Ông Philipp Rösler: Người Việt ở nước ngoài góp phần tạo nên danh tiếng Việt Nam

Chia sẻ với Tuổi Trẻ, ông Philipp Rösler - Lãnh sự danh dự Việt Nam tại Zug (Thụy Sĩ) - đánh giá cao việc Nghị quyết 23 của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài sẽ nâng tầm vị thế và tư duy trong công tác người Việt Nam ở nước ngoài. 

Theo ông, cộng đồng người Việt ở nước ngoài là một nguồn lực quan trọng để xây dựng sức mạnh mềm quốc gia.

* Nghị quyết 23 nhấn mạnh người Việt ở nước ngoài là bộ phận không tách rời và nguồn lực chiến lược quan trọng, đồng thời đặt ra vấn đề kiến tạo cơ chế đột phá để phát huy nguồn lực, xây dựng sức mạnh mềm của cộng đồng. Ông đánh giá ra sao về việc này?

- Tôi nghĩ quyết định phát huy nguồn lực từ cộng đồng người Việt trên toàn thế giới rất đúng đắn. Hiện có rất nhiều người trên thế giới có liên hệ hay gốc gác Việt Nam, rất sẵn lòng ủng hộ, đồng hành cùng sự phát triển của đất nước.

Đã có nhiều nỗ lực để thống kê, kết nối và tiếp cận họ một cách có chiến lược, nhưng tiềm năng của cộng đồng người Việt ở nước ngoài vẫn chưa được khai thác hết. Sự hỗ trợ của Chính phủ sẽ tạo thêm động lực để xây dựng một cộng đồng có chung tư duy về sự quan tâm tới Việt Nam, giúp họ cảm thấy mình là một phần của gia đình người Việt và có mong muốn đóng góp.

Việc tổ chức và định hình một cơ chế hỗ trợ chung như vậy sẽ rất hiệu quả và tạo ra nhiều tác động tích cực đối với Việt Nam.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp một số trí thức, nhà khoa học tiêu biểu thuộc Hội Trí thức và Chuyên gia Việt Nam - Úc (VASEA) trong chuyến thăm cấp Nhà nước đến Úc vào tháng 8 - Ảnh: TTXVN

* Ông vừa trở về Việt Nam tham dự Hội nghị Lãnh sự danh dự Việt Nam ở nước ngoài. Ông có thể chia sẻ thêm về vai trò Lãnh sự danh dự tại Zug (Thụy Sĩ)? Điều gì trong công việc này khiến ông cảm thấy có ý nghĩa nhất?

- Vừa qua, Chính phủ và Bộ Ngoại giao đã mời các lãnh sự danh dự Việt Nam trên toàn thế giới về Hà Nội và Hải Phòng. Đây cũng là lần đầu tiên chúng tôi gặp mặt trực tiếp, có người tới từ Brazil, các nước châu Phi hay châu Âu. Chúng tôi đã có cơ hội trao đổi những ý tưởng hay, thực tiễn tốt. 

Tôi thực sự cảm thấy tuyệt vời.

Vai trò của tôi là xúc tiến kinh doanh, bao gồm việc thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài hoặc tạo điều kiện cho quan hệ thương mại giữa Thụy Sĩ và Việt Nam. 

Ở khía cạnh cá nhân, tôi cũng cảm thấy bản thân có trách nhiệm trong việc hỗ trợ thu hút đầu tư từ khắp nơi trên thế giới vào Việt Nam, bao gồm cả các nước nói tiếng Đức, như Đức hay Áo.

Hội nghị Lãnh sự danh dự Việt Nam ở nước ngoài lần thứ hai tổ chức tại Quảng Ninh hôm 30-7 - Ảnh: BỘ NGOẠI GIAO

* Cũng là Chủ tịch Diễn đàn Kinh tế Thụy Sĩ - Việt Nam và chuyên gia trong tổ tư vấn Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM, ông có xem đây là một cách để đóng góp cho đất nước nơi mình từng sinh ra?

- Diễn đàn Kinh tế Thụy Sĩ - Việt Nam ra đời từ cộng đồng người Việt ở Thụy Sĩ. Họ tìm đến tôi và đề xuất thành lập một tổ chức hoạt không vì lợi nhuận, nhằm thúc đẩy quan hệ kinh doanh giữa hai nước. 

Khoảng 20 lãnh đạo doanh nghiệp có gốc gác hoặc liên hệ với Việt Nam và 20 lãnh đạo doanh nghiệp Thụy Sĩ là nòng cốt cho các hoạt động. Mỗi năm chúng tôi tổ chức hai diễn đàn, quy tụ doanh nghiệp, các chính trị gia, giới truyền thông và thế hệ trẻ... 

Hội nghị tiếp theo sẽ được tổ chức tại Hà Nội. Đây là một dịp đặc biệt, do tôi được Chính phủ Thụy Sĩ mời hỗ trợ quá trình đàm phán hiệp định thương mại giữa Hiệp hội Thương mại tự do châu Âu (EFTA) và Việt Nam. 

