Bị phạt nguội do xe khác chen vào khoảng cách an toàn, cách nào để 'minh oan'?

Nhiều tài xế đặt câu hỏi cách "minh oan" khi bị phạt nguội - Ảnh: HỒNG QUANG

Từ ngày 27-8, lực lượng chức năng tăng cường xử lý lỗi không giữ khoảng cách an toàn trên tuyến cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ - Cao Bồ - Mai Sơn - quốc lộ 45 - Nghi Sơn. 

Vấn đề đang được nhiều người quan tâm là lỗi do xe khác khiến cho xe mình không đảm bảo khoảng cách an toàn thì làm gì để chứng minh và để không bị phạt nguội.

Ba vấn đề cần xác định khi bị phạt nguội

Luật sư Vũ Hoàng Mai Thảo, Đoàn luật sư TP.HCM, phân tích: Trước hết, cần khẳng định rằng việc hình ảnh camera ghi nhận khoảng cách giữa hai xe tại một thời điểm không đồng nghĩa với việc xe phía sau vi phạm. 

Cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét đầy đủ diễn biến trước, trong và sau thời điểm vi phạm, đặc biệt là nguyên nhân khiến khoảng cách an toàn bị thu hẹp.

Trong tình huống một xe khác đột ngột chuyển làn và chen vào khoảng trống phía trước khiến khoảng cách an toàn bị thu hẹp. Đây là tình huống phát sinh khách quan, không hoàn toàn do người điều khiển xe phía sau chủ động tạo ra.

Vì vậy, muốn xác định có vi phạm hay không, cơ quan chức năng cần làm rõ các vấn đề như:

Một là trước khi xe khác chuyển làn, người lái xe có duy trì khoảng cách an toàn với xe chạy phía trước hay không.

Hai là việc khoảng cách bị thu hẹp có xuất phát trực tiếp từ hành vi chuyển làn, chen vào đột ngột của phương tiện khác hay không.

Ba là sau khi phát hiện tình huống, người lái xe phía sau có chủ động giảm tốc độ, không tăng tốc và từng bước thiết lập lại khoảng cách an toàn hay không.

Nếu hình ảnh cho thấy người lái xe đã thực hiện các bước đảm bảo an toàn nhưng tình huống phát sinh là bất ngờ và đã chủ động thực hiện xử lý để tiếp tục duy trì khoảng cách theo quy định, thì chưa đủ căn cứ vững chắc để kết luận người này "không tuân thủ quy định về khoảng cách an toàn".

Làm gì để chứng minh?

Theo luật sư Thảo, trong tình huống như trên, khi tham gia giao thông trên cao tốc, người lái xe cần chủ động chuẩn bị đề phòng các tình huống phát sinh cũng như đảm bảo tránh những rủi ro pháp lý cho mình. Do đó người bị thông báo phạt nguội cần chứng minh các diễn biến khách quan. 

Và các chứng cứ có thể sử dụng gồm:

Người lái xe có thể dùng video từ camera hành trình, video nên thể hiện liên tục một khoảng thời gian trước và sau thời điểm bị ghi nhận vi phạm. 

Qua đó phải thấy được xe của người bị thông báo trước đó vẫn giữ khoảng cách; xe khác chuyển làn vào phía trước; thời điểm, vị trí và tốc độ tương đối của các phương tiện; phản ứng giảm ga, giảm tốc hoặc điều chỉnh khoảng cách của người lái xe. 

Video này phải được giữ nguyên tệp gốc, không cắt ghép; sao lưu ngay video để tránh bị ghi đè. Nếu camera có hiển thị thời gian, tọa độ và tốc độ thì càng thuận lợi cho việc đối chiếu.

Hệ thống camera tự động có độ nét cao, đảm bảo ghi nhận đầy đủ dữ liệu, biển số xe từ khoảng cách xa - Ảnh: HỒNG QUANG

Hai là dữ liệu giám sát hành trình hoặc định vị đối với xe kinh doanh vận tải hoặc xe có thiết bị định vị, dữ liệu tốc độ theo từng thời điểm có thể chứng minh người lái đã giảm tốc sau khi xe khác chuyển làn.

Ba là hình ảnh từ các camera khác. Người dân có thể đề nghị cơ quan CSGT cho xem đầy đủ video, hình ảnh do hệ thống giám sát ghi nhận, không chỉ xem một ảnh chụp tại thời điểm khoảng cách bị thu hẹp. 

Trường hợp cần thiết có thể đề nghị trích xuất thêm hình ảnh từ camera trên tuyến, trạm thu phí hoặc camera của phương tiện khác.

Lời khai của người cùng đi và các tài liệu liên quan cũng được chấp nhận theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (sửa đổi, bổ sung 2025).

Do đó, ngay khi nhận được thông báo xử phạt vi phạm hành chính, người bị xử phạt phải nhanh chóng liên hệ đúng cơ quan CSGT được ghi trong thông báo để đề nghị được xem toàn bộ hình ảnh, video và dữ liệu dùng làm căn cứ xác định vi phạm; đối chiếu thời gian, địa điểm, làn đường, tốc độ và diễn biến chuyển làn của xe phía trước. 

Trình bày rõ bằng văn bản rằng khoảng cách bị thu hẹp do xe khác đột ngột chuyển làn kèm theo các chứng cứ đã chuẩn bị, từ đó đề nghị cơ quan có thẩm quyền kiểm tra toàn bộ chuỗi hình ảnh trước và sau thời điểm được cho là vi phạm.