Không có đặc quyền cho Trường Giang

Đầu tháng 9, Trường Giang bất ngờ trở thành tâm điểm tranh luận trên Threads khi hàng loạt video cũ từ Ơn giời cậu đây rồi và một số chương trình giải trí được chia sẻ trở lại.

Những khoảnh khắc nam nghệ sĩ ôm, hôn, kéo giữ hoặc có tương tác nhạy cảm với bạn diễn khiến nhiều khán giả đặt câu hỏi về giới hạn ứng xử trên sân khấu. Tranh luận nhanh chóng mở rộng sang cả chuyện tình cảm và những ồn ào trong quá khứ của anh.

Sau khoảng 10 ngày, Trường Giang lên tiếng thừa nhận cách ứng xử của mình là thiếu tinh tế và gọi những hành động quá đà là sự yếu kém của bản thân. Anh giải thích mình thường quá “máu diễn”, từng xin lỗi đồng nghiệp sau khi rời sân khấu và khẳng định nếu trở về thời điểm ấy, anh sẽ không hành xử như vậy.

Đối với các video Trường Giang ôm, hôn hoặc kéo giữ bạn diễn, vấn đề cần bàn là sự đồng thuận và ranh giới cơ thể. Một người có thể không mang ý định xúc phạm, song hành động của họ vẫn có thể khiến người khác khó chịu, rơi vào thế bị động hoặc cảm thấy ranh giới riêng tư bị xâm phạm.

Trong môi trường biểu diễn, người nổi tiếng hơn, giàu kinh nghiệm hơn hoặc giữ vai trò dẫn dắt thường có ưu thế rõ rệt. Sự chênh lệch ấy có thể khiến bạn diễn khó từ chối, nhất là khi chương trình đang ghi hình trước đông đảo khán giả và mọi người đều chịu áp lực duy trì không khí vui vẻ. Vì vậy, im lặng, mỉm cười hay né tránh không đương nhiên đồng nghĩa với chấp thuận.

Theo tiến sĩ Hà Anh, ngẫu hứng là một phần của sân khấu, nhưng không trao cho nghệ sĩ quyền tự quyết định mức độ tiếp xúc với cơ thể bạn diễn.

Cơ thể bạn diễn không phải đạo cụ cho màn tung hứng, còn tiếng cười của khán giả cũng không thể biến hành vi vượt ranh giới thành điều đương nhiên.

Những màn tương tác của Trường Giang với bạn diễn trong các chương trình trước đây đang được nhìn lại từ góc độ đồng thuận và ranh giới cá nhân.

Về thời điểm những video cũ xảy ra trong bối cảnh của ngành giải trí khoảng 10 năm trước “mà không ai có ý kiến gì”, TS. Hà Anh lý giải khi ấy những hành động này ít bị chất vấn không có nghĩa các hành vi đó hoàn toàn phù hợp.

Việc nhìn lại quá khứ không phải là dùng chuẩn mực của hiện tại để xóa bỏ toàn bộ một con người. Mục đích cần hướng tới là nhận diện những cách ứng xử từng được bình thường hóa và ngăn chúng tiếp tục lặp lại.

Lời xin lỗi chỉ có ý nghĩa khi người nói hiểu mình đã vượt qua giới hạn nào, ai có thể bị tổn thương và sẽ thay đổi cách hành xử ra sao. Công chúng có quyền yêu cầu nghệ sĩ chịu trách nhiệm, nhưng sự phê phán cũng cần tuân thủ chuẩn mực tôn trọng mà xã hội đang đòi hỏi. Miệt thị, bêu riếu hoặc kéo dài một cuộc trừng phạt tập thể trên mạng không tạo ra văn hóa ứng xử tiến bộ hơn.

Chuyên gia truyền thông số Trần Hòa Bình nhận định câu chuyện của Trường Giang là cuộc khủng hoảng “hồi tố”. Sự việc không bắt nguồn từ hành động mới, mà từ những hình ảnh cũ được đưa trở lại trong một môi trường đã thay đổi về chuẩn mực ứng xử, đặc biệt là ý thức về ranh giới cơ thể và sự đồng thuận.

Theo ông Hòa Bình, trong vụ việc này, thuật toán Threads giữ vai trò khuếch đại. Khi một vài video thu hút tương tác, nền tảng tiếp tục đề xuất nội dung tương tự, tạo cảm giác Trường Giang xuất hiện ở khắp nơi.

Hiệu ứng đám đông khiến những sự việc cách nhau nhiều năm bị ghép thành một hồ sơ hành vi liên tục.

“Việc Trường Giang chờ khoảng 10 ngày mới phản hồi mang cả lợi thế lẫn rủi ro. Khoảng lặng giúp anh tránh phát ngôn vội vàng, nhưng cũng để dư luận tự xây dựng câu chuyện và đẩy khủng hoảng lên cao. Cách giải thích bằng việc 'máu diễn', từng xin lỗi đồng nghiệp hay có nhiều bạn LGBT dễ bị hiểu là đang làm nhẹ trách nhiệm. Trong xử lý khủng hoảng, ý định tốt không thể thay thế việc nhìn nhận tác động thực tế”, chuyên gia Trần Hòa Bình phân tích.

Để khép lại câu chuyện này, theo ông Hòa Bình, Trường Giang cần để công chúng kiểm chứng lời xin lỗi qua cách ứng xử nghề nghiệp sau khủng hoảng.

Về phía truyền thông và người dùng mạng, việc xem xét lại quá khứ là cần thiết, nhưng biến thuật toán thành một phiên tòa kéo dài vô hạn chỉ tạo thêm tổn thương, chưa chắc tạo ra thay đổi.