Trộm sâm Ngọc Linh diễn biến phức tạp, giám định tang vật gặp khó

Hàng trăm cây sâm Ngọc Linh bị đánh cắp

Tại vùng núi Ngọc Linh, xã Măng Ri, tỉnh Quảng Ngãi, nạn trộm cắp sâm đang trở thành nỗi lo của người dân và doanh nghiệp. Những cây sâm được chăm sóc suốt nhiều năm có thể bị kẻ gian nhổ trộm chỉ sau một đêm.

Người dân trồng sâm dưới tán cây.

Anh Nguyễn Hữu Nam từng bị kẻ gian lấy mất 100 cây sâm từ 7-8 năm tuổi. Cùng cảnh ngộ, anh Quách Văn Nghi bị mất 178 cây, trong đó có 80 cây gần đến kỳ thu hoạch, số còn lại từ 3-4 năm tuổi. Đáng chú ý, số sâm bị đánh cắp trong cả hai vụ đều có chỉ dẫn địa lý nhưng việc truy tìm thủ phạm gặp nhiều khó khăn.

Không chỉ các hộ trồng nhỏ lẻ, doanh nghiệp có lực lượng bảo vệ chuyên trách cũng trở thành mục tiêu của kẻ gian. Công ty Cổ phần Sâm Ngọc Linh TumơRông từng bị trộm tới 400 cây sâm đang đến kỳ thu hoạch. Sau vụ việc, doanh nghiệp phải tăng cường nhiều lớp bảo vệ, từ dựng hàng rào thép gai, lắp camera, chuông báo động đến bố trí lực lượng túc trực thường xuyên.

Chốt bảo vệ tại khu vực vườn sâm thuộc Công ty Cổ phần Sâm Ngọc Linh TumơRông.

Ông Trần Đức An, Chủ tịch Công ty Cổ phần Sâm Ngọc Linh TumơRông, cho biết ngoài đầu tư thiết bị bảo vệ, doanh nghiệp còn liên kết với các hộ trồng sâm xung quanh để kịp thời phát hiện, cảnh báo khi có người lạ xuất hiện.

Công an tỉnh Quảng Ngãi cho hay, một số vụ trộm được xác định do chính người làm việc tại vườn sâm thực hiện. Điển hình, ngày 20-5-2025, A Linh (sinh năm 1987, trú thôn Ngọc La, xã Măng Ri), nhân viên Công ty Vingin, lợi dụng trời tối nhổ 27 cây sâm Ngọc Linh tại khu vực gần lán ngủ của doanh nghiệp rồi mang về trồng trong vườn.

Sau khi doanh nghiệp trình báo, ngày 28-7-2025, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Quảng Ngãi khởi tố vụ án, khởi tố A Linh về tội trộm cắp tài sản. Đến ngày 31-12-2025, cơ quan điều tra hoàn tất kết luận điều tra, đề nghị truy tố bị can.

Những cây sâm được chăm sóc suốt nhiều năm có thể bị kẻ gian nhổ trộm chỉ sau một đêm.

Một vụ trộm khác xảy ra tại vườn sâm của Công ty Cổ phần Sâm Ngọc Linh Kon Tum, xã Măng Ri. Ngày 16-1-2026, lợi dụng sơ hở trong quản lý, trông coi tài sản, 13 người cùng trú thôn Long Plải đã lấy trộm 250 củ sâm Ngọc Linh và 1,38kg lá sâm tươi.

Ngày 8-7-2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Quảng Ngãi khởi tố vụ án, khởi tố 13 bị can về tội trộm cắp tài sản. Đến ngày 14-9-2026, cơ quan điều tra kết luận, đề nghị truy tố cả 13 bị can.

Theo Công an tỉnh Quảng Ngãi, từ năm 2024 đến nay, cơ quan điều tra đã tiếp nhận, giải quyết 13 nguồn tin liên quan đến trộm cắp sâm Ngọc Linh. Trong đó, 7 vụ đã được khởi tố, 4 vụ tạm đình chỉ và 2 vụ đang tiếp tục xác minh.

