Từng có một người phụ nữ Việt Nam giả trai đi đánh giặc như Hoa Mộc Lan

Khu tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng (phường Quảng Phú, TP Đà Nẵng) - Ảnh: TRƯỜNG TRUNG

Mẹ Trần Quang Mẫn giả trai để được cầm súng ra trận

Tại không gian trưng bày ở Khu tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng (phường Quảng Phú, TP Đà Nẵng), câu chuyện về mẹ Trần Quang Mẫn thu hút sự quan tâm của nhiều người, gợi lên niềm xúc động và lòng biết ơn.

Người mẹ được nhắc đến với lòng kính trọng ấy từng cải trang thành nam giới để thực hiện mong muốn trực tiếp cầm súng chiến đấu. 

Chị Nguyễn Thị Trúc, hướng dẫn viên tại Khu tượng đài Mẹ Việt Nam anh hùng, cho biết tên gọi nam tính Trần Quang Mẫn được giới thiệu tại không gian trưng bày gắn với câu chuyện đặc biệt về người mẹ từng giả trai để đi đánh giặc.

Mẹ Trần Quang Mẫn tên thật là Trần Thị Sáu, còn được gọi là Mười Mẫn, sinh năm 1927 tại Kiên Giang.

"Từ khi còn trẻ, trong hoàn cảnh đất nước chìm trong chiến tranh, mẹ đã sớm có ý thức tham gia hoạt động cách mạng, mong muốn góp sức cho cuộc đấu tranh giành độc lập. Gia đình không đồng ý cho đi đánh giặc, trong khi đó đơn vị Vệ quốc đoàn khi ấy chỉ tuyển nam quân nhân. Không từ bỏ ý định, nên mẹ cải trang thành nam giới" - chị Trúc nói.

Không gian trưng bày về người Mẹ Việt Nam Anh hùng giả trai đi đánh giặc Trần Quang Mẫn - Ảnh: TRƯỜNG TRUNG

Để trực tiếp cầm súng ra trận, mẹ cắt tóc ngắn, quấn chặt ngực, tập thay đổi dáng đi, giọng nói và rèn luyện thể lực để có thể vượt qua những khác biệt về hình dáng, cử chỉ. Từ đó, mẹ mang tên Trần Quang Mẫn, mở đầu hành trình của một nữ chiến sĩ cải trang thành nam giới để được trực tiếp ra chiến trường.

Theo chị Trúc, nhiều du khách bất ngờ khi biết ở Việt Nam cũng có một người phụ nữ giả trai đi đánh giặc, gợi liên tưởng đến câu chuyện Hoa Mộc Lan trong văn hóa Trung Quốc.

Cuộc đời của mẹ còn khiến người nghe xúc động bởi những hy sinh, mất mát mà mẹ phải trải qua vì độc lập của đất nước.

Không gian trưng bày về các Mẹ Việt Nam Anh hùng - Ảnh: TRƯỜNG TRUNG

Mẹ vừa là Mẹ Việt Nam Anh hùng vừa là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân

Không gian trưng bày về các Mẹ Việt Nam Anh hùng được giới thiệu từ tháng 6-2017, nhân dịp Festival Di sản Quảng Nam. Mỗi người mẹ có một hoàn cảnh, một hành trình riêng.

Có người trực tiếp tham gia hoạt động cách mạng, có người tiễn chồng con ra chiến trường rồi lặng lẽ chờ đợi. Nhưng điểm chung là những hy sinh lớn lao, nhiều khi chỉ được kể lại qua những dòng tư liệu ngắn ngủi hoặc lời thuyết minh tại các không gian tưởng niệm.

Theo chị Nguyễn Thị Trúc, câu chuyện về mẹ Trần Quang Mẫn không chỉ đặc biệt bởi mẹ từng giả trai đi đánh giặc, mà còn bởi những mất mát, hy sinh mẹ phải gánh chịu trong cuộc đời.

"Khi tìm hiểu về câu chuyện của mẹ, chúng tôi rất xúc động trước cuộc đời đầy hy sinh của mẹ. Mẹ Mẫn lấy chồng nhưng chồng hy sinh khi mẹ mới 25 tuổi.

Sau đó mẹ bị bắt, bị tù đày. Người con trai duy nhất của mẹ sau này cũng hy sinh khi tham gia kháng chiến. Vì vậy, mẹ vừa là Mẹ Việt Nam anh hùng, vừa là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân", chị Trúc chia sẻ.

Bộ quân phục của mẹ Mẫn được mang về trưng bày từ năm 2017 - Ảnh: TRƯỜNG TRUNG

Chị Trúc cho biết mỗi lần giới thiệu câu chuyện về mẹ Mẫn, không ít du khách xúc động rơi nước mắt. Bản thân chị cũng nhiều lần không cầm được nước mắt khi kể về những mất mát không gì bù đắp được của mẹ. 

Đáng tiếc, mẹ qua đời năm 2021 tại TP.HCM nên chị chưa có cơ hội gặp mẹ ngoài đời.

Chị Thanh Thư, du khách đến từ Đồng Nai, xúc động khi biết từng có một nữ chiến sĩ giả trai để được ra trận. 

"Hòa bình không tự nhiên mà có. Đó là thành quả được đánh đổi bằng tuổi trẻ, máu xương và những hy sinh thầm lặng của biết bao người. Trong đó, những người mẹ, người vợ đã hiến dâng cả chồng và con cho Tổ quốc khiến tôi vô cùng xúc động, kính phục", chị Thư nói.