Tin giả công nghệ: 136 tỉ USD bốc hơi, hàng loạt trạm 5G bị đốt

Ảnh chụp màn hình bản tin giả trên Ttwitter của AP

Một dòng tweet giả, một hình ảnh do AI tạo ra hay một cảnh báo bị phát đi nhầm đều có thể gây ra những hậu quả thật. Trong hơn một thập niên, nhiều sự cố cho thấy tốc độ lan truyền của thông tin sai lệch đang ngày càng vượt xa khả năng kiểm chứng.

Một dòng tweet giả thổi bay 136 tỉ USD

Đầu giờ chiều ngày 23-4-2013, tài khoản mạng xã hội Twitter (X hiện nay) của Hãng tin Associated Press (AP) bị chiếm quyền, phát đi tin giả về hai vụ nổ ở Nhà Trắng làm Tổng thống Obama bị thương. Sau đó hãng này nhanh chóng tuyên bố tài khoản của mình bị hack.

Tuy nhiên, tác động lên thị trường đã diễn ra dữ dội. Trên Sàn Giao dịch hàng hóa Chicago (CME), các nhà giao dịch đã lập tức hành động theo dòng tweet, bán tháo hợp đồng tương lai S&P và đổ xô mua hợp đồng tương lai trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm. Chỉ số Dow Jones  lao dốc hơn 140 điểm và lợi suất trái phiếu sụt giảm. 

Reuters ước tính khoản sụt giảm vốn hóa thị trường tạm thời chỉ riêng ở chỉ số S&P 500 đã lên tới 136,5 tỉ USD. Tỉ giá đô la/yen (USD/JPY) cũng lao dốc xuống khoảng 98,6 trước khi phục hồi lên mức trên 99.

Một nhóm tự xưng là Quân đội điện tử Syria (Syrian Electronic Army) đã nhận trách nhiệm về dòng tweet này trên tài khoản Twitter của chính họ. Nhóm này trước đó cũng từng tuyên bố đã tấn công tài khoản Twitter của Đài phát thanh quốc gia Mỹ (NPR), BBC và chương trình "60 Minutes".

Một bức ảnh AI giả, Dow Jones 'bốc hơi' 80 điểm

Ảnh về vụ nổ ở Lầu Năm Góc do AI tạo - Nguồn: CNN

Sáng 22-5-2023, hình ảnh giả mạo cột khói đen bốc lên từ một vụ nổ gần Lầu Năm Góc lan truyền trên Twitter. Nhiều tài khoản có tích xanh, trong đó có tài khoản mạo danh Bloomberg News và tài khoản của Hãng thông tấn Nga RT, đồng loạt chia sẻ hình ảnh này, khiến kênh Republic TV của Ấn Độ cũng đưa tin nhầm.

Sự lan truyền này đã gây hoang mang dư luận và khiến thị trường chứng khoán Mỹ chao đảo tức thì. Theo đó, chỉ số Dow Jones rơi khoảng 80 điểm từ 10h6 - 10h10 rồi hồi phục hoàn toàn lúc 10h13; S&P 500 từ +0,02% xuống -0,15% rồi trở lại dương sau hai phút.

Ngay sau đó, Cơ quan Bảo vệ lực lượng Lầu Năm Góc và Sở Cứu hỏa hạt Arlington đã ra thông cáo khẳng định hoàn toàn không có vụ nổ hay mối nguy hiểm nào đối với công chúng. Các chuyên gia phân tích kỹ thuật số chỉ ra bức ảnh có các lỗi kết cấu điển hình do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra. 

Sự cố bắt nguồn từ việc công nghệ AI bị lạm dụng để ngụy tạo thông tin giật gân, kết hợp cùng chính sách bán dấu tích xanh trả phí của Twitter làm suy giảm tính xác thực của các nguồn tin.

Chatbot trả lời sai một câu, Google mất 100 tỉ USD

Cổ phiếu của tập đoàn mẹ Alphabet (Google) đã lao dốc 7,7% vào ngày 8-2-2023, thổi bay 100 tỉ USD giá trị vốn hóa thị trường. Sự cố xảy ra sau khi công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) Bard đưa ra câu trả lời sai ngay trong bản demo quảng bá trên Twitter.

