Nhập siêu điện tử tăng vọt, chuyên gia chỉ rõ 2 nguyên nhân

Nhập siêu nhóm máy vi tính, điện tử và linh kiện lên tới hơn 60 tỉ USD sau 8 tháng - Ảnh: QUANG ĐỊNH

Theo Cục Thống kê, mức nhập siêu của nhóm điện tử sau 8 tháng đã cao hơn 41% so với con số 43 tỉ USD của cả năm 2025, và gấp đôi mức 29,1 tỉ USD của 8 tháng đầu năm ngoái.

Vì sao nhập siêu điện tử tăng vọt?

Ông Ngô Thế Hiển, Phó giám đốc Trung tâm Phân tích Công ty CP Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS), cho rằng nhiều năm qua máy vi tính, điện tử và linh kiện luôn là nhóm Việt Nam phải nhập siêu. Lý do là trong nước chưa sản xuất được, và hàng nhập về chủ yếu phục vụ sản xuất, lắp ráp rồi xuất khẩu.

Điểm mới của năm nay, theo ông, ở hai lý do. Thứ nhất, nhu cầu với sản phẩm công nghệ thông tin tăng mạnh trong hai năm trở lại đây cùng làn sóng đầu tư vào hạ tầng chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo khiến hoạt động nhập khẩu linh kiện tăng lên, đặc biệt ở các doanh nghiệp FDI.

Thứ hai là giá. "Giá các linh kiện điện tử cũng tăng rất mạnh trong thời gian vừa qua do chịu tác động bởi giá các loại chip nhớ trên toàn cầu rơi vào trạng thái thiếu hụt nguồn cung trước làn sóng đầu tư AI", ông Hiển nói.

Trên thị trường bộ nhớ toàn cầu, hãng nghiên cứu TrendForce cho biết doanh thu toàn ngành DRAM quý 2-2026 tăng 59,5% so với quý liền trước, lên gần 155 tỉ USD. Động lực chính, theo hãng này, là giá hợp đồng DRAM thông thường tăng vọt.

Nhập siêu nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện sau 8 tháng đã vượt con số cả năm 2025 - Ảnh: QUÂN NGUYỄN

Tác động sẽ chỉ mang tính thời điểm

Theo ông Hiển, cú đảo chiều từ xuất siêu sang nhập siêu thể hiện rõ khi chia theo khu vực doanh nghiệp. "Nhìn vào số liệu, diễn biến này đến từ việc khối doanh nghiệp FDI giảm xuất siêu, còn khối doanh nghiệp trong nước lại tăng cường nhập siêu", vị chuyên gia của SHS nói.

Theo Cục Thống kê, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài xuất khẩu hơn 300 tỉ USD trong 8 tháng, tăng 26,9% so với cùng kỳ. Nhập khẩu của khu vực này tăng nhanh hơn, tới 40,1%, lên 290,2 tỉ USD. Xuất siêu của khối FDI vì thế chỉ còn 10,1 tỉ USD, so với gần 30 tỉ USD của 8 tháng đầu năm 2025.

Trong khi đó, khu vực trong nước xuất khẩu của khu vực này tăng 7,4%, lên 74,5 tỉ USD, còn nhập khẩu tăng 23,7%, lên 105,1 tỉ USD. Doanh nghiệp trong nước nhập siêu 30,6 tỉ USD, gần gấp đôi mức 15,6 tỉ USD của cùng kỳ năm ngoái.

Ông Ngô Thế Hiển, Phó giám đốc Trung tâm Phân tích SHS - Ảnh: SHS

Dù nhập siêu kéo dài suốt từ đầu năm, riêng tháng 8 mức nhập siêu đã thu hẹp còn 113 triệu USD, thấp nhất trong các tháng của năm 2026, so với gần 3,6 tỉ USD của tháng 7.

Theo ông Hiển, nhập siêu liên tục và kéo dài chắc chắn sẽ tác động tiêu cực tới tỉ giá. Tuy nhiên, Việt Nam đang chủ yếu nhập nguyên vật liệu để sản xuất hàng xuất khẩu, nên tác động này sẽ mang tính thời điểm và không lớn như khi hàng nhập về chủ yếu phục vụ tiêu dùng.

Số liệu của Cục Thống kê cho thấy tư liệu sản xuất chiếm 94,1% tổng kim ngạch nhập khẩu 8 tháng đầu năm.

Vị chuyên gia đánh giá công tác điều hành tỉ giá từ đầu năm là linh hoạt và có hiệu quả, khi đồng Việt Nam chỉ mất giá nhẹ so với USD, trong bối cảnh lãi suất điều hành của Cục Dự trữ liên bang Mỹ duy trì ở mức cao, còn giá nguyên liệu biến động phức tạp.

Theo ông Ngô Thế Hiển, việc nâng giá trị gia tăng và giảm phụ thuộc nhập khẩu trong ngành điện tử cần chính sách đồng bộ và thực thi nhất quán trong thời gian dài, từ Chính phủ, bộ ngành cho tới doanh nghiệp, viện nghiên cứu và cơ sở đào tạo.

Ông Hiển cho rằng cần tăng cường hợp tác với các công ty lớn để xây trung tâm nghiên cứu, kéo các công ty vệ tinh về Việt Nam, rồi dần đưa doanh nghiệp nội tham gia chuỗi, từ cung ứng linh kiện đơn giản tới nhận chuyển giao công nghệ phức tạp hơn. Cùng với đó là phát triển ngành vật liệu mới, thị trường điện tử nội địa và đào tạo nguồn nhân lực.