Chỉnh sửa sách giáo khoa: Giáo viên đề xuất bỏ 'Bắt nạt', đưa 'Con chào mào' từ lớp 6 lên lớp 11

Nhiều giáo viên góp ý chỉnh sửa sách giáo khoa theo hướng tinh giản, chuẩn hóa và tăng tính nhất quán - Ảnh: DUYÊN PHAN

Ngày 2-10, Bộ Giáo dục và Đào tạo thông tin về việc điều chỉnh, cập nhật sách giáo khoa, hoàn thiện để sử dụng từ năm học 2028-2029.

Theo các chuyên gia và giáo viên, việc đổi mới sách giáo khoa theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 là cần thiết. Tuy nhiên từ thực tế giảng dạy, các ý kiến cho rằng sách giáo khoa cần tiếp tục được tinh giản, chuẩn hóa, tăng tính nhất quán và loại bỏ những ngữ liệu chưa phù hợp để việc dạy và học đi vào thực chất hơn.

Ngày 3-10, Tuổi Trẻ trao đổi với một số giáo viên về việc chỉnh sửa sách giáo khoa, trong đó tập trung vào môn ngữ văn.

Sách giáo khoa ngữ văn: Giảm lý thuyết, bớt văn bản để học sinh đọc sâu

Theo ông Trần Lê Duy - giảng viên khoa ngữ văn, Trường đại học Sư phạm TP.HCM, việc chỉnh sửa chương trình, sách giáo khoa ngữ văn nên hướng đến ba yêu cầu: tinh giản, chuẩn hóa và nhất quán.

Theo đó cần giảm những nội dung lý thuyết văn học quá phức tạp hoặc còn nhiều cách hiểu khác nhau. Những khái niệm như điểm nhìn, biểu tượng, siêu thực... không nên được trình bày quá chi tiết, mà cần tập trung vào việc giúp học sinh nhận biết và giải thích tác dụng của chúng trong văn bản.

Việc dạy các kiểu bài viết cũng cần được tinh giản. Những dạng bài nằm ngoài trọng tâm của Chương trình giáo dục phổ thông 2018 như thuyết minh tác phẩm, hiện tượng đời sống, phân tích chuyển thể... có thể được rà soát, tránh việc học sinh phải học quá nhiều dạng bài trong khi những kỹ năng viết nền tảng chưa được củng cố.

Với dạng bài "nghị luận về một vấn đề cần giải quyết", ông Duy cho rằng vấn đề đưa ra cần thực sự có tính chất cần giải quyết, chẳng hạn có khó khăn, mâu thuẫn hoặc khoảng cách cần tháo gỡ. Những đề tài như vai trò của tình bạn, ý nghĩa của việc đọc sách hay lòng nhân ái nếu chỉ yêu cầu học sinh trình bày những điều tích cực thì chưa thể hiện rõ đặc trưng của dạng bài này.

Các bài văn mẫu cũng cần thống nhất những nguyên tắc cốt lõi như xác định rõ luận đề, sử dụng dẫn chứng, phân tích dẫn chứng, làm rõ mối quan hệ giữa nội dung và hình thức, đồng thời bảo đảm tính mạch lạc.

Một vấn đề khác là mật độ văn bản trong sách giáo khoa. Quá nhiều văn bản khiến giáo viên phải chạy chương trình, học sinh đọc nhanh và khó có điều kiện đào sâu. Trong khi đó năng lực đọc hiểu không phụ thuộc vào số lượng văn bản, mà phụ thuộc vào việc học sinh được làm gì với những văn bản đã đọc.

"Tôi cho rằng cần giảm mật độ văn bản trong một số bài học. Có bài học sinh phải tiếp xúc với quá nhiều văn bản trong thời gian ngắn. Khi số lượng văn bản quá lớn, giáo viên buộc phải tăng tốc độ triển khai, còn học sinh khó có điều kiện đọc sâu, phân tích bằng chứng, trao đổi cách hiểu và luyện tập chuyển giao sang văn bản mới.

Phát triển năng lực đọc không phụ thuộc vào việc học sinh đã 'đi qua' bao nhiêu văn bản, mà phụ thuộc vào việc các em đã thực sự làm gì với những văn bản đó", ông Duy nhấn mạnh.

Bỏ 'Bắt nạt', đưa 'Con chào mào' lên lớp 11?

Một giáo viên TP.HCM cho rằng chỉnh sửa sách giáo khoa cần rà soát loại bỏ các văn bản không phù hợp với tâm lý lứa tuổi như "Bắt nạt", còn "Con chào mào" của Mai Văn Phấn đưa ra khỏi chương trình lớp 6 và chuyển lên lớp 11.

Theo giáo viên này, với bài thơ "Bắt nạt", một số câu như "Cứ đến bắt nạt tớ. Bị bắt nạt quen rồi" hay "Thử kẻ yếu làm gì? Sao không trêu mù tạt?" có thể chưa phù hợp với học sinh lớp 6. Cách thể hiện trong bài chưa thật sự giúp học sinh tiếp cận vấn đề bắt nạt theo hướng giải quyết, mà có thể tạo cảm giác thách thức.

Trong khi đó "Con chào mào" của Mai Văn Phấn được đánh giá có giá trị thẩm mỹ, nhưng sử dụng lối thơ giàu tính biểu tượng. Giáo viên cho rằng văn bản này phù hợp hơn với học sinh lớp 11, khi các em đã được học sâu hơn về đặc điểm và cách nhận diện biểu tượng trong văn học.

Ngoài ra, giáo viên này nhận xét trong 3 bộ sách, "Kết nối tri thức với cuộc sống" có nhiều văn bản mang tính triết lý giáo dục, nên tiếp tục cân nhắc khi lựa chọn các văn bản đọc hiểu về nội dung này.

Bên cạnh đó, việc lựa chọn tác giả và tác phẩm cũng cần cân nhắc những trường hợp tác giả có các phát ngôn gây tranh luận trong đời sống.