Công an TP.HCM: Sẽ truy đến cùng hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ

Thượng tá Nguyễn Thanh Hà - Phó trưởng Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP.HCM - Ảnh: CHÍ KIÊN

Trao đổi với Tuổi Trẻ, Thượng tá Nguyễn Thanh Hà - Phó trưởng Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP.HCM - khẳng định quan điểm xuyên suốt của lực lượng cảnh sát kinh tế là bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng, bảo vệ hoạt động sản xuất, kinh doanh chân chính.

Vi phạm sở hữu trí tuệ ngày càng tinh vi, dịch chuyển lên mạng

* Qua công tác nghiệp vụ, ông đánh giá thế nào về tình hình vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trên địa bàn TP.HCM?

- Qua công tác nắm tình hình, đấu tranh phòng chống tội phạm, vi phạm pháp luật trong thời gian qua, chúng tôi nhận thấy hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên địa bàn TP.HCM vẫn diễn biến phức tạp, phương thức hoạt động ngày càng đa dạng và có sự dịch chuyển mạnh lên không gian mạng.

Nổi lên là hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với các thương hiệu có uy tín và sao chép, khai thác trái phép các sản phẩm thuộc quyền tác giả, quyền liên quan đến quyền tác giả (sau đây gọi là quyền liên quan - PV).

Tính chất vi phạm cũng thay đổi từ nhỏ lẻ sang có tổ chức, có sự phân công giữa các khâu: sản xuất, lưu kho, phân phối đến người bán. 

Một số trường hợp sử dụng hóa đơn, chứng từ để che giấu, hợp thức hóa hoạt động.

Hành vi trên không chỉ xâm phạm quyền lợi của chủ thể quyền mà còn gây thiệt hại cho người tiêu dùng, doanh nghiệp chân chính, ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường kinh doanh trên địa bàn thành phố.

Mới đây, Công an TP.HCM đã khởi tố Trần Trung Du (Giám đốc Công ty TNHH Thương mại dịch vụ Dwatch) về tội "xâm phạm sở hữu công nghiệp". Du được xác định đã kinh doanh đồng hồ, trang sức nhái các nhãn hiệu nổi tiếng Hermès, Richard Mille, Rolex, Cartier... - Ảnh: CHÍ KIÊN

* Những lĩnh vực, mặt hàng nào đang tiềm ẩn nguy cơ vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, thưa ông?

- Từ thực tế đấu tranh chúng tôi nhận thấy đối với quyền sở hữu công nghiệp hành vi vi phạm thường tập trung vào những mặt hàng thời trang có thương hiệu, sức tiêu thụ lớn, dễ làm giả và mang lại lợi nhuận cao như giày dép, túi xách, đồng hồ, phụ tùng ô tô - xe máy, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng.

Đối với quyền tác giả, quyền liên quan thì vi phạm tập trung ở nội dung số, phần mềm, hình ảnh, tác phẩm âm nhạc và các sản phẩm được khai thác, kinh doanh trên mạng xã hội.

Đáng chú ý, hành vi vi phạm pháp luật không chỉ diễn ra tại cửa hàng, chợ truyền thống mà còn lợi dụng mạng xã hội, thương mại điện tử và đây là những kênh tiêu thụ rất lớn. Người bán có thể không cần cửa hàng nhưng vẫn quảng cáo, chốt đơn trên mạng, sau đó chuyển giao hàng từ kho hoặc thông qua đơn vị vận chuyển.

Tăng xử lý hình sự, mở rộng đấu tranh

* Công an TP.HCM đã có những biện pháp gì nhằm thực hiện công điện của Chính phủ về tăng cường đấu tranh, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ?

- Ngay sau chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Công an, Giám đốc Công an TP.HCM, Thủ trưởng Cơ quan Cảnh sát điều tra đã chỉ đạo triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó tập trung vào 4 nhóm trọng tâm.

Thứ nhất, mở cao điểm rà soát, làm sạch địa bàn, lập danh sách các cơ sở sản xuất, kho chứa, đầu mối kinh doanh có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ để phân loại, tập trung đấu tranh, xử lý.

Thứ hai, tăng cường nắm tình hình hoạt động trên các sàn thương mại điện tử, mạng xã hội. Qua đó kịp thời phát hiện các tài khoản, website, hoạt động livestream có dấu hiệu kinh doanh hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ để lập kế hoạch xử lý.

Thứ ba, chúng tôi thường xuyên phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ thuộc Công an TP.HCM, lực lượng quản lý thị trường, hải quan, các sở ngành có liên quan và chủ thể quyền để trao đổi thông tin, xác định hàng hóa vi phạm.

