Ngư dân đi biển chật vật với giấy tờ, nhóm sinh viên ‘ra tay’ số hóa nhật ký khai thác

Nhóm bạn trẻ AquaLog tích hợp blockchain và AI phục vụ minh bạch hóa hoạt động khai thác và nâng cao năng lực quản lý, xuất khẩu thủy sản Việt Nam - Ảnh: LÊ HUY

Dự án do nhóm 6 sinh viên thực hiện, trong đó Lê Cảnh Trấn (21 tuổi, sinh viên Đại học Kinh tế TP.HCM) là trưởng nhóm.

Không cần viết, ngư dân chỉ cần nói để ghi nhật ký khai thác bằng AI trên AquaLog

Lê Cảnh Trấn (21 tuổi, sinh viên Đại học Kinh tế TP.HCM) là trưởng nhóm, với mong muốn giải bài toán lớn cho ngư dân - Ảnh: LÊ HUY

Dự án AquaLog bắt đầu từ quá trình nhóm của Cảnh Trấn tìm hiểu thực tế ngành thủy sản và nhận ra một bài toán còn bỏ ngỏ: ngư dân gặp nhiều khó khăn khi ghi nhật ký khai thác giữa điều kiện tay ướt, tàu rung lắc và thường xuyên mất Internet, trong khi doanh nghiệp lại cần dữ liệu minh bạch để truy xuất nguồn gốc.

Giải pháp hướng đến hai thách thức lớn của ngành thủy sản Việt Nam: tuân thủ quy định chống khai thác IUU, tăng truy xuất nguồn gốc và minh bạch phát thải carbon khi xuất khẩu sang EU, góp phần bảo vệ kim ngạch gần 11,5 tỉ USD/năm.

“AquaLog là hệ sinh thái số tích hợp đồng thời ba công nghệ lõi - trí tuệ nhân tạo chuyển giọng nói thành dữ liệu có cấu trúc (AI Voice-to-Text, vận hành ngoại tuyến), sổ cái blockchain phi tập trung (Hyperledger Fabric) và công cụ tự động tính toán dấu chân Carbon (CBAM Engine) - nhằm số hóa toàn bộ nhật ký khai thác thủy sản”, Trấn cho biết.

Quy trình ghi nhận và truy xuất nguồn gốc thủy sản trên AquaLog được thiết kế qua 4 bước, giúp đơn giản hóa thao tác cho ngư dân. 

Đầu tiên, ngư dân nhấn nút trên ứng dụng và nói thông tin khai thác, chẳng hạn: "Hôm nay đánh bắt 50kg cá ngừ tại vùng A". Hệ thống sau đó tự động chuyển đổi giọng nói thành văn bản bằng công nghệ Voice-to-Text.

Tiếp đến, AI bóc tách thông tin và lưu thành dữ liệu có cấu trúc, gồm loại cá, sản lượng và tọa độ khai thác. Cuối cùng, hệ thống tự động tạo mã QR truy xuất nguồn gốc cho lô hàng, hỗ trợ minh bạch hóa thông tin từ khai thác đến tiêu thụ.

CBAM Engine là module AI giúp quy đổi dữ liệu tiêu hao nhiên liệu của tàu cá thành báo cáo dấu chân carbon theo các chuẩn mực quốc tế, hỗ trợ doanh nghiệp chủ động chuẩn hóa và minh bạch dữ liệu phát thải.

Qua đó, AquaLog không chỉ hỗ trợ tuân thủ các yêu cầu về chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) mà còn giúp doanh nghiệp chuẩn bị trước trước các yêu cầu ngày càng cao về minh bạch carbon trong hoạt động xuất khẩu, biến dữ liệu tuân thủ thành một lợi thế cạnh tranh.

Trấn nói công nghệ AI Voice-to-Text kết hợp xử lý ngoại tuyến giúp rút ngắn thời gian ghi nhật ký khai thác từ khoảng 30 phút thao tác thủ công trên giấy xuống còn khoảng 2 phút bằng giọng nói - tương đương mức giảm 93% thời gian thao tác.

