Vì sao chợ Đà Lạt vẫn sống khỏe khi chợ truyền thống khác 'ngáp ngủ'?

Ban ngày, bên trong chợ Đà Lạt tập trung đông du khách mua mứt đặc sản - Ảnh: M.V.

6h sáng, khi sương còn giăng trên hồ Xuân Hương - Đà Lạt, cửa chính chợ Đà Lạt đã mở. Xe tải nhỏ nối đuôi nhau đổ rau về khu vực phía sau, tiểu thương xé thùng, phân loại, cân hàng cho các mối quen.

Chợ Đà Lạt: bán lẻ cho du khách, bán sỉ cho chợ địa phương

Bên trong lồng chợ, những gian hàng mứt bắt đầu bày biện, mùi dâu, mùi mứt hồng, mứt mận quyện trong không khí lạnh. Đó là nhịp mở màn của một khu chợ mà theo nhiều tiểu thương, "gần như không có giờ đóng cửa".

Đi một vòng chợ, dễ thấy mứt là mặt hàng chủ lực. Từ mứt dâu, mứt hồng, mứt kiwi, mứt mận cho tới hồng treo, trái cây sấy, atisô - đủ loại xếp kín quầy. Bên cạnh đặc sản Đà Lạt còn có mứt, bánh kẹo gom từ nhiều nơi khác về để du khách chọn làm quà.

Bà Minh (chủ quầy đặc sản Lý Dương, trú Đà Lạt) nói khách của bà quanh năm đa số là người phương xa. "Chợ của chúng tôi sống được là nhờ du khách. Người ta lên Đà Lạt, kiểu gì cũng ghé chợ một lần, mua ít mứt, ít trà về làm quà. Ngày thường đã đều, cuối tuần với dịp lễ thì bán không kịp gói", bà Minh nói.

Không chỉ bán lẻ cho khách, chợ Đà Lạt còn là đầu mối bỏ sỉ lớn của vùng. Vải vóc, đồ len, rau củ, trái cây từ đây tỏa đi các huyện, các tỉnh lân cận.

Tiểu thương chợ Đà Lạt chưng bày hoa bán cho du khách gần xa - Ảnh: M.V.

Ông Trần Văn Hùng (48 tuổi, trú Đà Lạt), làm đầu mối rau củ hơn 10 năm, cho biết phần lớn doanh thu của ông đến từ mối sỉ, chứ không phải khách lẻ. 

"Rau Đà Lạt xuống chợ này rồi mới đi các chợ lẻ. Tôi giao hàng từ tờ mờ sáng, có hôm 2-3h đã dậy soạn đơn. Chợ ngoài kia ế thì ế, nhưng rau củ là thứ ngày nào người ta cũng ăn, nên mình vẫn có việc đều tay", ông Hùng nói.

Chính việc kết hợp bán lẻ cho du khách và làm đầu mối bỏ sỉ cho quán ăn, chợ lẻ địa phương đã giúp tiểu thương chợ Đà Lạt không bị phụ thuộc. Điều này khác hẳn cảnh nhiều chợ chỉ trông vào khách vãng lai hoặc địa phương, rồi hụt hơi khi sức mua giảm.

Thương mại điện tử khó thay chợ Đà Lạt

Điều làm chợ Đà Lạt khác biệt nằm ở buổi tối. Khi lồng chợ bên trong đóng cửa, khu vực bên ngoài lập tức chuyển mình thành chợ đêm. Các quầy ăn uống sáng đèn, khói nướng nghi ngút; hàng quà lưu niệm, đồ len, hoa quả sấy bày dọc lối đi cho du khách dạo bộ, mua sắm tới khuya. 

Phía ngoài rìa chợ, người dân bày bán nông sản, đặc sản địa phương ngay tại chỗ.

Ngoài đặc sản, chợ Đà Lạt là nơi tập trung thực phẩm "không thiếu thứ gì" - Ảnh: M.V.

Chị Phạm Thị Thu Hà (36 tuổi, trú Đà Lạt), bán đồ ăn vặt ở khu chợ đêm, kể quầy của chị chỉ bắt đầu đông khi trời tối. "Ban ngày tôi phụ bán mứt cho người nhà, tối ra đây dọn hàng ăn. Khách chủ yếu là người trẻ đi du lịch, họ ăn uống, chụp hình tới 11-12h đêm mới vãn. Cứ thế, sạp trong nghỉ thì sạp ngoài chạy", chị Hà nói.

Nhờ cách nối ca như vậy, chợ Đà Lạt gần như hoạt động suốt ngày đêm: rạng sáng là giờ của mối sỉ và nông sản, ban ngày là mứt cho du khách và tạp hóa cho dân địa phương, ban đêm làm phố ẩm thực và chợ đêm hàng lưu niệm.

Vị trí ngay trung tâm, lại là điểm gần như bắt buộc trong hành trình của du khách lần đầu đến Đà Lạt, giúp chợ giữ được dòng người ổn định quanh năm. Giữa lúc chợ truyền thống đang "ngáp ngủ" thì chợ Đà Lạt cho thấy một lối đi: chợ không chỉ là nơi mua bán, mà còn là điểm đến, là một phần của trải nghiệm du lịch. Và đó là thứ thương mại điện tử khó thay thế.