1. Trang chủ
2. Xã hội

• Bình luận

165 năm thương cảng Sài Gòn - Kỳ cuối: Đời cảng, đời người đổi thay

Admin

13:30 09/12/2025

Lịch sử 165 năm thương cảng Sài Gòn đã không ghi ai là người nông dân xứ này trở thành phu bốc vác đầu tiên ở bến tàu. Bởi vì trong thời kỳ thực dân, họ là người lao động đổ mồ hôi lấy chén cơm ở địa vị thấp kém của nước thuộc địa.

Một đoạn bến sông Sài Gòn năm 1895 - Ảnh tư liệu

"Chính cảng Sài Gòn phát triển đã góp phần kéo theo không ít người quận 4 phát triển. Đời con, đời cháu công nhân cảng được ăn học đàng hoàng. Nhiều người tiếp tục xin vào làm việc ở cảng hoặc xin được việc làm ổn định khác. Đất và người bên sông thay đổi từ đó.

Bác sĩ NGUYỄN HỒNG DŨNG

Chế độ mới đổi đời phu bốc vác

Theo ông Đinh Công Toại - nguyên phụ trách truyền thông

Sang thời kỳ đổi mới, công nhân cảng Sài Gòn cũng dần phát triển đời sống vật chất và tinh thần - Ảnh: cảng Sài Gòn

Đổi thay đất nghèo bên sông

Ai đã từng sống hay thường xuyên qua lại Sông Sài Gòn: Cảng và đô thị

"Trước năm 1975 vùng dân cư bên bến cảng này có tiếng "khét lẹt" khắp Sài Gòn. Các đại ca tụ tập ở đây, đám trộm cắp giựt dọc lóc cóc leng keng cũng xà quần ở đây. Rồi tệ nghiện ngập, bài bạc, đĩ điếm khắp cùng. Tụi tôi lúc đó còn là thanh niên mà chiều tối nếu không có chuyện gì cần thiết cũng không muốn vào các con hẻm quận 4" - ông Nguyễn Văn Hạnh, 79 tuổi, một người Sài Gòn nhiều năm qua lại rẻo đất bên bến cảng này, vẫn nhớ.

Cũng như nhiều người khác, ông Hạnh cho biết phải trên 90% người lao động mà chủ yếu là công nhân bốc vác ở cảng là người quận 4 hoặc tá túc ở đây để làm việc. Chính vì vậy vài chục năm trước nói đến người vùng đất này là nói đến "dân cảng" với nhiều ý nghĩa tích cực lẫn tiêu cực nặng nề.

Tuy nhiên sau năm 1975, tình hình bắt đầu thay đổi dần. Người trên rẻo đất bên cảng vẫn nghèo khó trong suốt 10 năm trước đổi mới nhưng chính quyền mới đã nỗ lực từng bước cải thiện tình hình an ninh, trật tự, văn hóa xã hội ở đây.

Bác sĩ Nguyễn Hồng Dũng, người nhiều năm gắn bó với "vùng lõi" đường Đoàn Văn Bơ, kể hồi anh mới đến ở đây những năm thập niên 1990 vẫn sợ cảnh thanh niên nghiện ngập ma túy khắp nơi nhưng cũng chứng kiến sự đổi thay dần dần. Chính quyền quyết tâm dẹp tệ nạn ma túy đã thật sự làm thay đổi hình ảnh và đời sống người dân.

"Bước qua thập niên 2000, tệ nạn ma túy giảm rõ rệt như thổi sinh khí mới lên vùng đất bên sông này" - bác sĩ Dũng nhớ ngược lại hình ảnh các xóm nghiện ngập một thời, là các trường học mới được xây dựng khang trang giúp thế hệ trẻ có điều kiện học hành đổi thay cuộc đời.

Qua thời kỳ đổi mới, cảng Sài Gòn bên bờ sông thoát khỏi trì trệ và đi vào quỹ đạo phát triển nhanh. Rồi đất và người bên cảng cũng dần phát triển theo. Những cần cẩu hiện đại xuất hiện ngày càng nhiều bên bờ sông thì khu dân cư bên kia đường Nguyễn Tất Thành cũng dần "thay da đổi thịt".

Dù chầm chậm nhưng các "khu ổ chuột" một thời gắn liền với dân cảng dần được mở mang đường sá, nhà cửa khang trang hơn, rồi các cao ốc lần lượt xuất hiện như khu đô thị hiện đại mới vươn tầm với bên kia quận 1 cũ.

Đời cảng đổi thay đã kéo theo đời người thay đổi. Giờ đây được làm việc ở cảng Sài Gòn là niềm tự hào chứ không còn ngậm ngùi hai tiếng "dân cảng" như tháng năm nghèo khó, phức tạp thuở nào. Trong sự góp phần lớn lao của cảng Sài Gòn vào tiến trình phát triển TP.HCM cũng như cả nước có phần đóng góp mồ hôi và trí tuệ của người dân vùng đất bên sông.

165 năm thương cảng Sài Gòn - Kỳ 4: Cảng Sài Gòn vươn ra biển lớn

Ngày 23-7-1975, Nha Thương cảng Sài Gòn được đổi tên thành cảng Sài Gòn, thời điểm cảng bắt đầu hoạt động phục vụ nền kinh tế nước nhà thống nhất.