Đà Nẵng: Làm sao để đơn khiếu nại, tố cáo không gửi sai nơi?

Không chỉ người nghèo được trợ giúp pháp lý miễn phí

Hội Luật gia Tp.Đà Nẵng vừa phối hợp UBND xã Việt An tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho người dân địa phương, tập trung vào trợ giúp pháp lý, tiếp công dân, khiếu nại và tố cáo.

Ông Cao Văn Trí, Phó Chủ tịch Hội Luật gia Tp.Đà Nẵng, nhìn nhận một trong những điều người dân cần nắm rõ là không chỉ biết mình có quyền gì, mà còn phải biết thực hiện quyền đó như thế nào.

Ông Cao Văn Trí, Phó Chủ tịch Hội Luật gia Tp.Đà Nẵng, trao đổi tại buổi tuyên truyền pháp luật ở xã Việt An.

Khi phát sinh vướng mắc, việc xác định đúng nơi cần liên hệ, đúng trình tự cần thực hiện sẽ giúp người dân thuận lợi hơn trong quá trình đề nghị cơ quan có trách nhiệm xem xét, giải quyết.

Tại buổi tuyên truyền, luật gia Lê Văn Hương, Ủy viên Ban Chấp hành, báo cáo viên pháp luật Hội Luật gia Tp.Đà Nẵng, dành nhiều thời gian giải thích về trợ giúp pháp lý.

Đây là dịch vụ pháp lý miễn phí dành cho những người thuộc diện được pháp luật quy định. Tùy từng vụ việc, người dân có thể được tư vấn, hướng dẫn, hỗ trợ soạn thảo văn bản, đại diện ngoài tố tụng hoặc được trợ giúp viên pháp lý, luật sư tham gia bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp.

Một điểm ông Hương lưu ý là trợ giúp pháp lý không chỉ dành cho hộ nghèo. Người có công với cách mạng, trẻ em, một số người dân tộc thiểu số, người thuộc các nhóm được pháp luật quy định cũng có thể được hưởng chính sách này.

Từ ngày 1/1/2027, diện được trợ giúp pháp lý tiếp tục được mở rộng. Trong đó có một số nhóm như người khuyết tật, người nhiễm chất độc da cam, cha mẹ, vợ chồng, con của liệt sĩ và người có công nuôi liệt sĩ.

Luật gia Lê Văn Hương chia sẻ về các trường hợp được hưởng trợ giúp pháp lý miễn phí theo quy định.

Luật cũng bổ sung một số trường hợp mới như người dân tộc thiểu số rất ít người, người lao động có thu nhập thấp trong một số vụ việc, người gặp khó khăn đột xuất do thiên tai, hỏa hoạn.

Theo luật gia Lê Văn Hương, điểm quan trọng là khi có nhu cầu, người dân cần chủ động tìm hiểu mình có thuộc diện được trợ giúp hay không và liên hệ đúng tổ chức, cơ quan có trách nhiệm.

Vai trò của chính quyền cấp xã trong hoạt động trợ giúp pháp lý cũng được xác định rõ hơn, từ việc phát hiện, hướng dẫn đến hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ pháp lý ngay tại cơ sở.

Khiếu nại, tố cáo cần đúng trình tự, đúng thẩm quyền

Phần được người dân quan tâm nhiều là cách thực hiện khiếu nại, tố cáo, kiến nghị và phản ánh sao cho đúng.

Luật gia Lê Văn Hương giải thích, tiếp công dân không chỉ là nơi tiếp nhận đơn. Đây còn là nơi lắng nghe, giải thích và hướng dẫn người dân thực hiện đúng quyền của mình.

Khi đến nơi tiếp công dân, người dân có quyền trình bày vụ việc, cung cấp tài liệu, được giải thích và hướng dẫn. Đồng thời, người dân cũng phải trình bày trung thực, cung cấp thông tin liên quan và chấp hành nội quy tại nơi tiếp công dân.

Người dân xã Việt An nghe phổ biến các quy định về trợ giúp pháp lý, tiếp công dân, khiếu nại và tố cáo.

Từ ngày 1/7/2026, quy định về tiếp công dân có thêm hình thức trực tuyến bên cạnh tiếp trực tiếp. Ở cấp xã, Chủ tịch UBND cấp xã trực tiếp phụ trách công tác này; bộ phận được giao nhiệm vụ có trách nhiệm tiếp nhận, phân loại và hướng dẫn đơn đến đúng nơi có thẩm quyền.

Tiếp nối nội dung này, luật gia Đoàn Văn Tri, báo cáo viên pháp luật, nhấn mạnh trước khi viết và gửi đơn, người dân cần xác định rõ mình đang khiếu nại, tố cáo hay chỉ kiến nghị, phản ánh.

Khiếu nại thường phát sinh khi người dân đề nghị xem xét lại một quyết định hoặc hành vi mà họ cho rằng ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Tố cáo lại mang bản chất khác, là việc cá nhân cung cấp thông tin cho cơ quan có thẩm quyền về hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật theo quy định.

Vì vậy, cùng là "gửi đơn" nhưng nơi tiếp nhận và trình tự xử lý không giống nhau.

Luật gia Đoàn Văn Tri hướng dẫn người dân thực hiện khiếu nại, tố cáo đúng trình tự, đúng thẩm quyền.

Theo các báo cáo viên, một lỗi người dân dễ gặp là chưa xác định rõ tính chất vụ việc nhưng đã gửi đơn đến nhiều nơi. Cách làm này không giúp vụ việc được giải quyết nhanh hơn, thậm chí có thể khiến người gửi phải tiếp tục bổ sung, điều chỉnh hoặc chuyển đơn đến đúng nơi.

Điều cần làm trước tiên là xác định nội dung mình đề nghị giải quyết là gì, cơ quan hoặc người nào có thẩm quyền xem xét, sau đó chuẩn bị đầy đủ thông tin, tài liệu liên quan. 

Cán bộ tiếp công dân cũng có trách nhiệm hướng dẫn để người dân gửi đơn đúng nơi, đúng trình tự; tiếp nhận, phân loại và chuyển xử lý theo quy định đối với những nội dung thuộc trách nhiệm giải quyết.

Ông Cao Văn Trí cho rằng việc đưa những quy định này về tận cơ sở nhằm giúp người dân dễ tiếp cận hơn với pháp luật trong những tình huống thường gặp.

Biết quyền là một chuyện, nhưng biết phải gặp ai, gửi đơn đến đâu, chuẩn bị gì và thực hiện theo trình tự nào mới là điều giúp quyền đó được thực hiện đúng pháp luật.