Bộ trưởng Bộ Tài chính nói về đề xuất 'cấp voucher' cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, lần đầu thực hiện

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn - Ảnh: QUỐC HỘI

Sáng 28-9, hội nghị đại biểu Quốc hội chuyên trách thảo luận về nhóm dự án thuộc lĩnh vực kinh tế, tài chính, trong đó có dự Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Đại biểu lo doanh nghiệp nhỏ chưa có lãi đã hết hạn miễn giảm thuế

Dự án luật bổ sung quy định nâng ngưỡng doanh thu được lựa chọn áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản lên 10 tỉ đồng/năm với doanh nghiệp và cá nhân cư trú, nhằm tháo gỡ vướng mắc trong tuân thủ thủ tục hành chính về thuế.

Cùng với sửa đổi, bổ sung nhiều quy định hỗ trợ mặt bằng sản xuất cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, dự luật lần đầu bổ sung quy định về hình thức "cấp voucher" cho doanh nghiệp nhỏ và vừa để thanh toán phần kinh phí hỗ trợ giảm tiền thuê đất bên cạnh hình thức Nhà nước hoàn trả cho chủ đầu tư.

Nêu ý kiến thảo luận, đại biểu Lê Thanh Hoàn (Thanh Hóa) đánh giá việc cấp voucher trực tiếp cho doanh nghiệp là một giải pháp mới lần đầu tiên xuất hiện và "chưa rõ thực hiện dưới hình thức gì".

"Có phải là giấy tờ có giá được phát hành chung hay sẽ được phát hành riêng cho từng doanh nghiệp dưới dạng văn bản đề nghị? Cần giải trình và làm rõ thêm", ông Hoàn đặt vấn đề.

Đại biểu Trần Văn Lâm (Bắc Ninh) đồng tình với chủ trương miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, song ông đề nghị xem xét lại thời điểm bắt đầu tính miễn thuế.

Những năm đầu, doanh nghiệp thường tập trung đầu tư nhà xưởng, mua sắm thiết bị, tuyển dụng lao động, tìm kiếm khách hàng và xây dựng thị trường. Thời điểm này doanh nghiệp chưa có lãi, lợi nhuận rất thấp hoặc thậm chí thua lỗ.

Đại biểu cho rằng nếu thời gian miễn thuế tính từ ngày đăng ký, thời gian ưu đãi có thể trôi qua trong khi doanh nghiệp chưa phát sinh số thuế phải nộp, tức là "chưa có lãi thì đã hết hạn miễn giảm thuế". Vì thế lúc này ưu đãi sẽ "không thực tế".

Ông đề nghị thời gian miễn thuế nên tính từ năm đầu tiên doanh nghiệp có thu nhập chịu thuế, thay vì tính từ năm đầu tiên đăng ký.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy (Hưng Yên) đề nghị cân nhắc kỹ quy định miễn thuế 3 năm với doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Bởi nếu áp dụng đối tượng rộng với toàn bộ doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập, chính sách có thể tạo ra chi phí ngân sách lớn, nhưng chưa chắc tương xứng với mức độ cần thiết của từng nhóm doanh nghiệp.

Ông cho rằng cần có mức ưu đãi cao hơn, thời gian dài hơn hoặc có điều kiện với những doanh nghiệp thuộc ngành, lĩnh vực ưu tiên, có hoạt động đổi mới sáng tạo.

Đồng thời cần quy định rõ nguyên tắc không để doanh nghiệp lợi dụng chính sách bằng cách chia tách, thành lập doanh nghiệp mới hoặc chuyển hoạt động sang pháp nhân mới chỉ nhằm mục đích tiếp tục hưởng ưu đãi...

Đại biểu Trần Văn Lâm - Ảnh: QUỐC HỘI

Vì sao miễn 3 năm đầu thuế thu nhập với doanh nghiệp nhỏ và vừa?

Giải trình sau đó, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết dự luật xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa căn cứ vào số lao động bình quân và nguồn vốn. Theo đó, số lao động bình quân là không quá 300 người, nguồn vốn dưới 150 tỉ đồng hoặc doanh số dưới 400 tỉ đồng.

Với tiêu chí này, theo ông, doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm 98,4% trên tổng số doanh nghiệp Việt Nam.

Về các chính sách hỗ trợ, Bộ trưởng khẳng định nguyên tắc tạo điều kiện tối đa cho doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh, hỗ trợ và khuyến khích doanh nghiệp phát triển cả về quy mô lẫn chất lượng, đồng thời hài hòa với quy mô ngân sách. 

Việc xác định thúc đẩy doanh nghiệp nhỏ và vừa trưởng thành là nhiệm vụ hết sức quan trọng để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số.

Đề cập chính sách hỗ trợ về thuế, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết đã tính toán hài hòa với quy định của luật thuế, và đảm bảo hai nguyên tắc là hỗ trợ về nghĩa vụ thuế và giảm thiểu chi phí tuân thủ chính sách thuế.

Theo ông, trên thế giới, các nước đều thực hiện hỗ trợ 3 năm đầu khi khởi nghiệp, vì 3 năm đầu là thời gian khó khăn nhất khi bỏ tiền vốn mua sắm thiết bị, tổ chức triển khai và tiếp cận thị trường.

Ông tính toán với mức hỗ trợ 3 năm đầu với quy mô số lượng doanh nghiệp vừa và nhỏ hiện tại thì hằng năm ngân sách chi ra khoảng 10.000 tỉ đồng riêng cho ưu đãi giảm 3 năm thuế thu nhập doanh nghiệp.

Cùng với đó, áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản nhất về thuế giá trị gia tăng (VAT) và thuế thu nhập doanh nghiệp để giảm chi phí tuân thủ, dễ làm, dễ tính.

Về phiếu hỗ trợ (voucher), ông nhấn mạnh đây là điểm mới quy định trong dự luật. Theo đó, voucher là chứng chỉ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa giảm một số chi phí khi thực hiện một số dịch vụ, có ghi rõ thời gian và không được chuyển nhượng. 

"Khi doanh nghiệp đủ điều kiện mang voucher đến thì được giảm chi phí", Bộ trưởng Bộ Tài chính nói.