Cụ thể, khi trả lời câu hỏi "Tôi có thể kể cho đứa con 9 tuổi của mình nghe về những khám phá mới nào từ Kính viễn vọng không gian James Webb (JWST)?", Bard đã đưa ra câu trả lời: JWST đã chụp những bức ảnh đầu tiên về một hành tinh nằm ngoài Hệ Mặt trời.

Thông tin này sai sự thật. Theo dữ liệu chính thức từ NASA và Đài thiên văn Nam Âu (ESO), bức ảnh trực tiếp đầu tiên về một ngoại hành tinh (hành tinh 2M1207b) được chụp vào năm 2004 bởi kính Very Large Telescope (VLT) tại Chile.

Reuters là hãng thông tấn đầu tiên phát hiện sai sót này, đúng thời điểm Google tổ chức sự kiện tại Paris, trong bối cảnh hãng đang chạy đua với Microsoft trong lĩnh vực chatbot AI.

Thuyết âm mưu 5G gây COVID-19: đốt trạm phát sóng ở châu Âu

Một trạm phát sóng 5G ở Anh bị đốt phá do tin đồn hồi tháng 4-2020 - Ảnh: AP

Giữa lúc đại dịch COVID-19 bùng phát mạnh năm 2020, một tin giả công nghệ đã kích động bạo lực quy mô lớn. Theo hai hiệp hội viễn thông ETNO và GSMA, các tuyên bố sai lệch cho rằng 5G làm lây lan vi rút corona được chia sẻ tràn lan trên mạng xã hội đã dẫn tới hơn 140 vụ đốt phá hạ tầng tại 10 quốc gia châu Âu.

Riêng tại Anh, khoảng 50 vụ cháy nhắm vào cột viễn thông bùng phát chỉ trong một tháng, khiến 3 người bị bắt. Hiệp hội Mobile UK ghi nhận 80 vụ kỹ sư bị hành hung. 

Đáng chú ý, một cột phát sóng cấp mạng cho bệnh viện dã chiến điều trị COVID-19 tại Birmingham cũng bị tấn công. Tại Hà Lan, ít nhất 16 trạm phát sóng cũng bị phóng hỏa. Ireland, Síp và Bỉ cũng ghi nhận các cuộc tấn công tương tự.

38 phút cả Hawaii nghẹt thở vì báo động tên lửa

Nữ nghị sĩ Hawaii Tulsi Gabbard đã chụp ảnh màn hình thông báo được gửi đến điện thoại di động của cô vào lúc 8h7 và chia sẻ nó trên Twitter, đồng thời cho biết đó là một báo động giả - Ảnh: Tulsi Gabbard/Twitter

Sáng 13-1-2018, Cơ quan Quản lý khẩn cấp Hawaii (HI-EMA) đã kích hoạt nhầm cảnh báo tên lửa đạn đạo thật tới điện thoại, đài phát thanh và truyền hình toàn bang Hawaii. Thông báo khẩn mang dòng chữ in hoa: "MỐI ĐE DỌA TÊN LỬA ĐẠN ĐẠO ĐANG HƯỚNG TỚI HAWAII. HÃY TÌM NƠI TRÚ ẨN NGAY LẬP TỨC. ĐÂY KHÔNG PHẢI DIỄN TẬP" đã đẩy cư dân và du khách vào tình trạng hoảng loạn tột độ.

Theo báo cáo điều tra của Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC), sự cố bắt nguồn từ việc một nhân viên trực ban hiểu nhầm kịch bản diễn tập định kỳ là một vụ tấn công thực tế. Đáng chú ý, sai sót này trở nên nghiêm trọng do giao diện phần mềm dễ gây nhầm lẫn, thiếu quy trình phê duyệt kép để ngăn chặn sai sót con người. 

Đồng thời, cơ quan quản lý không hề có quy trình chuẩn bị sẵn để thu hồi cảnh báo sai. FCC còn cho biết, đây là điều "đáng lo ngại" khi phần mềm phát cảnh báo của Hawaii không phân biệt được môi trường thử nghiệm với môi trường phát thật.

Phải mất tới 38 phút sau khi phát đi tin giả, HI-EMA mới gửi được thông báo chính thức thứ hai qua hệ thống khẩn cấp để đính chính rằng không có tên lửa nào đe dọa, kết thúc hơn nửa giờ kinh hoàng của cả bang.