Giải bài toán lãi suất để hỗ trợ tăng trưởng GDP 10%

Duy trì chi phí vốn hợp lý sẽ hỗ trợ, thúc đẩy tăng trưởng theo mục tiêu tăng trưởng GDP 10% - Ảnh: QUANG ĐỊNH

Tăng trưởng GDP 10%, ngoài đầu tư công, còn phụ thuộc nhiều yếu tố như đầu tư của doanh nghiệp và sức mua của người dân.   

Tăng trưởng GDP 10% trước bài toán lãi suất

Những tháng cuối năm là thời điểm doanh nghiệp tăng tốc nhập nguyên liệu và dự trữ hàng hóa để phục vụ tiêu dùng trong nước và xuất khẩu. Thế nhưng lãi suất tăng đã trở thành bài toán khó với không ít doanh nghiệp.

Ông Trần Văn Lĩnh - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Thủy sản và Thương mại Thuận Phước - cho biết tác động của lãi suất cao không chỉ ảnh hưởng đến doanh nghiệp, mà còn lan rộng trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Khi các nhà cung cấp nguyên liệu, vật tư và đối tác cũng phải vay vốn với lãi suất cao hơn, chi phí tài chính có thể được tính vào giá bán hàng hóa, dịch vụ. Điều này khiến doanh nghiệp sản xuất phải gánh thêm một tầng chi phí, bên cạnh khoản lãi vay của chính mình.

"Nhưng doanh nghiệp không thể chuyển phần chi phí tăng thêm sang khách hàng được. Họ 'chê' ngay", ông Lĩnh nói.

Không chỉ với doanh nghiệp, lãi suất cao còn tác động đến sức mua của người dân. Lãi vay mua nhà tăng buộc nhiều gia đình phải thắt chặt chi tiêu, trừ hàng hóa thiết yếu.

Sức mua chậm lại có thể khiến doanh nghiệp khó tăng doanh thu, từ đó ảnh hưởng đến quyết định tăng sản lượng, tuyển dụng lao động và đầu tư mới. 

Nếu tình trạng này kéo dài, doanh nghiệp đứng trước lựa chọn: thu hẹp sản xuất để bảo toàn lợi nhuận hoặc chấp nhận biên lợi nhuận giảm để duy trì hoạt động, giữ việc làm cho người lao động.

Rất may, ông quan sát thấy phần lớn doanh nghiệp lựa chọn phương án thứ hai, chấp nhận giảm lợi nhuận và chia sẻ khó khăn với đối tác chờ lãi suất hạ nhiệt.

Duy trì sức mua hàng hóa, ngoài hàng hóa thiết yếu, là yếu tố quan trọng để hỗ trợ tăng trưởng GDP 10% - Ảnh: QUANG ĐỊNH

GDP quý 4 tăng 12,51%, sản xuất - kinh doanh phải tăng tốc

Theo số liệu của Cục Thống kê, GDP quý 3-2026 tăng 9,95% so với cùng kỳ, đưa tăng trưởng 9 tháng đầu năm lên 9,01%. 

Để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng cả năm, đội ngũ phân tích Chứng khoán Kafi ước tính GDP quý 4 cần tăng khoảng 12,51%, đồng nghĩa hoạt động đầu tư, xây dựng và tiêu dùng phải tiếp tục tăng tốc.

Ông Nguyễn Quang Thuân - Tổng giám đốc FiinRatings - cũng chỉ ra tăng trưởng kinh tế đang duy trì ở mức cao, song bối cảnh vĩ mô hiện nay hạn chế dư địa giảm lãi suất.

Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và hoạt động sản xuất tăng tốc tiếp tục hỗ trợ tăng trưởng. 

Tuy nhiên, nhu cầu nhập khẩu lớn để phục vụ đầu tư, sản xuất dẫn đến nhập siêu trong khi lạm phát tiệm cận ngưỡng mục tiêu. 

Những diễn biến này khiến việc điều hành lãi suất trở nên áp lực hơn. Bởi bên cạnh yêu cầu hỗ trợ tăng trưởng, chính sách tiền tệ còn phải tính đến ổn định tỉ giá, kiểm soát lạm phát và bảo đảm thanh khoản của hệ thống ngân hàng.

Theo dự báo của FiinRatings, chi phí vốn trong quý 4-2026 có thể đi ngang thay vì giảm.

Đa dạng hóa nguồn vốn huy động, việc cần làm ngay

Trong bối cảnh đầu tư công tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đặt ra yêu cầu huy động nguồn vốn lớn.

Theo FiinRatings, nhu cầu vay vốn của khu vực công giai đoạn 2026-2030 lên tới 6,497 triệu tỉ đồng đối với Trung ương và 622.000 tỉ đồng đối với địa phương.

Nhu cầu huy động vốn của Chính phủ, chính quyền địa phương và khu vực doanh nghiệp cùng gia tăng, áp lực cạnh tranh đối với nguồn vốn trung và dài hạn có thể lớn hơn.

Vì vậy, việc đa dạng hóa các kênh huy động vốn, đặc biệt là nguồn vốn quốc tế ngày càng trở nên cấp bách.

Cũng theo FiinRatings, Bộ Tài chính đang nghiên cứu phương án phát hành 1 tỉ USD trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 10 năm. Nếu được thực hiện, đây sẽ là đợt phát hành trái phiếu Chính phủ quốc tế đầu tiên kể từ năm 2014.

Trong khi đó, các ngân hàng cũng đã huy động nguồn vốn nước ngoài thông qua các định chế tài chính phát triển (DFI) và những khoản vay hợp vốn. Tuy nhiên, tiếp cận nguồn vốn quốc tế không đồng nghĩa với việc có thể huy động vốn với chi phí thấp.

Ngày 16-9, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm, đưa biên độ lãi suất lên 3,75 - 4%. Diễn biến này cùng triển vọng chính sách tiền tệ của Mỹ tiếp tục là yếu tố cần tính đến đối với chi phí huy động vốn bằng USD.

Bên cạnh đó, xếp hạng tín nhiệm quốc gia của Việt Nam hiện vẫn dưới ngưỡng đầu tư, với mức BB+ theo Fitch Ratings và Ba2 theo Moody's. 

Trong bối cảnh đó, mục tiêu nâng xếp hạng tín nhiệm quốc gia lên mức đầu tư vào năm 2030 có ý nghĩa quan trọng. 

Ông Thuân cho biết việc đạt xếp hạng tín nhiệm đầu tư có thể góp phần giảm chi phí huy động vốn, mở rộng cơ sở nhà đầu tư và tạo điều kiện thuận lợi để Chính phủ, ngân hàng, doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn dài hạn từ thị trường quốc tế. 

Đây là hướng đi cần thiết để giảm bớt áp lực huy động vốn trong nước, qua đó hỗ trợ mục tiêu duy trì mặt bằng lãi suất hợp lý.