Vì sao cần chuẩn bị cho tuổi già từ tuổi 40?

Đến tuổi 60, 70 thì phần lớn chỉ còn là "trả nợ" 

Bộ Y tế mới ban hành Thông tư hướng dẫn một số nội dung thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026 - 2035, giai đoạn 1 từ 2026 – 2030.

Trong đó, đưa nội dung hướng dẫn, cung cấp kiến thức, kỹ năng chuẩn bị cho tuổi già đối với người từ 40 tuổi trở lên vào chương trình thực hiện giai đoạn 2026-2030 nhằm chủ động thích ứng với già hóa dân số.

Đây cũng là nội dung nhận được nhiều sự quan tâm, chia sẻ với Người Đưa Tin về hướng dẫn mới của Bộ Y tế, Ths.BS Đoàn Dư Mạnh - Phó Giám đốc Trung tâm Tim mạch và Đột quỵ Quốc tế, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông cho rằng đây là một hướng đi rất đúng.

Bởi, lâu nay chúng ta quen với suy nghĩ rằng chăm sóc sức khỏe người cao tuổi là việc bắt đầu khi người ta đã… cao tuổi, tức là khi bệnh đã có, biến chứng đã xuất hiện. Nhưng cơ thể con người không vận hành theo cách đó.

Những căn bệnh khiến tuổi già trở nên nặng nề như tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, đái tháo đường, tai biến mạch máu não… đều là những quá trình âm thầm, tích lũy trong hàng chục năm. Đến tuổi 60, 70 thì phần lớn chỉ còn là lúc "trả nợ" cho những gì đã diễn ra từ tuổi 40, 50.

"Vì vậy, việc lấy mốc 40 tuổi làm điểm bắt đầu chuẩn bị, theo tôi, là hợp lý cả về mặt sinh học lẫn thực tiễn", BS.Mạnh cho hay.

Ths.BS Đoàn Dư Mạnh (Ảnh: Hoàng Bích).

Theo bác sĩ, tuổi 40 là một ngưỡng khá đặc biệt. Đây là giai đoạn mà các yếu tố nguy cơ bắt đầu "lộ diện" nhưng cơ thể vẫn còn khả năng đảo ngược. Thành mạch máu bắt đầu kém đàn hồi hơn, huyết áp có xu hướng nhích lên, chuyển hóa mỡ và đường chậm lại, cân nặng dễ tăng trong khi vận động lại ít đi vì công việc, gia đình.

"Điều đáng nói là ở tuổi này, rất nhiều người vẫn thấy mình khỏe. Họ chưa có triệu chứng gì rõ rệt nên chủ quan. Nhưng trong lòng mạch, quá trình xơ vữa có thể đã âm thầm khởi phát.

Riêng với chuyên ngành tim mạch, chúng tôi vẫn nói với nhau rằng bệnh mạch máu là "kẻ giết người thầm lặng", đến khi có biểu hiện thì thường đã là nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ. Can thiệp ở tuổi 40 là can thiệp khi còn kịp, còn ở tuổi 60 nhiều khi đã là xử lý hậu quả", BS.Mạnh phân tích.

Cũng theo vị bác sĩ, có một nghịch lý mà ngành y đang trăn trở: chúng ta đã kéo dài được tuổi thọ, nhưng chưa kéo dài tương xứng được số năm sống khỏe.

Sống lâu mà phần lớn quãng đời sau cùng phải gắn với thuốc men, với bệnh viện, với sự phụ thuộc vào người khác thì đó không phải là mục tiêu chúng ta mong muốn.

Phần lớn những năm ấy đến từ các bệnh mạn tính, trong đó bệnh tim mạch và đột quỵ là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế.

"Một ca đột quỵ không chỉ đe dọa tính mạng, mà nếu qua khỏi cũng có thể để lại di chứng liệt, mất khả năng tự chăm sóc, biến người bệnh và cả gia đình thành gánh nặng kéo dài. Rất nhiều bệnh tật trong số đó hoàn toàn có thể phòng tránh hoặc trì hoãn được, nếu hành động sớm", BS.Mạnh nêu rõ.

Bước sang tuổi 40 nên bắt đầu từ đâu?

Chia sẻ với Người Đưa Tin, BS.Đoàn Dư Mạnh cho biết, bác sĩ thường khuyên bệnh nhân của mình bắt đầu từ những việc rất giản dị, nhưng cần làm đều đặn.

