Y tế TP.HCM và cuộc tái cấu trúc chưa từng có

Cùng Tuổi Trẻ nhìn lại sự đổi thay của ngành y tế TP.HCM sau hơn một năm chuyển từ cách tiếp cận "người bệnh tìm bệnh viện" thành "y tế tìm đến người dân".

Năm 2025, ngành y tế TP.HCM phải đối mặt với áp lực. Đó là vừa mở rộng quy mô hệ thống y tế sau khi hợp nhất với tỉnh Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, vừa phải sắp xếp, tổ chức lại hệ thống y tế theo hướng tinh gọn, hiệu quả, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp nhưng vẫn phải đảm bảo khám chữa bệnh cho nhân dân ổn định, liên tục và an toàn.

Năm 2021, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt chủ trương đầu tư dự án xây dựng mới ba bệnh viện gồm Bệnh viện Đa khoa khu vực Hóc Môn, Bệnh viện Đa khoa khu vực Củ Chi, Bệnh viện Đa khoa khu vực Thủ Đức với tổng số vốn hơn 5.600 tỉ đồng từ nguồn vốn ngân sách của TP, nhằm phục vụ nhu cầu chăm sóc sức khỏe người dân. Năm 2025 cả ba bệnh viện đã chính thức đưa vào hoạt động và đang dần chứng minh vai trò bệnh viện tuyến đầu "chia lửa" cho các bệnh viện trung tâm - Ảnh: TRÍ ĐỨC

Trước những yêu cầu mới trong tình hình mới, việc phát triển và vận hành hệ thống y tế theo cấu trúc đa tầng - đa cực - đa trung tâm đã được Sở Y tế TP.HCM xác định không còn dừng lại ở định hướng trên giấy, mà phải được tổ chức triển khai đồng bộ, hiện thực hóa bằng các nhiệm vụ, giải pháp và sản phẩm cụ thể, từng bước hoàn thiện và vận hành hiệu quả trong thực tiễn.

+ Đa tầng kiến tạo hành trình chăm sóc sức khỏe suốt vòng đời của người dân.

+ Đa cực tổ chức lại không gian phát triển của hệ thống y tế.

+ Đa trung tâm tạo nên chiều sâu về chuyên môn, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.

Nếu trước đây hệ thống y tế chủ yếu chờ người dân đến khám khi đã mắc bệnh, thì ở tầng này, hệ thống chủ động đến với người dân để quản lý sức khỏe theo vòng đời. Ngành y tế thành phố xác định khám sức khỏe cho 15 triệu dân trong năm 2026 là bước khởi đầu nơi mỗi người dân được quản lý sức khỏe suốt đời. Sau khám, các trạm y tế sẽ tiếp nhận kết quả, phân loại, lập danh sách quản lý người dân theo nhóm nguy cơ; đồng thời tổ chức theo dõi, mời tái khám hoặc chuyển tuyến khi cần thiết, bảo đảm nguyên tắc phát hiện sớm - can thiệp sớm - quản lý liên tục - Ảnh: TỰ TRUNG

Đầu tư cho tầng điều trị cơ bản không chỉ nhằm giảm quá tải cho các bệnh viện tuyến cuối mà còn bảo đảm người dân được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao ngay gần nơi sinh sống - Ảnh: TỰ TRUNG

Các trung tâm chuyên sâu còn là nơi nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, phát triển kỹ thuật mới, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, xây dựng hướng dẫn chuyên môn, chuyển giao kỹ thuật, hội chẩn từ xa và dẫn dắt toàn bộ mạng lưới chuyên môn theo mô hình “Hub & Spoke” (bệnh viện hạt nhân và bệnh viện vệ tinh) - Ảnh: TỰ TRUNG

Trao đổi với báo Tuổi Trẻ, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM Tăng Chí Thượng cho biết đa tầng không phải để chia cắt hệ thống mà để mỗi cơ sở làm đúng vai, đúng việc, đúng năng lực, qua đó nâng cao hiệu quả chung, bảo đảm người dân được chăm sóc phù hợp ngay từ đầu. Mọi cơ sở y tế đều cùng tham gia chăm sóc người bệnh trên cơ sở chia sẻ dữ liệu, thống nhất.

