Giải pháp giảm nguy cơ bị mạo danh lừa đảo: Dùng tài khoản định danh thế nào?

Dùng tài khoản định danh giúp các trường học, chính quyền địa phương tránh nguy cơ bị mạo danh lừa đảo - Ảnh: ĐỨC THIỆN

Việc sử dụng các ứng dụng nhắn tin miễn phí và hội nhóm mạng xã hội vốn giúp việc kết nối thông tin giữa nhà trường với gia đình, hoặc giữa chính quyền cơ sở với người dân trở nên nhanh chóng hơn. Tuy nhiên tính chất mở của những nền tảng này cũng kéo theo không ít phiền toái và rủi ro an ninh mạng.

Bẫy lừa đảo từ chiêu trò mạo danh

Vào mỗi đợt cao điểm đầu năm học hay kỳ thi tuyển sinh, nhiều cơ sở giáo dục liên tục phải phát đi cảnh báo. Giữa tháng 8-2026, Đại học Cần Thơ phải phát cảnh báo khẩn về các tin nhắn giả mạo trường để lừa tân sinh viên chuyển tiền, bấm link lạ hoặc cung cấp mã OTP.

Theo đó, lợi dụng tâm lý háo hức, hồi hộp chờ kết quả xét tuyển đại học, các đối tượng lừa đảo có thể giả danh nhà trường, gửi thông báo "trúng tuyển", "xác nhận nhập học", "nhận học bổng" hoặc "hoàn tất hồ sơ nhập học". 

Thí sinh được yêu cầu chuyển tiền để "giữ suất", truy cập đường link lạ, cung cấp thông tin cá nhân, chụp giấy tờ tùy thân, mật khẩu hoặc mã OTP.

Trên Cổng thông tin điện tử, Công an xã Đức Hợp, tỉnh Hưng Yên cũng đã cảnh báo đến người dân về việc có các đối tượng thường tìm cách thu thập thông tin cá nhân của học sinh và phụ huynh. Những thông tin này có thể bị rò rỉ từ các tài khoản mạng xã hội công khai, qua các đợt khảo sát trôi nổi trên mạng hoặc do sơ hở trong quá trình quản lý dữ liệu.

Sau khi nắm được danh sách kèm số điện thoại, tên tuổi học sinh và giáo viên, kẻ gian tiến hành lập các tài khoản mạng xã hội giả mạo như với tên, hình ảnh đại diện giống hệt giáo viên chủ nhiệm. Tiếp đó, chúng tạo lập các nhóm chat gia đình, nhóm phụ huynh giả mạo hoặc xâm nhập trực tiếp vào các nhóm lớp học sẵn có thông qua đường link tham gia tự do.

Bước tiếp theo, đối tượng đăng tải thông báo yêu cầu phụ huynh chuyển tiền nộp các khoản phí đầu năm. Nhiều phụ huynh do chủ quan, thiếu cảnh giác đã vội vã chuyển tiền mà không kiểm chứng lại thông tin…

Tìm hướng đi với kênh thông tin có xác thực

Để giải quyết bài toán trên, giải pháp sử dụng tài khoản định danh (Official Account - OA) được nhiều đơn vị tính đến nhằm tách bạch kênh phát ngôn chính thức với các luồng trao đổi tự phát.

Thời gian gần đây, bên cạnh các nền tảng phổ biến như Zalo OA, mô hình tài khoản định danh trên ứng dụng Tammi (do Tập đoàn Viettel phát triển) bắt đầu được một số đơn vị cơ sở đưa vào thử nghiệm.

Trên hai kho ứng dụng Google Play và App Store, ứng dụng này ghi nhận mức tăng trưởng nhanh với hơn 5,6 triệu lượt tải về chỉ sau vài tháng triển khai, có thời điểm vươn lên nhóm dẫn đầu về lượt tải tại Việt Nam.

Theo đại diện Viettel, Tammi OA giải quyết tận gốc vấn đề này nhờ cơ chế xác thực định danh pháp nhân. Kênh OA của trường học được gắn định danh xác thực, giúp phụ huynh nhận biết ngay trang thông tin chính thống từ ban giám hiệu, tách biệt hoàn toàn với các hội nhóm tự phát.

Mô hình OA bước đầu được nghiên cứu ứng dụng nhằm phát đi các thông báo chính thống một chiều từ ban giám hiệu (lịch thi, thời khóa biểu, các khoản thu) để tránh việc bị trôi tin nhắn. Tài khoản của đơn vị có dấu xác nhận định danh pháp nhân, giúp người dân và phụ huynh nhận diện nguồn tin chính thống, không bị đánh lừa bởi các tài khoản giả.

Tammi OA còn tích hợp tính năng Trợ lý AI và kịch bản phản hồi tự động giúp phụ huynh có thể tra cứu 24/7 tức thì. Phụ huynh chỉ cần gõ từ khóa hoặc chọn menu tương tác để tra cứu nhanh: chỉ tiêu tuyển sinh, hồ sơ nhập học, biểu phí, thực đơn bán trú, nội quy nhà trường hay tuyến xe buýt đưa đón.

Với chính quyền cơ sở, một số phường, xã như Phong Cốc (tỉnh Quảng Ninh) hay Ngô Quyền (TP Hải Phòng) đã đưa mô hình kênh thông tin số cơ sở vào vận hành để gửi lịch công tác, tuyên truyền chủ trương theo từng tổ dân phố và tiếp nhận phản ánh hiện trường kèm hình ảnh từ người dân.