EVN muốn đàm phán lại giá mua điện, loạt doanh nghiệp điện gió, điện mặt trời xoay xở lo nợ xấu

172 dự án điện gió, điện mặt trời

Thông báo mới đây của Công ty Mua bán điện (EPTC) trực thuộc EVN gửi tới các chủ đầu tư nhà máy điện năng lượng tái tạo đã nêu ra hướng giải quyết các tồn tại trong thực hiện hợp đồng mua bán điện (PPA), trong giai đoạn được công nhận vận hành thương mại (COD) nhưng chưa có thông báo chấp thuận kiểm tra nghiệm thu công trình, hạng mục công trình đưa vào sử dụng của cơ quan chuyên môn (CCA). 

Áp dụng giá chuyển tiếp cho thời điểm chưa hoàn thành thủ tục

Cụ thể, EPTC đề nghị các chủ đầu tư đề xuất phương án tháo gỡ các tồn tại trong thực hiện hợp đồng mua bán điện thông qua việc đàm phán giảm giá điện tối đa đối với khoảng thời gian dự án có vi phạm liên quan đến CCA. 

Trong đó lưu ý nội dung đàm phán về phương án giá điện đề xuất, trong mọi trường hợp, không vượt quá mức giá trần khung giá phát điện các dự án năng lượng tái tạo chuyển tiếp áp dụng với 172 dự án trong danh mục.

Việc này nhằm thực hiện theo quy định tại Thông tư số 15 ngày 3-10-2022 của Bộ trưởng Bộ Công Thương quy định phương pháp xây dựng khung giá phát điện nhà máy điện mặt trời, điện gió chuyển tiếp và Quyết định số 21 của Bộ Công Thương về ban hành khung giá phát điện nhà máy điện mặt trời, điện gió chuyển tiếp.

EPTC đề nghị các chủ đầu tư khẩn trương gửi chính thức phương án đàm phán giá điện, và các cơ sở, căn cứ liên quan, cũng như sắp xếp lịch họp đàm phán trong thời gian sớm nhất. 

Trao đổi với Tuổi Trẻ, đại diện nhà đầu tư trong lĩnh vực điện gió cho hay mới nhận được văn bản của EPTC, trên cơ sở đó các doanh nghiệp có văn bản trả lời chứ chưa thực hiện đàm phán giá. 

Với thông báo trên, vị này đồng tình việc cho áp dụng mức giá ưu đãi (giá FIT) kể từ sau thời điểm có CCA là phù hợp. Tuy nhiên, nguyên tắc áp dụng giá chuyển tiếp trước thời điểm CCA lại đang gây rất nhiều khó khăn cho doanh nghiệp.

Bởi theo nhà đầu tư này, nhiều doanh nghiệp đang rất lo ngại việc đàm phán giá được thực hiện từ thời điểm dự án có COD cho đến khi CCA, với nguyên tắc là không vượt quá mức giá trần khung giá phát điện các dự án năng lượng tái tạo chuyển tiếp, là mức giá quá thấp sẽ khiến cho nhà đầu tư rất khó để đàm phán. 

"Việc áp dụng cơ chế trên khiến cho có những doanh nghiệp bị thiệt hại nhiều vì có nhiều dự án mà khoảng thời gian từ COD đến khi CCA rất dài, tới cả vài năm. 

Trước đây khi ký COD và thực hiện mua bán điện EVN vẫn thanh toán bình thường, nhưng kể từ sau kết luận thanh tra, từ đầu năm 2025 EVN thực hiện thanh toán tạm. Dù việc này tháo gỡ bằng cách đàm phán lại nhưng nếu áp mức giá trên là rất khó" - đại diện doanh nghiệp điện gió bày tỏ. 

Một cánh đồng điện gió - Ảnh minh họa

Đề xuất áp dụng ngay cơ chế thanh toán, bù trừ tiền điện 

Theo Quyết định 21 quy định mức giá chuyển tiếp cho các loại hình điện năng lượng tái tạo. Cụ thể, giá trần (chưa gồm VAT) với điện mặt trời mặt đất là 1.184,90 đồng/kWh; điện mặt trời nổi có giá 1.508,27 đồng/kWh; điện gió trong đất liền là 1.587,12 đồng/kWh và điện gió trên biển là 1.815,95 đồng/kWh. 

Trong khi đó, giá FIT ưu đãi mà nhà đầu tư được hưởng trước đó lên đến 9,35 cent/kWh (tương đương 2.231 đồng/kWh theo giá FIT 1) hoặc 1.692 đồng/kWh (tương đương 7,09 cent/kWh theo giá FIT 2). Như vậy, nếu áp dụng mức giá trần không vượt quá giá chuyển tiếp, các chủ đầu tư dự án điện năng lượng tái tạo sẽ giảm từ 24-47% so với mức giá ưu đãi. 

Đại diện của một nhà đầu tư điện mặt trời chia sẻ đã thực hiện đàm phán với EPTC để chốt giá mới, dự kiến sẽ ký kết vào tuần này. Tuy vậy, phương án đàm phán giá mà EPTC đưa ra khiến nhà đầu tư chịu thiệt hại lớn, không đảm bảo quy định về hồi tố theo pháp luật quốc tế. 

"Dù vậy chúng tôi cũng chấp thuận và mong muốn dứt điểm việc này, sau khi EVN thống nhất thì áp dụng cơ chế trả tiền điện ngay từ tháng 10-2026 theo cơ chế giá FIT đã quy định trong hợp đồng mua bán điện trước đây" - doanh nghiệp bày tỏ. 

Đồng thời, chủ dự án này cũng mong muốn EVN có cơ chế tính toán để bù trừ giữa tiền điện mà EVN đã giữ lại với tiền mà nhà đầu tư phải nộp lại theo cơ chế giá đàm phán mới. Mục tiêu là làm sao các nhà đầu tư không đứt gãy dòng tiền, không ảnh hưởng đến nguy cơ gây nợ xấu.