Những mái nhà chênh vênh bên bờ Nam kênh Đôi trước ngày di dời

Kênh Đôi chia địa bàn Quận 8 (cũ) thành hai khu vực bờ Bắc và bờ Nam. Trước đó, HĐND Tp.HCM cũng đã thông qua dự án nạo vét, xây dựng hạ tầng, cải tạo môi trường bờ Bắc kênh Đôi trên địa bàn Quận 8 (cũ). Để thực hiện dự án, Tp.HCM đã di dời, giải tỏa hơn 1.600 căn nhà. Dự án này được khởi công vào tháng 8/2025.

Ở bờ đối diện (bờ Nam), mật độ nhà ven kênh, rạch cao, phần lớn nhà nhỏ hẹp, tạm bợ, thiếu hạ tầng và chưa bảo đảm điều kiện vệ sinh, môi trường, an toàn. Gần 6.000 hộ dân, với hàng chục ngàn nhân khẩu vẫn đang phải sống trong những căn nhà xập xệ, mùa mưa thì ngập, nước tràn vào nhà, mùa nắng thì nóng nực.

Đa phần các hộ dân sinh sống trong những căn nhà chìa ra bờ Nam kênh Đôi là người tứ xứ, điều kiện kinh tế khó khăn. Dù bất tiện, hàng chục năm qua, họ vẫn cố bám trụ lại nơi này vì "không còn sự lựa chọn nào khác".

Để tạo môi trường sống tốt hơn cho người dân, đồng thời thực hiện việc chỉnh trang khu vực ven kênh Đôi, chính quyền Tp.HCM đã thông qua chủ trương đầu tư 4 dự án chỉnh trang đô thị tại bờ Nam kênh Đôi.

Cụ thể, đoạn cầu Rạch Ông - cầu Mật dài 1,2 km, ảnh hưởng 860 trường hợp. Đoạn cầu Mật - cầu Hiệp Ân dài 2,1 km, ảnh hưởng 2.042 trường hợp. Đoạn cầu Hiệp Ân - cầu Bà Tàng dài 2,6 km, có 1.278 trường hợp bị ảnh hưởng. Đoạn cuối từ cầu Bà Tàng đến hết bờ Nam kênh Đôi dài 2,9 km, ảnh hưởng 1.627 trường hợp.

Trong số 7.161 trường hợp bị ảnh hưởng của 4 dự án thuộc bờ Nam kênh Đôi nói trên thì có đến 5.807 trường hợp phải giải tỏa toàn bộ, còn lại giải tỏa một phần, với tổng diện tích dự kiến thu hồi khoảng 49,2 ha đất.

Theo UBND Tp.HCM, tuyến bờ Nam kênh Đôi dọc đường Phạm Thế Hiển, thuộc địa bàn phường Chánh Hưng và phường Bình Đông, là khu vực tập trung mật độ nhà ở ven kênh, rạch cao.

Phần lớn nhà ở có diện tích nhỏ hẹp, tạm bợ, thiếu hạ tầng, điều kiện vệ sinh, môi trường và an toàn chưa bảo đảm. Việc đầu tư các dự án nói trên là cần thiết, cấp bách nhằm thực hiện mục tiêu di dời nhà ven kênh, rạch gắn với chỉnh trang đô thị; cải thiện điều kiện sống, bảo đảm an toàn cho người dân; đồng thời hoàn thiện hạ tầng giao thông, cải thiện môi trường, phòng, chống sạt lở, tăng khả năng tiêu thoát nước và chỉnh trang không gian đô thị dọc tuyến bờ Nam kênh Đôi.

Trước chủ trương di dời, đa phần những hộ dân ở bờ Nam kênh Đôi bị ảnh hưởng đều đồng thuận, nhưng họ vẫn có nỗi lo nếu tiền bồi thường không đủ để mua nhà mới.

Trong căn nhà chỉ rộng khoảng 27m2, tại đường Phạm Thế hiển, phường Bình Đông, Tp.HCM, bà Phạm Thị Thành (77 tuổi) cho biết, căn nhà nhỏ của bà là nơi ở của 3 thế hệ, với 9 nhân khẩu. Hàng chục năm sống tại căn nhà tạm trên kênh Đôi này, gia đình bà Thành chịu nhiều bất tiện vì điều kiện sống không đảm bảo. Về chủ trương di dời, bà Thành đồng tình và mong nhận được suất tái định cư gần nơi đang sống.

Trong khi đó, ông Đoàn Văn Tần (53 tuổi, ngụ phường Chánh Hưng) lại mong muốn nhận được tiền bồi thường để tự ổn định cuộc sống. Theo ông Tần, di dời dân sống ven kênh Đôi đến nơi ở mới để chỉnh trang đô thị là một chủ trương đúng đắn nên gia đình ông rất ủng hộ. 

Đại diện Phòng Hạ tầng – UBND phường Chánh Hưng (Tp.HCM) cho biết, hiện địa phương đang chịu áp lực lớn khi phải cùng lúc thực hiện nhiều dự án bồi thường lớn. Về việc lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho gần 5.400 trường hợp bị ảnh hưởng tại dự án chỉnh trang bờ Nam kênh Đôi, vị này cho biết, do số lượng hộ dân bị giải tỏa toàn phần lớn nên áp lực quỹ nhà, đất tái định cư cũng rất lớn, trong đó nguy cơ thiếu quỹ tái định cư có thể ảnh hưởng đến tiến độ chung. Tuy nhiên, lãnh đạo phường Chánh Hưng sẽ khắc phục khó khăn để thực hiện tốt nhiệm vụ được giao.

Việc dự án tại bờ Bắc kênh Đôi được triển nhanh, quyết liệt thể hiện quyết tâm của Tp.HCM, và tạo "cú hích" trong việc triển khai các dự án tại bờ Nam kênh Đôi, nhằm chỉnh trang đô thị, cải thiện môi trường, và đặc biệt là cải thiện môi trường sống của người dân.