Thứ nhất là biết rõ các chỉ số của chính mình: huyết áp, đường huyết, mỡ máu, cân nặng, vòng eo. Nhiều người không hề biết huyết áp của mình là bao nhiêu cho đến khi nhập viện. Chỉ cần kiểm tra định kỳ đã có thể phát hiện vấn đề từ khi nó còn là con số trên giấy, chưa thành cơn bệnh trên giường.

Thứ hai là vận động. Không cần tập luyện cường độ cao, chỉ cần đi bộ nhanh, đạp xe, vận động vừa sức đều đặn mỗi ngày cũng đủ giúp mạch máu dẻo dai hơn, huyết áp ổn định hơn.

Thứ ba là chế độ ăn: giảm muối, giảm mỡ động vật, giảm đồ ngọt và rượu bia, tăng rau xanh. Và không thể thiếu việc bỏ thuốc lá, đây là một trong những yếu tố nguy cơ tim mạch mà chúng ta có thể chủ động loại bỏ hoàn toàn.

"Chính sự bền bỉ với những điều quen thuộc ấy, duy trì trong 10, 20 năm, mới là thứ tạo ra khác biệt cho tuổi già", BS.Mạnh nói.

Chuẩn bị cho tuổi già từ tuổi 40 là hợp lý (Ảnh: Hoàng Bích).

Với người từ 40 tuổi, BS. Mạnh cũng khuyến cáo nên có một lần kiểm tra sức khỏe tim mạch tương đối bài bản, sau đó duy trì định kỳ. Cơ bản nhất là đo huyết áp, xét nghiệm đường huyết và mỡ máu, điện tâm đồ.

Với những người có yếu tố nguy cơ như tiền sử gia đình có người mắc bệnh tim mạch, đột quỵ sớm, người hút thuốc lâu năm, thừa cân, hoặc đã có tăng huyết áp, đái tháo đường thì cần được thăm khám và tư vấn chuyên sâu hơn, tùy theo chỉ định của bác sĩ.

Mục tiêu không phải là làm cho người ta lo lắng, mà là để mỗi người biết mình đang đứng ở đâu trên bản đồ nguy cơ, từ đó chủ động điều chỉnh.

"Phát hiện một mạch máu bắt đầu hẹp khi chưa có triệu chứng bao giờ cũng nhẹ nhàng hơn rất nhiều so với việc cấp cứu một cơn đột quỵ đã xảy ra", BS.Mạnh nêu rõ.

Chuyên gia tim mạch cũng nhấn mạnh rằng, sức khỏe tuổi già không phải là điều tự nhiên mà có, cũng không phải thứ đến tuổi mới lo. Đó là một phần kết quả của những lựa chọn nhỏ mà chúng ta thực hiện mỗi ngày, từ hôm nay.

"Đầu tư cho sức khỏe ở tuổi 40 là khoản đầu tư sinh lời chắc chắn nhất, không phải để sống thật lâu, mà để những năm tháng sau này được sống một cách khỏe mạnh, tự chủ và bình an bên những người mình thương yêu. Chuẩn bị cho tuổi già, suy cho cùng, chính là món quà chúng ta dành cho chính mình của 20, 30 mươi năm sau", BS.Mạnh cho biết thêm.

Cũng theo các chuyên gia, chuẩn bị cho tuổi già cần bắt đầu từ giai đoạn trung niên, khi các yếu tố nguy cơ bệnh mạn tính, suy giảm sức khỏe và áp lực tài chính dần xuất hiện. Chủ động thay đổi lối sống, duy trì vận động, tích lũy tài chính và trang bị kỹ năng chăm sóc sức khỏe sẽ giúp mỗi người kéo dài thời gian sống khỏe, giảm gánh nặng bệnh tật và nâng cao chất lượng cuộc sống khi về già.

Theo Thông tư, cán bộ y tế, dân số các cấp sẽ được tập huấn để tư vấn, hướng dẫn người dân duy trì lối sống lành mạnh, rèn luyện thể lực, chăm sóc sức khỏe, trang bị kỹ năng chăm sóc người cao tuổi tại gia đình. Người dân cũng được hướng dẫn chuẩn bị tài chính, lao động và việc làm phù hợp khi bước vào tuổi già.