Toàn cảnh Bệnh viện Đa khoa Bình Dương 1.500 giường (cực phía Bắc) có hai bãi đáp trực thăng đang được gấp rút hoàn thiện và đưa vào sử dụng trong năm 2026. Bệnh viện này được xác định là cơ sở trọng điểm của cụm y tế vùng Đông Nam TP.HCM, giữ vai trò trung tâm trong mạng lưới cung ứng dịch vụ khám, chữa bệnh và đào tạo chuyên môn của khu vực - Ảnh: TRÍ ĐỨC

Phía trong Cụm y tế Tân Kiên, Bình Chánh gồm nhiều bệnh viện như: Bệnh viện Truyền máu - Huyết học, Bệnh viện Nhi đồng TP nằm tại cụm y tế Tân Kiên được đưa vào hoạt động phục vụ cho người dân TP.HCM và các tỉnh miền Tây Nam Bộ - Ảnh: THANH HIỆP

Bệnh viện Từ Dũ và Bệnh viện Nhi đồng 1 đã làm chủ các kỹ thuật y học bào thai phức tạp, góp phần cứu sống và cải thiện tiên lượng lâu dài cho trẻ bị tim bẩm sinh nặng ngay từ trong bụng mẹ. Bản chất của chiến lược đa tầng là hình thành một mạng lưới các trung tâm y tế chuyên sâu và các trung tâm xuất sắc (Centers of Excellence), trong đó mỗi bệnh viện tập trung phát huy tốt nhất những lĩnh vực có lợi thế, đồng thời liên kết chặt chẽ với nhau để tạo nên sức mạnh chung của cả hệ thống.

Sự thay đổi cấu trúc vận hành bước đầu đã mang đến những hiệu quả tích cực. Trạm y tế được củng cố vai trò "cửa ngõ" chăm sóc sức khỏe ban đầu; các cực y tế mới hình thành ở khu vực cửa ngõ như những "điểm chặn" chiến lược; bệnh viện tuyến cuối tiếp tục phát triển chuyên sâu, tạo nên những trung tâm có thế mạnh riêng.

Ngày 31-12-2025, Bệnh viện Nhân dân Gia Định (TP.HCM) đã chính thức ra mắt và đưa vào hoạt động cơ sở 2 tại số 125 Lê Lợi, phường Bến Thành. Bệnh viện này được kế thừa và phát triển từ nền tảng hạ tầng của Bệnh viện Đa khoa Sài Gòn (cũ).

Ông Nguyễn Phước Lộc (thứ tư từ phải sang) - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM - tham dự lễ khai trương, ra mắt Bệnh viện Nhân dân Gia Định cơ sở 2 (chi nhánh Sài Gòn), đánh dấu cột mốc y tế mới ngành y tế TP.HCM sau sáp nhập - Ảnh: TỰ TRUNG

Theo thống kê, trong 15 ngày đầu sau khi ra mắt cơ sở 2 (chi nhánh Sài Gòn), số lượt người bệnh đến khám trung bình đạt khoảng 700 lượt/ngày, tăng khoảng 30% so với thời điểm trước ngày 31-12-2025.

Bệnh viện tiếp tục định hướng phát triển Cơ sở 3 tại khu vực Phú Mỹ, hình thành mạng lưới phục vụ khu vực phía Đông Nam thành phố.

Cơ sở 2 Bệnh viện Nhân dân Gia Định đưa vào hoạt động tháng 12-2025 trên cơ sở sáp nhập Bệnh viện Đa khoa Sài Gòn cũ, nằm ngay khu vực trung tâm TP.HCM, chỉ vài tháng đưa vào hoạt động lượng khám bệnh ngoại trú, nội trú tăng mạnh, trở thành nơi được nhiều người dân tin tưởng và lựa chọn - Ảnh: TỰ TRUNG

Ngày 2-12-2025, sau quá trình chuẩn bị, hoàn thiện cơ sở hạ tầng và ba tuần vận hành thử, Bệnh viện Từ Dũ cơ sở 2 ở Cần Giờ chính thức ra mắt hoạt động theo mô hình đa khoa, đảm bảo người dân được tiếp cận đầy đủ các dịch vụ kỹ thuật chuyên môn.

Sau ba tuần bệnh viện hoạt động đã đạt kết quả đáng khích lệ, khi lượng bệnh nhân tăng từ 150% đến 400%, đặc biệt số ca bệnh nhân phải chuyển viện cấp cứu đã giảm mạnh từ 40 ca xuống chỉ còn 3 ca.

Bệnh viện Từ Dũ (cơ sở 2) là bệnh viện đa khoa công lập sử dụng cơ sở hạ tầng sẵn có của Trung tâm Y tế huyện Cần Giờ (cũ), được liên kết chặt chẽ với nhiều bệnh viện đa khoa, chuyên khoa đầu ngành của TP.HCM để trở thành loại hình bệnh viện đa khoa - Ảnh: TRÍ ĐỨC

Đầu tháng 9-2025, chỉ hai tháng sau khi tiếp nhận Trung tâm Y tế Quân dân y đặc khu Côn Đảo, những đoàn bác sĩ chuyên khoa đầu tiên từ các bệnh viện tuyến cuối của TP.HCM bắt đầu ra Côn Đảo công tác. Đến nay, chương trình đã triển khai 13 đợt, với 101 lượt bác sĩ chuyên khoa tham gia.

