Cứu chợ 'chết lâm sàng': Bớt nói thách, chấn chỉnh thái độ kinh doanh… sẽ là cách?

Văn hóa kinh doanh cũng là lý do quan trọng quyết định việc khách có đến chợ và mua sắm hay không. Trong ảnh: Khách nước ngoài tham quan chợ Bến Thành - Ảnh: NGUYỄN TRÍ

Ngành công thương TP.HCM cho biết thành phố sẽ có kế hoạch phát triển chợ truyền thống trong giai đoạn mới, trong đó có tính toán kỹ về sự phù hợp, công năng nhằm tận dụng các lợi thế.

Ngán vì người bán nói thách, hay tỏ thái độ

Không thoải mái khi kể lại chuyện vừa mua hớ giá đôi dép tại một cửa hàng trong khu vực chợ Bà Chiểu, ông Trần Văn Hồng (phường Bình Thạnh, TP.HCM) cho biết đôi dép được người bán hô giá 500.000 đồng, ông trả 400.000 đồng và người bán đồng ý. Nhưng cũng loại dép đó, tại sạp đó, vài hôm sau ông đi vào trả giá 300.000 đồng và người bán cũng đồng ý.

"Biết rằng kinh doanh cần lợi nhuận để trang trải nhưng cách bán hàng với giá ảo thế này khiến tôi cảm thấy như mình bị lừa. Tôi không tính toán gì nhưng chắc chắn không ghé lại lần 2", ông Hồng nói.

Tương tự, là khách ruột tại chợ Thủ Đức nhưng bà Nguyễn Thu Thuận (phường Thủ Đức) vẫn mệt mỏi với câu chuyện giá cả mỗi khi đi mua sắm, đặc biệt đồ thời trang. Theo bà Thuận, mới đây tại một sạp trong chợ, bà đã trả giá ba lần để mua cái đầm với giá 320.000 đồng, giá này đã giảm đến 250.000 đồng so với giá người bán đưa ra.

"Dù mua giá giảm sâu nhưng tôi thấy không thoải mái với việc nói thách quá lố từ người bán. Bởi tình trạng này khiến người đi chợ luôn trong tâm lý không biết nên mua như thế nào, trả giá sao cho phù hợp, thậm chí lo sợ trả giá không khéo còn bị người bán thái độ, chửi", bà Thuận tâm tình.

Nếu biết phát huy và đổi mới hợp lý, chợ truyền thống tại TP.HCM vẫn có những lợi thế nhất định để hút khách - Ảnh: NGUYỄN TRÍ

Dù đang buôn bán tại một chợ trên địa bàn phường Gia Định, bà Trần Hiền Minh cho rằng không vơ đũa cả nắm nhưng 10 người bán đồ thời trang tại chợ thì có đến 7 người nói thách, thậm chí nói giá "trên trời".

"Không phải cái gì ở sàn thương mại điện tử cũng tốt hơn chợ, nhưng mua bán ở sàn giá cả rõ ràng, hàng hóa đa dạng, nhiều khuyến mãi nên tâm lý khách sẽ thích hơn. Trong khi đó, đường sá vào chợ chật chội, hỗn loạn, nhiều chợ còn ô nhiễm, khó tìm chỗ đậu xe… khiến nhiều người ngày càng ngại đi chợ", bà Minh nêu lý do.

Chợ cần sớm xây dựng văn hóa ứng xử, làm mới mình

Nhận định văn hóa ứng xử tại chợ là một trong những điều quan trọng quyết định việc khách có đến hay không, trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Lê Quang Thiện, Phó giám đốc Trung tâm Cung ứng dịch vụ công phường Tân Định, cho biết phường thường xuyên yêu cầu người bán xây dựng văn hóa ứng xử tích cực, lịch sự, đồng thời bán hàng chất lượng, đúng giá. Nhờ vậy, văn hóa kinh doanh tại chợ được cải thiện rõ rệt.

Dưới góc nhìn khác, bà Bùi Thị Ánh Nguyệt, Phó ban quản lý chợ Phạm Văn Hai (phường Tân Sơn Hòa), cho hay chợ đã tính toán lại ngành hàng để ưu tiên sự hiệu quả. Theo đó, chợ đưa vào hoạt động khu ẩm thực đêm thời gian qua và có được lượng khách ổn định, thêm khách du lịch. Mục tiêu là phát triển thêm ẩm thực buổi sáng để hỗ trợ thương nhân khó khăn.

"Nếu khu ẩm thực bán cả hai buổi thì hoạt động sẽ nhộn nhịp, giúp tăng cường lượng khách, kéo doanh số ở các ngành hàng khác tăng dần", bà Nguyệt kỳ vọng.

Trong khi đó, đại diện đơn vị quản lý chợ Bà Chiểu cho rằng chợ tự phát, kinh doanh lấn chiếm vỉa hè bao quanh chợ truyền thống, điều này khiến tiểu thương trong chợ không thể cạnh tranh lại, chợ vì thế càng thêm đìu hiu.

"Tiểu thương trong chợ phải đóng thuế, phí, chịu sự quản lý, trong khi chợ tự phát bên ngoài hoạt động rầm rộ nhưng người bán gần như không chịu thuế phí gì, thiếu sự quản lý, thiếu kiểm soát an toàn thực phẩm, đây là điều không công bằng. Rất cần cơ quan quản lý xử lý triệt để tình trạng này", vị này cho hay. 

Khách mua sắm quần áo, vải tại một gian hàng ở chợ Tân Định - Ảnh: NGUYỄN TRÍ

Ở góc nhìn tích cực hơn, TS Dương Đức Minh, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế và du lịch TP.HCM, đánh giá chợ truyền thống vẫn có những lợi thế nhất định so với các kênh khác, bởi đây là nơi thể hiện được cái hồn, văn hóa giao thương truyền thống mà khách du lịch rất thích. Khi đến chợ khách được trải nghiệm, được trao đổi, được xem tận mắt, cầm tận tay sản phẩm, thậm chí việc trả giá trong chừng mực cũng là văn hóa giao thương ở chợ...

"Chúng ta sở hữu nền văn hóa nghệ thuật, ẩm thực, sản phẩm OCOP đa dạng. Tùy vào điều kiện riêng, chợ có thể nghiên cứu xây dựng riêng một không gian cho hàng OCOP, mời nghệ nhân đến chợ để biểu diễn định kỳ nhằm tăng kết nối với khách, tìm thêm câu chuyện, tạo một sự định vị riêng. Nếu biết phát huy thế mạnh và đổi mới mình hợp lý, chợ vẫn sẽ có đất sống", ông Đức Minh chia sẻ. 

Nhiều ý kiến cho rằng TP.HCM nên sớm tính toán để chuyển đổi công năng, không gian một số chợ thành những tổ hợp thương mại, khu ăn uống tập trung, hoặc thành một điểm đến văn hóa, trải nghiệm mua sắm sản vật địa phương. Thực tế, các thành phố lớn như Tokyo, Seoul, Đài Bắc… đã làm như vậy và đạt được hiệu quả tốt ở các chợ.