Với vai trò Chủ tịch Diễn đàn Kinh tế Thụy Sĩ, tôi đã tham gia đoàn công tác và hỗ trợ đàm phán. Hiệp định sẽ sớm được ký kết.

Tôi cảm thấy rất ý nghĩa khi có thể đóng góp cho đất nước nơi tôi từng sinh ra, góp phần vào quá trình phát triển kinh tế đầy ấn tượng này. 

Việt Nam đang đạt được những thành tựu rất ấn tượng về kinh tế. Gần đây, FTSE Russell đã công bố sẽ nâng hạng Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi. Điều này sẽ có tác động rất lớn, đặc biệt với ngành tài chính.

Ba tuần trước, chúng tôi đã có mặt tại London để làm việc với Sở Giao dịch Chứng khoán London - nơi đang hợp tác cùng Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM. 

Hỗ trợ từ một định chế danh tiếng như vậy hứa hẹn sẽ góp phần vào quá trình tăng tưởng mạnh mẽ của Việt Nam.

Đoàn kiều bào tham dự Giỗ Tổ Hùng Vương do Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài (Bộ Ngoại giao) tổ chức sáng 25-4 - Ảnh: THÀNH LONG

* Theo ông, trong giai đoạn phát triển mới, cần làm gì để xây dựng sức mạnh mềm của Việt Nam từ cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài?

- Tôi rất cảm kích vì có cơ hội được đóng góp cho Việt Nam. Điều đáng mừng là tôi chỉ là một trong số rất nhiều người khác. Nhiều người Việt Nam đang quan tâm và muốn ủng hộ, đóng góp cho đất nước. 

Tôi nghĩ cách tốt nhất, như Chính phủ đang hướng tới, là tập hợp và kết nối họ. Không chỉ những người có gốc gác Việt Nam, mà cả các lãnh sự danh dự hay những người bạn của Việt Nam.

Sức mạnh này có thể được tạo dựng thông qua việc xây dựng một Mạng lưới bạn bè của Việt Nam trên toàn cầu, với cộng đồng người Việt ở nước ngoài làm nòng cốt, cùng sự tham gia của những người yêu mến Việt Nam qua quan hệ kinh doanh hoặc gắn bó gia đình.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp gỡ kiều bào tiêu biểu về dự chương trình Xuân quê hương năm 2026 - Ảnh: ỦY BAN NHÀ NƯỚC VỀ NGƯỜI VIỆT NAM Ở NƯỚC NGOÀI

Trước tiên cần xác định và kết nối những người có thể tham gia cộng đồng những người Việt Nam ở nước ngoài. Sau đó nên mời họ về Việt Nam càng nhiều càng tốt để giúp họ chứng kiến sự phát triển kinh tế mới nhất của đất nước. 

Nhiều người vẫn có cái nhìn chưa cập nhật và chưa biết đến một Việt Nam hiện đại, năng động và số hóa. Khi đã có hình dung chân thực hơn, chúng ta có thể cùng trao đổi xem họ có thể đóng góp như thế nào. 

Nếu Chính phủ đồng hành, mời gọi và hỗ trợ họ, điều đó sẽ tạo thêm niềm tin rằng Chính phủ thực sự ủng hộ và đồng hành với đóng góp của họ. 

Họ sẽ trân trọng mọi lời mời và sự hỗ trợ, kể cả từ khu vực công, bởi qua đó họ thấy được sự kết hợp giữa khu vực công - tư trong việc đóng góp cho Việt Nam.

* Nếu đặt mình vào vị trí của một người trẻ gốc Việt muốn đóng góp vào việc xây dựng sức mạnh mềm của Việt Nam, ông sẽ bắt đầu từ đâu?

- Tôi nghĩ việc người trẻ tiếp tục xây dựng và chia sẻ câu chuyện thành công của riêng mình sẽ góp phần tạo dựng hình ảnh của Việt Nam. Người Việt Nam ở nước ngoài có uy tín rất tốt. Mỗi khi họ thể hiện sự chăm chỉ, tính kỷ luật và tinh thần doanh nhân, họ đều góp phần làm dày thêm "tài khoản danh tiếng" của Việt Nam.

Khi thành công ở nước ngoài, họ cũng có thể trở thành những "đại sứ" về tinh thần và tư duy của thế hệ trẻ Việt Nam.

Tôi nghĩ một sáng kiến khác mà Chính phủ và cả đất nước có thể thúc đẩy là kết nối thế hệ trẻ. Dù lớn lên ở Mỹ, châu Âu hay bất cứ nơi nào trên thế giới, dù có những con đường rất khác nhau, điểm chung là họ đều mang trong mình "gen" Việt Nam, đó là tinh thần doanh nhân rất mạnh mẽ.

Nhiều người trong số họ đang xây dựng các startup, doanh nghiệp nhỏ. Nếu họ cho thấy người Việt có thể đạt được gì ở Mỹ, châu Phi, Mỹ Latin hay châu Âu, họ sẽ trở thành những hình mẫu cho thế hệ trẻ ở Việt Nam, chứng minh rằng với tinh thần khởi nghiệp, sự chăm chỉ và kỷ luật, bạn có thể đạt được nhiều điều, cả ở Việt Nam lẫn nước ngoài. 