Công nghệ Blockchain loại bỏ khả năng làm giả hoặc chỉnh sửa hồi tố hồ sơ nguồn gốc. Công cụ CBAM Engine tự động hóa toàn bộ quy trình lập báo cáo phát thải Carbon, thay thế cho quy trình kiểm toán thủ công của bên thứ ba vốn tốn nhiều thời gian và chi phí.

AquaLog tự động chuyển nội dung giọng nói thành dữ liệu nhật ký, không cần nhập thủ công qua "Nhật ký giọng nói" - Ảnh chụp màn hình

AquaLog giúp ngư dân theo dõi biến động giá thị trường, chủ động tham khảo giá và tự tin hơn khi thương lượng với bên thu mua - Ảnh chụp màn hình

Ghi nhật ký đánh bắt chỉ trong 2 phút, số hóa nghề biển từ chiếc điện thoại

Dự án của nhóm sinh viên hiện đã hoàn thiện sản phẩm khả dụng tối thiểu (MVP) gồm mockup giao diện ứng dụng, luồng ghi nhật ký bằng giọng nói (Voice-to-Text) và mô phỏng cơ chế Blockchain/mã QR truy xuất nguồn gốc.

AquaLog có 3 sản phẩm, dịch vụ chính hướng đến ngư dân, doanh nghiệp xuất nhập khẩu thủy sản và cơ quan quản lý thủy sản.

Trong đó, ứng dụng di động AquaLog dành cho ngư dân, thuyền trưởng, hỗ trợ ghi nhật ký khai thác bằng giọng nói, định vị GPS, bản đồ ngư trường cộng đồng và cảnh báo SOS. 

Ứng dụng giúp rút ngắn thời gian ghi log chỉ còn khoảng 2 phút thay vì 30 phút, đồng thời minh bạch nguồn gốc khai thác và hỗ trợ bán hàng nghề biển.

Với cổng doanh nghiệp AquaLog Enterprise Portal, doanh nghiệp xuất nhập khẩu thủy sản có thể theo dõi đội tàu theo thời gian thực, nhận cảnh báo tuân thủ IUU, xuất báo cáo carbon CBAM tự động và xác thực blockchain. Các tính năng này hướng đến giảm rủi ro pháp lý, hạn chế đứt gãy chuỗi cung ứng, đồng thời tiết kiệm khoảng 15-30 triệu đồng chi phí kiểm toán Carbon cho mỗi báo cáo.

Còn nền tảng quản trị hệ thống AquaLog phục vụ ban quản lý cảng cá, cơ quan quản lý thủy sản, cung cấp tổng quan sản lượng khai thác toàn hệ thống, theo dõi tàu từng khu vực khai thác và báo cáo tổng hợp ẩn danh. Qua đó, nền tảng hỗ trợ giảm tải hồ sơ giấy, nâng cao hiệu quả phục vụ và hỗ trợ lực lượng gỡ Thẻ vàng IUU.

Nhóm bạn cùng nhau họp, chia sẻ sâu về dự án AquaLog - Ảnh: LÊ HUY

Tiết kiệm hàng chục triệu đồng chi phí báo cáo carbon và 15% nhiên liệu mỗi chuyến đi biển

Kết quả khảo sát định lượng thực địa tại cảng cá ở Quy Nhơn và Vũng Tàu với 500 ngư dân/thuyền trưởng cho thấy: 85% gặp khó khăn khi sử dụng nhật ký giấy, 78% từng bị thương lái ép giá do thiếu chứng minh minh bạch nguồn gốc, và 92% sẵn sàng sử dụng ứng dụng nếu thiết kế đủ thân thiện.

