2 năm có 3 luật, 5 nghị định, 7 thông tư về thuế: Hộ kinh doanh bối rối, lo sai, sợ bị phạt

Hộ kinh doanh mong chính sách thuế ổn định và dễ thực hiện - Ảnh: LÊ THANH

Muốn đóng thuế nhưng không biết làm sao cho đúng

Bà Đ.Th.Th. (chủ tiệm bán trái cây nhập khẩu ở Cầu Giấy, Hà Nội) nói bà rất mừng khi Quốc hội cho phép giảm 30% thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp trong năm 2026 và 2027 đối với hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp có doanh thu không quá 10 tỉ đồng/năm.

"Đáng lẽ phải đóng 10 đồng, nay được giảm 3 đồng, chỉ còn nộp 7 đồng. Với người kinh doanh, như vậy là rất quý", bà Th. nói.

Tuy nhiên, điều mà bà Th và nhiều hộ kinh doanh mong mỏi là quy định, chính sách về thuế thật đơn giản, dễ thực hiện, phù hợp với mô hình kinh doanh nhỏ.

Ông T.H.H. (kinh doanh thiết bị điện ở Mỹ Đức, Hà Nội) cho biết từ năm 2025 trở về trước chỉ tập trung kinh doanh và nộp thuế với mức đã ấn định. Còn từ đầu năm đến nay, ông phải tìm hiểu chính sách về cách tính thuế, kê khai, ghi sổ sách kế toán…

"Các văn bản chính sách nhiều và thường dẫn chiếu nhau. Đơn cử, Nghị định 68/2026 quy định tỉ lệ % và doanh thu tính thuế thực hiện theo quy định của Luật Thuế giá trị gia tăng số 48 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Như vậy, tôi lại phải tiếp tục tra cứu. 

Tôi đã kê khai thuế 2 quý rồi nhưng vẫn không chắc chắn mình đã làm đúng chưa, sai thì lại lo bị phạt. Tôi mong muốn làm đúng để kinh doanh thuận lợi và nộp thuế đầy đủ", ông H. giãi bày.

Theo các chuyên gia, bước đầu cơ quan thuế nên hướng dẫn, hỗ trợ hộ kinh doanh thực hiện chính sách thuế chứ không nên xử phạt - Ảnh: HỮU HẠNH

Nên có độ trễ để hộ kinh doanh làm qnen

Bà Nguyễn Thị Thu Hà - Phó tổng thư ký Hội Tư vấn thuế Việt Nam - cho biết điểm sáng trong chính sách thuế là nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế lên 1 tỉ đồng/năm. Quy định này được nhiều hộ kinh doanh hoan nghênh vì giúp họ giảm bớt áp lực.

Tuy nhiên, trong khoảng 2 năm qua, chính sách thuế với hộ kinh doanh tính sơ sơ đã có 3 luật, 5 nghị định và 7 thông tư. Nhiều quy định còn nằm rải rác ở các văn bản khác.

"Vì vậy nhiều hộ kinh doanh không biết quy định nào áp dụng cho mình. Họ rất bối rối" - bà Hà nói.

Bà Vũ Thị Bình - Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn và Đào tạo quản trị doanh nghiệp Bình Vũ - cho biết trong 2 năm qua, tâm lý chung của nhiều hộ kinh doanh là lo lắng vì chính sách thay đổi liên tục. Nên điều họ mong mỏi là chính sách ổn định, đồng bộ và dễ thực hiện.

Thực tế, khi kê khai thuế quý 2, họ không biết phải áp dụng theo thông tư nào: thông tư 18, thông tư 50 đến thông tư 89.

Theo bà Hà, hầu hết hộ kinh doanh không muốn trốn thuế, né thuế. Ngược lại, họ muốn tuân thủ chính sách và thực hiện đúng nghĩa vụ thuế.

Tuy nhiên, ngay cả những người từng làm kế toán, nay tự đứng ra làm chủ hộ kinh doanh cũng không chắc mình đã cập nhật đầy đủ chính sách và đã làm đúng quy định hay chưa về cách xác định doanh thu, thời điểm xuất hóa đơn…

Trong khi đó chủ hộ kinh doanh có độ tuổi và khả năng tiếp cận công nghệ rất khác nhau. Nhiều người có kinh nghiệm lâu năm về ngành nghề, sản phẩm nhưng gặp khó khăn khi sử dụng phần mềm, hóa đơn điện tử, kê khai thuế.

Hiện có nhiều giải pháp về phần mềm bán hàng, kế toán, kê khai thuế. Tuy nhiên, với việc chuyển đổi vẫn là trở ngại với không ít người kinh doanh.

"Chúng tôi tiếp xúc nhiều hộ kinh doanh và thấy bà con rất sợ bị phạt. Họ muốn có thêm thời gian để tập dượt, làm quen với xuất hóa đơn và sử dụng dữ liệu trên ứng dụng số", bà Hà nói.

Bà Hà đánh giá việc chuyển đổi là cần thiết và có lợi cho công tác quản trị của hộ kinh doanh, nhưng quá trình này cần có thời gian.

Đặc biệt, trong thời gian đầu chuyển đổi, cơ quan quản lý không nên xử phạt ngay đối với những sai sót của hộ kinh doanh, mà cần ưu tiên hướng dẫn, hỗ trợ để các hộ hiểu và thực hiện đúng quy định.