Và lý tưởng nhất, nếu thành công ở nước ngoài, họ có thể trở về để giúp thế hệ tiếp theo thành công hơn nữa tại quê hương.

Phó chủ tịch thường trực UBND TP.HCM Nguyễn Lộc Hà và 50 đại biểu kiều bào tiêu biểu tham dự Hội nghị Người Việt Nam ở nước ngoài tiêu biểu đồng hành cùng thành phố chuyển đổi xanh trong kỷ nguyên số tại UBND TP.HCM sáng 6-2 - Ảnh: THANH HIỆP

* Năm 2026 đánh dấu 20 năm kể từ lần đầu tiên ông trở về việt Nam. Ông có còn nhớ những cảm xúc trong chuyến đi ấy? Phải chăng chính chuyến đi đó đã góp phần khiến ông quyết định trở lại thường xuyên hơn, để làm điều gì đó cho nơi mình đã sinh ra?

- Năm 2026 rất đáng nhớ vì nhiều lý do, không chỉ về mặt cá nhân với tôi, đây cũng là năm kỷ niệm 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Thụy Sĩ.

Lần trở về Việt Nam đầu tiên vào năm 2006 là một trải nghiệm rất xúc động. Tôi và bà xã đã khám phá những cảnh quan tuyệt đẹp, ẩm thực và có những tiếp xúc đầu tiên với người dân trong nước. Tôi được tìm hiểu về văn hóa, lịch sử và cũng phần nào chứng kiến sự phát triển kinh tế của Việt Nam khi ấy.

Thật tình cờ, khi đó tôi ở một trong những khách sạn của Tập đoàn Sovico ở Đà Nẵng, dù lúc ấy tôi hoàn toàn không nghĩ mình sẽ trở thành một phần của tập đoàn. 

Tôi nhớ đó gần như là khách sạn mới nhất thời điểm đó, nằm ở cuối một con đường dài ven biển. Còn bây giờ, nó đã nằm giữa những con phố sầm uất, xung quanh rất nhiều khách sạn và các công trình hoạt động rất thành công.

TS Philipp Rösler trong buổi trò chuyện “Hành trình trở về đồng hành cùng thế hệ trẻ Việt Nam” tại Đại học Ngân hàng TP.HCM năm 2025 - Ảnh: CONSESSOR AG

Tất cả những điều đó diễn ra chỉ trong 20 năm. Chúng ta đã được chứng kiến sự phát triển kinh tế đáng kinh ngạc, đồng thời là những thay đổi lớn về mặt xã hội ở Việt Nam.

Tôi tự hào và cảm kích khi có thể trở thành một phần trong quá trình phát triển đó.

Cảm xúc còn mạnh mẽ hơn khi 5 năm sau, tôi có chuyến thăm chính thức đến Việt Nam trên cương vị Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng Kinh tế và Công nghệ Đức. Khi ấy, tôi được đón tiếp cởi mở và nồng hậu, đến mức tôi thực sự cảm thấy mình được chào đón và như đang ở nhà.

Sau này, khi gia nhập Ban điều hành và là Giám đốc điều hành của Diễn đàn Kinh tế thế giới, tôi đã cố gắng thúc đẩy hợp tác kinh doanh chặt chẽ giữa diễn đàn với Việt Nam, cũng như giữa Thụy Sĩ và châu Âu với Việt Nam. Đó là khởi đầu cho nhiều đóng góp từ cả hai phía nhằm thúc đẩy mối quan hệ này.

* Ông có thường đưa gia đình về Việt Nam không? Các thành viên trẻ nghĩ gì về Việt Nam hôm nay?

- Hai cô con gái sinh đôi của tôi vừa học xong vào mùa hè này và chính các cháu đã chủ động bày tỏ mong muốn đến Việt Nam. Các cháu tự thực hiện một chuyến đi xuyên Việt, từ miền Bắc, Sa Pa, xuống miền Nam và Đồng bằng sông Cửu Long.

Các cháu di chuyển với Vietjet và được các đồng nghiệp của tôi tại Tập đoàn Sovico hỗ trợ một chút, nhưng nhìn chung là các cháu tự mình thực hiện chuyến đi vì sự tò mò về Việt Nam.

Dù đã đến Việt Nam vài lần, nhưng chuyến đi này càng khơi dậy sự quan tâm của các cháu. Đó cũng là cảm xúc của tôi, mỗi lần trở về đều thấy rất nhiều thứ đã thay đổi và phát triển.

Có lẽ đó cũng là lý do thế hệ trẻ muốn quay về. Tôi mong rằng chúng ta có thể quan tâm nhiều hơn đến những người trẻ đang ở nước ngoài, những người tò mò về quê hương của cha mẹ, ông bà, muốn tìm hiểu và đóng góp cho Việt Nam.

Diễn đàn Kinh tế Thụy Sĩ - Việt Nam năm 2024 - Ảnh: SVEF