Ở phía doanh nghiệp, 100% trong số 50 doanh nghiệp xuất khẩu được phỏng vấn bày tỏ lo ngại về rủi ro Thẻ vàng IUU và 76% lo ngại về CBAM. Hai doanh nghiệp xuất khẩu đã xác nhận trực tiếp sẵn sàng chi trả 5-10 triệu đồng/tháng cho gói SaaS nếu phần mềm xuất được báo cáo CBAM đạt chuẩn EU.

Bên cạnh đó, 15 người dùng thử nghiệm tính năng ghi âm giọng nói tại cảng cá phản hồi tích cực về độ thân thiện và tốc độ ghi nhận dữ liệu của giải pháp.

Theo các kết quả thử nghiệm, độ chính xác nhận dạng giọng nói đạt trên 85% khi thử nghiệm với công cụ Google Speech-to-Text, dự kiến vượt 95% sau khi tinh chỉnh trên bộ từ vựng chuyên ngành thủy sản.

Đối với doanh nghiệp xuất khẩu, CBAM Engine tự động có thể giúp tiết kiệm khoảng 15-30 triệu đồng chi phí kiểm toán cho mỗi báo cáo carbon.

“Trong hoạt động khai thác, việc minh bạch hóa nguồn gốc có tiềm năng giúp ngư dân tăng thêm 5-10% thu nhập từ bán cá, trong khi công cụ AI dự báo ngư trường được kỳ vọng góp phần giảm 10-15% lượng nhiên liệu tiêu thụ mỗi chuyến biển”, Trấn nói.

Mỗi thành viên đảm nhận vai trò khác nhau nhưng chung một mục tiêu hoàn thiện app AquaLog - Ảnh: LÊ HUY

Nhiều điểm mới trong Giải thưởng Tuổi Trẻ Startup Award 2026

Tuổi Trẻ Startup Award 2026 lần thứ 7 do báo Tuổi Trẻ và Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam TP.HCM tổ chức, phối hợp với Liên minh Đổi mới sáng tạo quốc tế (InnoEx) và sự cố vấn đặc biệt của ông Phạm Phú Ngọc Trai - Chủ tịch Hội đồng cố vấn Chiến lược đổi mới sáng tạo (SACSTI) Đại học Quốc gia TP.HCM.

Giải thưởng chia ra ba lĩnh vực, gồm Công nghệ tài chính và Kinh tế số; Hạ tầng, giao thông và Logistics; An sinh xã hội và Phát triển bền vững, đồng thời phân loại startup theo nhóm lĩnh vực, mỗi nhóm đều có top 10, tất cả top 10 có cơ hội được pitching.

Năm nay, chương trình có giải thưởng dành cho sinh viên, mở ra "nguồn cảm hứng" và động lực mới để các ý tưởng, ấp ủ từ trường học/phòng lab thành hình và hiện diện trên thị trường.

Mời bạn quét mã QR để xem cách nộp hồ sơ và thể lệ Tuổi Trẻ Startup Award 2026

Chương trình Tuổi Trẻ Startup Award 2026 nhận hồ sơ tham dự từ ngày 12-8-2026 đến hết ngày 30-9-2026. Hội đồng sơ khảo sẽ thẩm định 30 startup tiêu biểu, chọn ra Top 10 tham gia "Vòng chung khảo - Giới thiệu dự án" và vinh danh trao giải.

Năm nay, sự kiện vinh danh trao giải dự kiến sẽ diễn ra vào tháng 10, chia thành 3 bảng theo 3 chủ đề, với sự đồng hành của các đơn vị: Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB), AgriS (Công ty CP Thành Thành Công - Biên Hòa), Tập đoàn VinaCapital.

Chi tiết về chương trình: https://tuoitre.vn/nhip-song-tre/tuoi-tre-start-up-award.htm

Link mẫu gửi hồ sơ đăng ký tham gia: tại đây.

Hoặc mời bạn gửi email về địa chỉ: tuoitrestartupaward@tuoitre.com.vn, hoặc quét mã QR trên để thêm thông tin.