Thứ tư, tổ chức kiểm tra, xác minh và xử lý quyết liệt, chuyển trọng tâm từ xử lý điểm bán nhỏ lẻ sang truy xét nguồn sản xuất, kho hàng, đầu mối cung cấp và đường dây tiêu thụ. Các vụ việc nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm thì kiên quyết khởi tố, điều tra để xử lý nghiêm minh.

Chúng tôi cũng sẽ có những kiến nghị để chấn chỉnh nếu có phát hiện những sơ hở, thiếu xót trong công tác quản lý.

Việc triển khai, thực hiện đồng bộ các giải pháp nhằm vừa xử lý các vụ việc cụ thể, vừa quản lý chặt địa bàn và không để các điểm, đường dây vi phạm hình thành, tồn tại.

* Nhìn lại đợt cao điểm đấu tranh đối vối tội phạm xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ vừa qua, theo ông đâu là những kết quả nổi bật mà Công an TP.HCM đạt được?

- Tôi cho rằng kết quả nổi bậc đạt được thứ nhất là việc xử lý hình sự được đẩy mạnh, tập trung vào những vụ việc có quy mô, giá trị lớn, thay vì chỉ dừng ở xử phạt hành chính.

Bên cạnh đó, phạm vi đấu tranh được mở rộng hơn, không chỉ xử lý hàng hóa tại điểm bán, cửa hàng nhỏ lẻ mà phát hiện cả đường dây, quy mô lớn từ sản xuất, kho chứa và đầu mối tiêu thụ.

Việc đấu tranh theo chiều hướng sâu hơn, từ xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp sang xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan. Đây là bước chuyển quan trọng, cho thấy công tác đấu tranh đang bám sát những dạng xâm phạm sở hữu trí tuệ mới, không chỉ tập trung vào hàng giả hữu hình như trước đây.

Kết quả nổi bật không chỉ là số vụ được xử lý, mà là đã nâng được quy mô, chiều sâu và phạm vi đấu tranh đối với các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên địa bàn thành phố.

Ca sĩ Phương Diễm Huyền bị khởi tố để điều tra về tội "xâm phạm quyền tác giả" - Ảnh: Công an TP.HCM

Xử lý nghiêm để thay đổi nhận thức

* Đợt cao điểm này có ý nghĩa như thế nào trong việc lập lại trật tự trên thị trường và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của các tổ chức, cá nhân, thưa ông?

- Ý nghĩa lớn nhất của đợt cao điểm không chỉ nằm ở số vụ việc được phát hiện, xử lý, mà quan trọng là đã tạo được chuyển biến rõ nét về trật tự, kỷ cương và đạo đức kinh doanh trên thị trường.

Tạo sức răn đe, buộc các tổ chức, cá nhân kinh doanh phải nhận thức đầy đủ hơn trách nhiệm pháp lý của mình.

Tạo chuyển biến về nhận thức: không đơn thuần là vi phạm nhỏ trong hoạt động kinh doanh mà gây thiệt hại trực tiếp đến chủ thể quyền, người tiêu dùng. Khi cơ quan điều tra xác định rõ mức độ sai phạm, sẽ bị xử lý hình sự theo quy định.

Kết quả đấu tranh đã góp phần bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng, chủ thể quyền và doanh nghiệp làm ăn chân chính, từng bước xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh trên địa bàn thành phố.

* Qua công tác đấu tranh với tội phạm xâm phạm sở hữu trí tuệ, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP.HCM có thông điệp gì với những cá nhân, tổ chức kinh doanh đang hoạt động trong những lĩnh vực dễ phát sinh vi phạm?

- Qua những vụ án đã xử lý, chúng tôi đề nghị các tổ chức, cá nhân phải chấp hành nghiêm quy định của pháp luật, kinh doanh chân chính, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ cũng như quyền lợi của người tiêu dùng. Những trường hợp đang có ý định sản xuất, kinh doanh hàng hóa, sản phẩm vi phạm phải kiên quyết từ bỏ.

Việc khởi tố, điều tra các vụ án trong thời gian qua cũng là lời cảnh báo rõ ràng: lực lượng cảnh sát kinh tế sẽ tiếp tục tập trung phát hiện, truy đến cùng nguồn sản xuất, đường dây phân phối và đối tượng đứng sau. Nếu cố tình vi phạm, sẽ bị khởi tố điều tra, xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

Quan điểm của chúng tôi là bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng, bảo vệ hoạt động sản xuất, kinh doanh chân chính, góp phần giữ gìn trật tự an toàn xã hội, đem lại cuộc sống bình yên và hạnh phúc cho người dân trên địa bàn.

* Xin cảm ơn ông.