, trong đó báo chí số là một nguồn lực quan trọng.
Khác với sách giáo khoa hay các tài liệu học thuật mang tính ổn định, báo chí số phản ánh trực tiếp những vấn đề đang diễn ra trong đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội, khoa học và công nghệ.
Với ưu thế về tính thời sự, tính cập nhật, khả năng tiếp cận rộng rãi và sự đa dạng về hình thức thể hiện, báo chí số không chỉ là phương tiện truyền thông mà còn là môi trường học tập mở, nguồn học liệu "đúng, đủ, sống, sạch" phục vụ hiệu quả cho hoạt động dạy học.
Việc khai thác hiệu quả nguồn học liệu này có thể góp phần quan trọng trong việc hình thành phẩm chất, năng lực và đặc biệt là phát triển tư duy phản biện, năng lực số, xây dựng văn hóa học tập suốt đời cho người học.
Bồi dưỡng, nâng cao phẩm chất của người học
Báo chí số có khả năng lan tỏa các giá trị tích cực và những chuẩn mực tốt đẹp của xã hội. Thông qua các bài viết về lịch sử dân tộc, truyền thống văn hóa, các tấm gương vượt khó, những cá nhân có nhiều đóng góp cho cộng đồng hay các hoạt động thiện nguyện, báo chí số góp phần bồi dưỡng lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm, lòng nhân ái và ý thức công dân cho người học.
Những câu chuyện về các doanh nhân thành đạt, các nhà khoa học, các thầy cô giáo, người lao động, học sinh, sinh viên vượt khó hay những người trẻ khởi nghiệp sáng tạo không chỉ cung cấp thông tin mà còn truyền cảm hứng, giúp người học hình thành động cơ học tập đúng đắn, tinh thần vượt khó và khát vọng cống hiến, phụng sự cho Tổ quốc.
Việc tiếp cận thông tin từ các cơ quan báo chí chính thống còn giúp người học hình thành phẩm chất trung thực, biết tôn trọng sự thật và có trách nhiệm khi tiếp nhận, chia sẻ thông tin.
Mở rộng không gian học tập cho người học
Sự phát triển của báo chí số đã làm thay đổi đáng kể không gian học tập truyền thống. Người học có thể tiếp cận tri thức mọi lúc, mọi nơi thông qua các nền tảng báo chí số. Các báo điện tử và tạp chí trực tuyến liên tục cập nhật những thông tin mới nhất về đời sống xã hội, khoa học - công nghệ và các vấn đề toàn cầu.
Điều này giúp người học kết nối kiến thức được học trong trường với thực tiễn cuộc sống. Mỗi sự kiện thời sự, mỗi phát minh khoa học hay mỗi vấn đề xã hội được phản ánh trên báo chí đều có thể trở thành cơ hội học tập và khám phá tri thức cho người học và người dạy.
Kho tư liệu sống cho dạy học và kiểm tra, đánh giá
Ưu thế nổi bật nhất của báo chí số đối với giáo dục nằm ở vai trò của nguồn học liệu mở và một "kho tư liệu sống" giàu tính thực tiễn. Các bài báo, phóng sự, hồ sơ chuyên đề, số liệu thống kê, đồ họa thông tin, video và podcast trên báo chí số cung cấp những minh chứng sinh động giúp người học hiểu rõ hơn các khái niệm, hiện tượng và vấn đề được học trong nhà trường.
Có thể thấy các minh chứng nổi bật được thể hiện rất rõ ở mọi cấp học, bậc học và dễ dàng nhận diện rõ nét nhất là trong các môn học của chương trình giáo dục phổ thông.
Nổi bật như trong môn ngữ văn, các bài báo và văn bản thông tin thường được sử dụng làm ngữ liệu đọc hiểu và nghị luận.
Trong môn lịch sử, địa lý, báo chí cung cấp những thông tin cập nhật về các vấn đề kinh tế - xã hội. Đối với các môn khoa học tự nhiên, công nghệ và tin học, báo chí số là nguồn tư liệu quan trọng giúp cập nhật các thành tựu khoa học, công nghệ mới...
Không chỉ phục vụ hoạt động dạy học, báo chí số còn được sử dụng ngày càng nhiều trong kiểm tra, đánh giá theo định hướng phát triển năng lực. Nhiều đề kiểm tra, đề thi hiện nay sử dụng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa, các bài báo, bảng số liệu hoặc những tình huống thực tiễn nhằm đánh giá khả năng đọc hiểu, phân tích và vận dụng kiến thức của người học.
Phát triển năng lực tự học và tư duy phản biện
Trong xã hội tri thức, năng lực tự học được xem là một trong những năng lực cốt lõi của người học. Báo chí số tạo điều kiện thuận lợi để phát triển năng lực này thông qua việc cung cấp nguồn thông tin phong phú, cập nhật và dễ tiếp cận.
Quá trình khai thác thông tin từ báo chí số đòi hỏi người học phải chủ động tìm kiếm, lựa chọn, phân tích và tổng hợp thông tin. Báo chí số cũng là môi trường thuận lợi để phát triển tư duy phản biện khi người học phải đánh giá độ tin cậy của nguồn tin, phân biệt giữa dữ kiện và ý kiến, đối chiếu nhiều góc nhìn và đưa ra nhận định có căn cứ.
Không gian làm việc dành cho các khối nội dung báo Tuổi Trẻ
Đồng thời việc khai thác báo chí số còn giúp phát triển năng lực thông tin và năng lực số, những năng lực thiết yếu của công dân trong thế kỷ XXI.
Để phát huy hiệu quả vai trò của báo chí số trong giáo dục, người dạy và người học cần ưu tiên sử dụng các nguồn thông tin từ các cơ quan báo chí chính thống, có độ tin cậy cao. Đồng thời cần hình thành thói quen kiểm chứng thông tin và đánh giá khách quan trước khi sử dụng hoặc chia sẻ.
Việc sử dụng báo chí số không nên chỉ dừng lại ở việc cung cấp thông tin mà cần được tổ chức thành các hoạt động học tập như thảo luận, tranh luận, giải quyết vấn đề, nghiên cứu tình huống hoặc thực hiện dự án học tập. Bên cạnh đó, cần chú trọng giáo dục năng lực thông tin và đạo đức số cho người học.
Với ưu thế là nguồn học liệu mở, kho tư liệu sống và cầu nối giữa nhà trường với thực tiễn xã hội, báo chí số đang góp phần tạo nên một môi trường học tập rộng mở, linh hoạt và giàu cảm hứng hơn cho người học.