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM Nguyễn Phước Lộc (giữa) trao bằng khen của Chủ tịch UBND TP.HCM cho các cá nhân, tập thể đã có thành tích xuất sắc trong nâng cao chất lượng hoạt động khám chữa bệnh cho Trung tâm Y tế Quân dân y Côn Đảo

Thống kê 7 tháng đầu năm 2026, Trung tâm Y tế Quân dân y đặc khu Côn Đảo đã thực hiện 19.292 lượt khám ngoại trú, tăng 5.298 lượt so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, có 9.920 lượt khám nội khoa, 2.130 lượt khám nhi khoa, 4.025 lượt khám ngoại khoa và 3.217 lượt khám các chuyên khoa khác.

Người bệnh được chạy thận ngay tại đặc khu Côn Đảo thay vì phải vất vả vào đất liền chạy thận. Các bác sĩ bệnh viện tuyến cuối TP.HCM hỗ trợ chuyển giao kỹ thuật, điều trị cho người bệnh các kỹ thuật chuyên sâu ngay tại đặc khu Côn Đảo

Mô hình này sẽ tiếp tục được mở rộng đến Trung tâm Y tế khu vực Hồ Tràm, các trung tâm y tế khu vực khác và toàn bộ 168 trạm y tế phường, xã, đặc khu, gắn với mục tiêu mỗi trạm y tế đều có sự tham gia thường xuyên của bác sĩ từ các bệnh viện. 

Khi đó, năng lực chuyên môn của toàn ngành sẽ không còn tập trung ở một số bệnh viện lớn, mà được phân bổ hợp lý trên toàn địa bàn, để người dân ở bất kỳ nơi đâu cũng được tiếp cận dịch vụ y tế có chất lượng.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, PGS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, khẳng định TP.HCM ưu tiên mọi nguồn lực để rút ngắn khoảng cách thụ hưởng y tế giữa trung tâm và vùng xa, trong đó Côn Đảo là một trọng điểm. Đây cũng là minh chứng sinh động cho định hướng phát triển hệ thống y tế TP.HCM theo mô hình "đa tầng - đa cực - đa trung tâm", trong đó người dân ở vùng biển đảo, vùng xa vẫn phải được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng ngay tại địa phương mình sinh sống.

Kết nối dữ liệu - kiến tạo hệ thống y tế thông minh

Người đứng đầu ngành y tế TP.HCM nhận định một hệ thống y tế hiện đại không thể vận hành hiệu quả nếu mỗi bệnh viện lưu giữ một nguồn dữ liệu riêng, mỗi địa phương sử dụng một nền tảng khác nhau và thông tin của người bệnh không được liên thông.

Chính vì vậy, TP.HCM xác định chuyển đổi số không đơn thuần là ứng dụng công nghệ, mà là xây dựng một hạ tầng dữ liệu thống nhất cho toàn ngành y tế.

Người dân có thể truy cập hồ sơ sức khỏe điện tử của mình trên điện thoại thông minh tại bất cứ đâu khi đi thăm khám bệnh - Ảnh: TRÍ ĐỨC

Việc triển khai hồ sơ sức khỏe điện tử, bệnh án điện tử, kho dữ liệu ngành y tế, các bảng điều hành (Dashboard) và các nền tảng quản trị dùng chung đang từng bước kết nối toàn bộ hoạt động của hệ thống.

Tính đến ngày 15-6-2026, nền tảng sức khỏe cộng đồng của TP.HCM đã cập nhật dữ liệu sức khỏe của 2.311.179 người dân. Đây là dữ liệu nền tảng đầu tiên, có ý nghĩa quan trọng trong lộ trình xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử cho mỗi người dân

Nếu đa tầng kiến tạo hành trình chăm sóc sức khỏe suốt vòng đời của người dân, đa cực tổ chức lại không gian phát triển của hệ thống y tế, đa trung tâm tạo nên chiều sâu về chuyên môn, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, thì kết nối chính là nguyên lý vận hành gắn kết tất cả thành một chỉnh thể thống nhất.

Chỉ khi bốn yếu tố ấy hòa quyện với nhau, hệ thống y tế mới thực sự phát huy được sức mạnh tổng hợp, thích ứng với sự phát triển của một siêu đô thị và đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân.