Vì sao trẻ sơ sinh cứ nắm chặt tay?

Nhìn bàn tay bé xíu lúc nào cũng nắm thành một nắm, nhiều cha mẹ vừa thấy đáng yêu vừa băn khoăn: Con có đang khó chịu không? Có cần mở các ngón tay ra để bé tập cầm nắm sớm hơn không? Thực ra, trong những tuần đầu sau sinh, việc bé thường xuyên nắm chặt tay là một biểu hiện rất bình thường.

Khi mới chào đời, bé chưa thể điều khiển bàn tay theo ý muốn như trẻ lớn. Các cử động vẫn chịu ảnh hưởng nhiều từ phản xạ tự nhiên, trong đó có phản xạ nắm: khi có thứ gì chạm vào lòng bàn tay, những ngón tay bé sẽ khép lại. Bởi vậy, ngay cả lúc ngủ hoặc nằm yên, bé cũng có thể giữ hai bàn tay thành nắm nhỏ. Theo tài liệu của Viện Hàn lâm Nhi khoa Mỹ, trẻ một tháng tuổi thường vẫn nắm tay khá chặt; khả năng cử động các ngón còn hạn chế.

Cha mẹ không cần cố bẻ tay bé ra cho “nhanh biết xòe”. Bàn tay và các khớp của trẻ sơ sinh còn non nớt. Nếu muốn lau lòng bàn tay hoặc xem bé có cầm thứ gì không, hãy đợi lúc bé thư giãn rồi nhẹ nhàng mở từng ngón. Khi cảm thấy tay bé kháng lại, đừng dùng thêm lực. Việc tập cho con sử dụng bàn tay không phải là cuộc thi xem bé xòe tay sớm đến đâu.

Đôi tay bé thay đổi thế nào trong những tháng đầu?

Sự thay đổi thường diễn ra từng chút một. Ban đầu, cha mẹ có thể chỉ bắt gặp vài khoảnh khắc bé mở tay khi đang thức và thoải mái. Sau đó, những lần mở tay sẽ xuất hiện nhiều hơn. CDC đưa việc thỉnh thoảng mở bàn tay vào nhóm mốc vận động có thể quan sát ở trẻ khoảng hai tháng tuổi. Đến tháng thứ ba, bàn tay bé thường không còn nắm chặt suốt thời gian như trước; bé có thể tự mở rồi khép các ngón, đôi khi chăm chú nhìn chính đôi tay mình.

Gần bốn tháng tuổi, bé bắt đầu chú ý hơn đến món đồ ở trước mặt. Con có thể vung tay về phía đồ chơi, chạm vào nó, hoặc giữ một món đồ nhẹ khi người lớn đặt vào tay. Những động tác ấy ban đầu trông khá vụng về: bé đưa tay lệch hướng, vừa cầm được đã buông, hoặc mải nhìn món đồ mà chưa biết làm gì tiếp. Đó cũng là một phần của quá trình học phối hợp giữa mắt và tay. Mốc bốn tháng của CDC gồm khả năng giữ đồ chơi khi được đặt vào tay và đưa cánh tay về phía đồ chơi.

Các mốc tuổi giúp cha mẹ hình dung quá trình phát triển, chứ không có nghĩa mọi em bé đều thay đổi đúng vào cùng một ngày. Điều hữu ích hơn là quan sát bé theo thời gian: bàn tay con có dần linh hoạt hơn không, con có dùng cả hai tay và ngày càng quan tâm đến những món đồ xung quanh không?

Chơi với bàn tay bé thế nào cho nhẹ nhàng?

Cha mẹ có thể bắt đầu từ những việc rất đơn giản trong lúc bé thức và vui vẻ. Hãy để bé chạm vào ngón tay mình, nắm rồi tự buông. Khi thay đồ hoặc trò chuyện với con, cha mẹ có thể vuốt nhẹ từ lòng bàn tay ra các đầu ngón. Bài viết gốc cũng gợi ý trò chơi nắm tay: đưa tay phải cho bé nắm bằng tay phải, sau đó đổi sang tay trái. Mọi động tác chỉ nên nhẹ nhàng và dừng lại nếu bé tỏ ra không thoải mái.

Khi bé lớn hơn và bắt đầu chú ý tới đồ vật, một chiếc lục lạc nhẹ hoặc cuốn sách vải phù hợp độ tuổi có thể khiến giờ chơi thú vị hơn. Cha mẹ đặt món đồ trong tầm nhìn, cho bé thời gian quan sát, đưa tay về phía nó rồi thử chạm vào. Không cần liên tục đặt đồ chơi vào tay để “luyện” con cầm nắm. Điều bé cần là cơ hội khám phá an toàn và một người lớn kiên nhẫn chơi cùng. CDC cũng khuyến khích tạo cơ hội cho trẻ khoảng bốn tháng tuổi tiếp xúc với đồ chơi và dùng những món dễ cầm, phù hợp với lứa tuổi.

Nếu cha mẹ nhận thấy một bàn tay của bé luôn nắm chặt rõ rệt trong khi tay kia linh hoạt hơn, bé dường như ít cử động một bên, hoặc lo lắng vì con chưa đạt những mốc vận động phù hợp với tuổi, hãy trao đổi với bác sĩ nhi khoa. Không nên tự kéo, nắn hay ép tay bé để “sửa” tư thế. Theo dõi sự tiến bộ của con và hỏi bác sĩ khi có băn khoăn sẽ hữu ích hơn nhiều so với việc so sánh bé với những em bé khác.

Một bàn tay nắm chặt trong những tuần đầu thường chỉ là hình ảnh rất quen thuộc của trẻ sơ sinh. Rồi sẽ đến lúc bé tự xòe các ngón, đưa tay ra trước mặt, chạm vào đồ chơi và nắm lấy ngón tay cha mẹ theo cách ngày càng chủ động hơn. Những thay đổi nhỏ ấy chính là một phần đáng yêu trong hành trình bé học cách khám phá thế giới.