Soi quy trình 'khai tử' cây xanh ở trung tâm thành phố

Những cây cổ thụ tại TP.HCM có tuổi đời hơn trăm năm, nhiều cây đã mất khả năng sinh trưởng - Ảnh: CHÂU TUẤN

Trao đổi với Tuổi Trẻ, đại diện Trung tâm Quản lý giao thông và Hạ tầng kỹ thuật TP.HCM cho biết theo chỉ đạo và hướng dẫn từ Sở Xây dựng cùng các cơ quan quản lý chuyên ngành, quy trình xử lý, đốn hạ và quản lý cây xanh hiện nay được thực hiện theo từng nhóm cụ thể.

Đốn cây xanh phải được cấp phép

Đối với quy trình cấp phép đốn hạ cây thông thường áp dụng cho các cây phát triển bình thường nhưng vướng hạ tầng, trong dự án hoặc do nhu cầu chính đáng của người dân (như cây chắn trước nhà, vướng công trình).

Việc cấp phép được thực hiện theo hồ sơ yêu cầu của người dân hoặc chủ đầu tư dự án. Hồ sơ phải có đơn xin phép, nêu rõ lý do thực hiện, vị trí cụ thể và hình ảnh đính kèm. 

Riêng với các loại cây lớn, hồ sơ bắt buộc phải có phần đánh giá sơ bộ và thông số kỹ thuật chi tiết. Sau khi thẩm định, Sở Xây dựng sẽ cấp giấy phép và giao cho đơn vị chuyên môn thực hiện.

TP.HCM đang quản lý 8.000 cây cổ thụ có từ trước năm 1975 - Ảnh: CHÂU TUẤN

Đối với quy trình xử lý cây nguy hiểm, việc đánh giá được thực hiện bởi bộ phận chuyên môn có vai trò như "bác sĩ cây xanh". Bộ phận này sẽ kiểm tra chi tiết tình trạng rễ, gốc, độ nghiêng của thân, mức độ sam mục của cành nhánh, độ già cỗi, cũng như các yếu tố ngoại cảnh (khu vực hút gió, gần nhà cao tầng, hố ga).

Toàn bộ dữ liệu, hình ảnh và đánh giá này được lập thành phiếu báo cáo gửi lên trung tâm để thẩm định. Trung tâm chỉ ban hành văn bản chấp thuận xử lý sau khi đã kiểm tra kỹ lưỡng hồ sơ.

Đối với nhóm cây có nguy cơ mất an toàn, quy trình xử lý được phân loại theo mức độ nghiêm trọng. Trong các tình huống khẩn cấp, chẳng hạn như cây đang nghiêng hoặc có nguy cơ gãy đổ tức thì, đơn vị duy tu được phép xử lý ngay lập tức và lập biên bản hiện trường sau.

Ngược lại, với những cây có khuyết tật (như mục ngọn) nhưng vẫn còn khả năng duy trì, cây sẽ được đánh giá kỹ lưỡng từ mức độ cơ bản đến chuyên sâu bởi đội ngũ chuyên gia. Những trường hợp này chỉ được phép xử lý khi đã thông qua quy trình kiểm tra, giám sát và có sự đồng ý phê duyệt chính thức.

Nhiều chuyên gia nhận định có những cây bên ngoài vẫn xanh tốt nhưng bên trong cành, thân hoặc bộ rễ đã yếu. Vì vậy không phải lúc nào nhìn bằng mắt cũng biết được cây có nguy cơ gãy đổ hay không - Ảnh: LÊ PHAN

Cây cổ thụ lá xanh nhưng rỗng ruột

Theo đại diện Trung tâm Quản lý giao thông và Hạ tầng kỹ thuật TP.HCM, hiện đơn vị đang quản lý khoảng 8.000 cây cổ thụ có từ trước năm 1975, chủ yếu là cây dầu với tuổi đời trung bình 120 - 150 năm.

Số cây này đều đã được đánh số lại và lập hồ sơ quản lý riêng biệt, ghi rõ vị trí số nhà, chủng loại và năm trồng (hoặc ước tính năm trồng dựa trên đặc điểm sinh trưởng). 

Trong số này, chỉ còn sót lại 1-2 cây dầu thuộc hệ thực vật nguyên sinh của rừng tự nhiên cũ, hiện nằm trên đường Nguyễn Đình Chiểu.

Khi quá già, cây giảm khả năng phát triển đọt non, khó đủ sức nuôi những cành nhánh lớn vươn dài. Trước mắt, cơ quan quản lý thu gọn tán, hạ chiều cao những cây có nguy cơ để giảm sức cản của gió.

Một cây xanh cổ thụ trên đường Trần Hưng Đạo vừa được xử lý, cây mục ruỗng bên trong thân dù bên ngoài còn xanh tốt - Ảnh: Sở Xây dựng

"Có những cây rất xanh nhưng mục ruỗng hoặc có bọng lớn bên trong thân. Cây này không gãy ngang nhưng hệ cành suy yếu khả năng liên kết, có thể gãy, rơi bất cứ lúc nào. Do đó khi đốn hạ một cây xanh đều đã qua kiểm tra kỹ lưỡng", vị đại diện chia sẻ.

Bên cạnh những cây già, khả năng sinh trưởng kém, công tác quản lý còn phải giải quyết bài toán xung đột với hạ tầng ngầm. Có những trường hợp cây sinh trưởng hoàn toàn bình thường nhưng hệ rễ đã bị đứt gãy do thi công cống ngầm lớn hoặc hầm cáp điện trước đó.

Trong các tình huống bắt buộc phải ưu tiên không gian cho hạ tầng ngầm, cơ quan chức năng không thể cấp phép đốn hạ hàng loạt hàng chục cây trên cùng một tuyến đường. 

Biện pháp được áp dụng là hạ tán, cắt tỉa cành nhánh để giảm tải, đồng thời đưa cây vào danh sách theo dõi rủi ro định kỳ nhằm đảm bảo an toàn lâu dài.

Một cây xanh có liên kết cành không ổn định - Ảnh: Sở Xây dựng

Cây xanh cao, nghiêng ra đường được Sở Xây dựng theo dõi - Ảnh: Sở Xây dựng

Dùng thiết bị khoan vào thân cây với lỗ khoan rất nhỏ để phát hiện cây có bị mục rỗng bên trong hay không - Ảnh: Sở Xây dựng

Một cành cây cổ thụ đang bị chết khô dần từ đầu cành vào thân. Cành này được cắt ra từ một cây kiểu hình còn xanh tốt, không có bất thường bên ngoài - Ảnh: LÊ PHAN