Không thấy có lợi, hộ kinh doanh ngại lên doanh nghiệp

Không thấy có lợi, hộ kinh doanh sẽ không lên doanh nghiệp - Ảnh: LÊ THANH

Hộ kinh doanh dè dặt lên doanh nghệp

Theo Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính), đến hết ngày 31-7, cả nước có 1.066.641 doanh nghiệp đang hoạt động, với tổng vốn đăng ký hơn 30,835 triệu tỉ đồng.

Trong đó, khu vực doanh nghiệp tư nhân chiếm khoảng 96% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động, với tổng vốn đăng ký khoảng 24 triệu tỉ đồng, tương đương 77,9% tổng vốn đăng ký.

Nêu quan điểm cá nhân, bà Lê Thị Mai Liên, Viện Chiến lược và chính sách kinh tế - tài chính (Bộ Tài chính), cho rằng hộ kinh doanh hiện rất dè dặt khi chuyển lên doanh nghiệp.

Trước đây khi áp dụng thuế khoán, hộ kinh doanh chủ yếu tập trung sản xuất, kinh doanh, không phải lo về kế toán, sổ sách, chứng từ. Nhưng khi chuyển lên doanh nghiệp, chi phí tuân thủ tăng, phải thực hiện kế toán, kê khai, lưu giữ sổ sách, chứng từ phức tạp.

"Người kinh doanh sẽ tính toán lợi ích. Không thấy có lợi, chắc chắn hộ kinh doanh sẽ không lên doanh nghiệp", bà Liên nói.

Theo số liệu của Bộ Tài chính, quý 1 cả nước mới có 1.000 hộ kinh doanh chuyển lên doanh nghiệp.

Theo bà, Nghị quyết 68 đặt mục tiêu đến năm 2030 cả nước có 2 triệu doanh nghiệp. Trong khi đó, mỗi năm hiện chỉ có khoảng 40.000 doanh nghiệp thành lập mới.

Để đạt mục tiêu này, bà Liên đề xuất cần có chính sách mạnh mẽ hơn trong một giai đoạn nhất định, có thể đến năm 2030. Đồng thời cần hỗ trợ và tạo thuận lợi để người kinh doanh dễ dàng tiếp cận thông tin. Họ có thể vào hệ thống dịch vụ công là được giải đáp những thắc mắc ngay.

"5,4 triệu hộ kinh doanh là lực lượng nòng cốt để chuyển lên doanh nghiệp. Tuy nhiên, họ sẽ không chuyển đổi nếu không thấy có lợi", bà Liên nhấn mạnh.

Muốn hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp, cơ chế, chính sách đủ hấp dẫn để họ tự nguyện chuyển đổi. Trong ảnh: cơ quan thuế hướng dẫn hộ kinh doanh kê khai thuế - Ảnh: LÊ THANH

Phải chuyển từ quản lý sang kiến tạo phát triển

Ông Nguyễn Anh Tuấn - Chủ tịch Hiệp hội Nhà đầu tư - khuyến nghị cần rút kinh nghiệm từ giai đoạn 2021 - 2025 khi mục tiêu 1,5 triệu doanh nghiệp chưa đạt được.

Với mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030, theo ông, cần đánh giá kết quả từng năm để có giải pháp kịp thời.

"Đừng để đến cuối giai đoạn mới đánh giá có đạt mục tiêu hay không. Ngay từ bây giờ phải nhìn lại mỗi năm có bao nhiêu hộ kinh doanh chuyển lên doanh nghiệp. Nếu không có bộ tiêu chí khuyến khích và giải pháp cụ thể, mục tiêu này rất khó đạt", ông Tuấn nói.

Theo ông Nguyễn Đình Cung - nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương, muốn thúc đẩy hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp phải tạo ra cơ chế, chính sách đủ hấp dẫn để họ tự nguyện chuyển đổi.

Thế nhưng khoảng 4-5 năm trở lại đây, số doanh nghiệp gia nhập thị trường, gồm doanh nghiệp thành lập mới và quay lại hoạt động, gần tương đương số doanh nghiệp rút lui hoặc tạm dừng kinh doanh, với tỉ lệ khoảng 1/1.

Theo ông Cung, mỗi năm phải có thêm khoảng 200.000 - 250.000 doanh nghiệp mới để có thể đạt mục tiêu đề ra. Nếu không đạt được về số lượng thì rất khó đạt về chất lượng.

Ông Cung kiến nghị trong xây dựng pháp luật, tiêu chí đầu tiên là phải dứt khoát từ bỏ tư duy "không quản được thì cấm".

Đồng thời, pháp luật phải chuyển mạnh từ tư duy quản lý là chủ yếu sang kiến tạo và thúc đẩy phát triển. Quy định phải rõ ràng, cụ thể, có thể tiên liệu được và có chi phí tuân thủ thấp.