Thiếu sách giáo khoa, trách nhiệm phải rõ

Người dân rồng rắn xếp hàng trước cửa Nhà xuất bản Giáo Dục TP.HCM để tìm mua sách cho con sáng 9-9 - Ảnh: DUYÊN PHAN

Gia đình cần biết ngày nhận sách, cách con được hỗ trợ; những bất cập trong cung ứng phải được khắc phục để năm sau không lặp lại.

Ngay từ tháng 6, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã yêu cầu các tỉnh ủy, thành ủy chịu trách nhiệm bảo đảm đủ sách giáo khoa cho năm học mới. Trước khai giảng, báo chí liên tục phản ánh thiếu sách. Vì sao việc cung ứng vẫn chậm dù đã có chỉ đạo và cảnh báo từ sớm?

Việc chuyển sang một bộ sách, triển khai chính sách miễn phí và thay đổi cách đăng ký có thể gây khó khăn cho cung ứng. Gia đình chờ được mượn sách cũng là điều dễ hiểu khi có chính sách hỗ trợ. Nhà trường cần hướng dẫn sớm; đơn vị cung ứng phải tính cả nhu cầu ngoài đơn đăng ký. Nếu cho rằng thiếu sách chủ yếu do phụ huynh mua muộn thì chưa nhìn nhận đầy đủ trách nhiệm trong dự báo và cung ứng.

Việc đăng ký sách của nhà trường cũng cần được xem xét, nhất là ở những nơi vừa sáp nhập. Thay đổi nhân sự, đầu mối có thể làm chậm công việc nếu dữ liệu học sinh, sách thư viện và đơn đã đặt chưa được bàn giao đầy đủ. Khả năng này cần được xác minh ở từng trường. Trường đặt đúng hạn mà nhận muộn thì phải xem khâu cung ứng; trường chậm đăng ký cần làm rõ vướng mắc.

Tổng số bản sách phát hành chưa cho biết từng học sinh đã đủ sách. Bộ Giáo dục và Đào tạo và địa phương cần đối chiếu nhu cầu, đơn đặt hàng, lượng tồn và số thực giao để xác định chậm ở đâu, ai phải giải quyết. Sách thiếu do chưa in đủ khác với sách có trong kho nhưng chưa đến nơi cần. Mỗi tình huống phải có cách xử lý và thời hạn cụ thể.

Thiếu sách khiến cha mẹ mất thời gian đi lại, phải gác công việc; giáo viên phải chuẩn bị thêm tài liệu. Gia đình ít điều kiện càng khó xoay xở. Sự chậm trễ còn làm phụ huynh sốt ruột vì sợ con thua thiệt ngay đầu năm. Trẻ có thể tủi thân, ngại tham gia bài học khi thấy bạn đủ sách còn mình chưa có. Nhà trường cần giúp các em khắc phục khó khăn để học được bài, tránh nhắc nhở khiến trẻ cảm thấy có lỗi vì chưa có sách.

Cũng cần đề phòng đầu nậu găm sách chờ bán giá cao. Nếu kiểm soát lỏng lẻo, sách giả, bản sao in trái phép có thể được tung ra, lợi dụng tâm lý nóng ruột của cha mẹ. Cần kiểm tra nguồn hàng, giá bán tại cửa hàng và trên mạng.

Vợ chồng chị Huyền Trang, phường An Hội Tây, xếp hàng từ 4h sáng để mua sách cho con - Ảnh: DUYÊN PHAN

Nhà trường, đơn vị cung ứng và cơ quan quản lý cần phối hợp đưa sách đến học sinh, hướng dẫn phụ huynh cùng tham gia. Từng trường nên tổng hợp sách còn thiếu theo lớp, phối hợp đơn vị phát hành nhận và giao cho học sinh, thông báo ngày dự kiến giao sách và người phụ trách. Nếu quá hẹn, phải chủ động giải thích và cập nhật tiến độ. Việc này sẽ bớt cho cha mẹ những chuyến đi tìm sách, đồng thời giúp đơn vị phát hành nắm đúng nhu cầu.

Trong lúc chờ, giáo viên hướng dẫn rõ tài liệu dùng cho từng bài, bố trí sách thư viện, sách dùng chung và học liệu phù hợp. Bản điện tử chính thức có thể hỗ trợ, nhưng cần tính đến gia đình thiếu thiết bị. Nhà trường cần thông báo phương án hỗ trợ để phụ huynh không phải tự xoay xở hoặc mua thêm vì lo lắng.

Kế hoạch năm sau phải tính từ số học sinh từng khối, lượng sách tái sử dụng và nhu cầu mượn, mua. Thời hạn chốt danh mục, bố trí kinh phí, đặt hàng, in và giao sách phải được tính lùi từ ngày học sinh cần sách, có dự phòng cho chậm trễ. Chính sách miễn phí càng cần được hướng dẫn sớm để trường và gia đình chủ động.

Dự trữ phải theo từng đầu sách, từng khu vực; có cơ chế điều chuyển và in bổ sung khi lượng thiếu tăng. Nơi sáp nhập phải bàn giao đơn hàng, số sách chưa nhận và phân công người tiếp tục theo dõi từng cơ sở. Trước tựu trường, cần kiểm tra sách thực nhận để xử lý ngay phần còn thiếu. Công việc phục vụ học sinh phải được tiếp nối dù đầu mối quản lý thay đổi.

Phụ huynh có thể chia sẻ khó khăn khi được thông tin rõ, con được hỗ trợ và lời hẹn được giữ.

Năm học đã bắt đầu, việc giao đủ sách cho từng trường phải có người chịu trách nhiệm theo đến cùng. Khắc phục xong đợt thiếu này còn phải sửa cách tổ chức, để năm học sau cha mẹ không phải tất tả tìm mua sách sau tiếng trống khai trường.