Nếu xảy ra đại thảm họa toàn cầu, quốc gia nào an toàn nhất?

Dung nham phun trào và chảy tràn sau vụ phun trào núi lửa tại bán đảo Reykjanes, gần Grindavik (Iceland) hôm 21-11-2024 - Ảnh: Cơ quan Bảo vệ Dân sự Iceland/REUTERS

Kết luận được đưa ra sau khi các nhà khoa học rà soát hàng trăm nghiên cứu và báo cáo về những mối đe dọa như chiến tranh hạt nhân, đại dịch, núi lửa siêu lớn, va chạm tiểu hành tinh, tấn công mạng, dịch bệnh và các sự cố làm sụp đổ cơ sở hạ tầng.

Úc hội tụ nhiều yếu tố 'vàng'

Nghiên cứu, do Đại học Hagen (Đức) dẫn đầu, chia rủi ro thảm họa toàn cầu thành ba nhóm chính.

Nhóm thứ nhất là các sự kiện làm suy giảm đột ngột ánh sáng Mặt trời (ASRS), có thể xảy ra sau những vụ phun trào núi lửa lớn, mùa đông hạt nhân hoặc va chạm tiểu hành tinh tạo ra lượng bụi và vật chất đủ lớn che chắn ánh sáng.

Nhóm thứ hai là sụp đổ cơ sở hạ tầng ở quy mô toàn cầu (GCIL), khiến hệ thống điện, giao thông, sản xuất lương thực và các dịch vụ thiết yếu bị gián đoạn. Những nguyên nhân có thể gồm bão địa từ, tấn công mạng, đại dịch hoặc xung điện từ ở độ cao lớn.

Nhóm thứ ba là rủi ro sinh học thảm khốc toàn cầu (GCBR), bao gồm các mối đe dọa sinh học tự nhiên hoặc do con người gây ra, dẫn đến thương vong hàng loạt và rối loạn xã hội trên quy mô lớn.

Nhóm nghiên cứu cho rằng một nước có khả năng chống chịu tốt thường sở hữu nền kinh tế giàu có, mức bất bình đẳng thấp, nền công nghiệp phát triển, chính phủ có năng lực, hệ thống chính trị ổn định và ít phụ thuộc vào thương mại quốc tế.

Vị trí địa lý biệt lập, chẳng hạn một quốc đảo lớn, cùng khả năng tự sản xuất lương thực và sự đa dạng về nguồn lực cũng là những lợi thế quan trọng.

Úc nổi bật nhờ hội tụ nhiều yếu tố trên, theo trang ScienceAlert ngày 26-8.

Úc có vị trí biệt lập, sản xuất lượng lớn lương thực, sở hữu ngành công nghiệp và khai khoáng quy mô lớn, đồng thời có nguồn tài nguyên nhiên liệu hóa thạch đáng kể.

Đây cũng là nước duy nhất được các nghiên cứu mà nhóm tác giả rà soát trực tiếp xác định có khả năng chống chịu trước cả ba nhóm rủi ro lớn.

Đây không phải lần đầu Trái đất trải qua thảm họa toàn cầu - Ảnh: SCIENCE PHOTO LIBRARY

Sau Úc là những nước nào?

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa Úc là nơi trú ẩn tuyệt đối. Vị trí biệt lập giúp nước này tránh được một số mối đe dọa, nhưng cũng khiến Úc phụ thuộc vào thương mại quốc tế đối với nhiên liệu, thuốc men và phân bón.

Đường bờ biển dài cũng khiến nước này dễ chịu tác động từ sóng thần trong một số kịch bản, trong khi biến đổi khí hậu tiếp tục là một thách thức lớn.

Sau Úc, các nước được đánh giá có khả năng chống chịu cao gồm New Zealand, Nhật Bản, Thụy Sĩ và Argentina. Dù vậy, mỗi nước đều có những điểm yếu riêng.

Các nhà khoa học nhấn mạnh phòng ngừa vẫn tốt hơn khả năng chống chịu.

Trong trường hợp một số thảm họa như các vụ phun trào núi lửa cực lớn không thể ngăn chặn, những xã hội đầu tư tốt vào lương thực dự trữ, hạ tầng, công nghiệp và năng lực ứng phó sẽ có cơ hội duy trì các chức năng thiết yếu và giảm thiểu thiệt hại về người.

Nghiên cứu đăng trên tạp chí Global Challengers.