Đối với các vụ án đã khởi tố, cơ quan điều tra đã kết luận, đề nghị truy tố 6 vụ với 21 bị can; một vụ với một bị can đang tiếp tục điều tra.

Giám định 250 củ sâm tốn 175 triệu đồng

Theo Công an tỉnh Quảng Ngãi, bên cạnh khó khăn trong truy tìm thủ phạm, việc giám định, định giá sâm Ngọc Linh bị đánh cắp cũng đang đặt ra nhiều vướng mắc cho cơ quan điều tra.

Theo đó, để xác định giá trị tài sản bị chiếm đoạt, cơ quan chức năng phải giám định chủng loại và tuổi cây. Đây là căn cứ quan trọng để xác định thiệt hại, phục vụ việc khởi tố và xử lý vụ án.

Những vụ trộm hàng trăm củ sâm đòi hỏi số lượng mẫu giám định tương ứng, khiến thời gian xử lý kéo dài.

Quá trình giám định được thực hiện bởi giám định viên thuộc Chi cục Kiểm lâm tỉnh Quảng Ngãi, phối hợp Trung tâm Ứng dụng khoa học công nghệ thuộc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh kiểm tra, đối chiếu ADN với mẫu sâm Ngọc Linh đối chứng.

Tuy nhiên, mỗi củ sâm phải được giám định gen riêng biệt, không được lấy mẫu ngẫu nhiên hoặc mẫu đại diện. Vì vậy, những vụ trộm hàng trăm củ sâm đòi hỏi số lượng mẫu giám định tương ứng, khiến thời gian xử lý kéo dài.

Đáng nói, chi phí giám định lên tới 700.000 đồng/mẫu. Nếu giám định 250 củ sâm, tổng kinh phí lên đến 175 triệu đồng.

Công an tỉnh Quảng Ngãi cho biết có trường hợp chi phí giám định lớn hơn nhiều lần giá trị tang vật, vượt dự toán kinh phí giám định tư pháp, gây khó khăn trong thanh toán, quyết toán và ảnh hưởng tiến độ điều tra.

Một bất cập khác là việc lấy mẫu giám định có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sâm. Do phải cắt mẫu từ củ để phân tích gen, tỷ lệ sống của sâm khi trồng lại rất thấp.

Điều này khiến tài sản dù được thu hồi vẫn có nguy cơ giảm giá trị sử dụng. Thậm chí, có trường hợp người bị hại đề nghị không lấy mẫu giám định vì lo sâm bị hư hại, khiến cơ quan điều tra gặp thêm khó khăn trong thu thập chứng cứ.

Công an tỉnh tăng cường phối hợp chính quyền địa phương, doanh nghiệp và người dân triển khai mô hình tổ tự quản về an ninh, trật tự.

Trước tình trạng trên, Công an tỉnh Quảng Ngãi cho biết sẽ tăng cường phối hợp chính quyền địa phương, doanh nghiệp và người dân triển khai các biện pháp bảo vệ vườn sâm, duy trì mô hình tổ tự quản về an ninh, trật tự.

Lực lượng chức năng cũng sẽ rà soát các khu vực trồng sâm, tuyến đường có nguy cơ phát sinh hoạt động trộm cắp, vận chuyển và tiêu thụ sâm không rõ nguồn gốc.

Đồng thời, tăng cường kiểm tra hoạt động thu mua, kinh doanh sâm Ngọc Linh, nhất là những giao dịch số lượng lớn, giá bán bất thường hoặc không chứng minh được nguồn gốc hợp pháp; theo dõi các thông tin rao bán sâm có dấu hiệu nghi vấn trên không gian mạng.

Cùng với công tác phòng ngừa, các đơn vị nghiệp vụ được yêu cầu nâng cao chất lượng tiếp nhận, giải quyết tin báo, khẩn trương xác minh, thu thập chứng cứ và xử lý nghiêm các hành vi trộm cắp theo quy định pháp luật.

Tham khảo thêm

Gian nan giữ "vàng xanh" giữa đại ngàn Quảng Ngãi

Tham khảo thêm

Khoảnh khắc Sâm Ngọc Linh bật mầm sau mùa ngủ đông