Mới chút tuổi đã tăng huyết áp, đột quỵ: Đừng xem nhẹ chuyện ăn mặn

PGS.TS Nguyễn Tuyết Mai chia sẻ tại hội thảo - Ảnh: D.LIỄU

Thông tin trên được PGS.TS Trương Tuyết Mai, Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, chia sẻ tại hội thảo cung cấp thông tin về giảm tiêu thụ muối và giải pháp thúc đẩy chế độ ăn lành mạnh tại Việt Nam do Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), Tổ chức Y tế thế giới phối hợp cùng các đơn vị tổ chức ngày 19-8.

Tăng huyết áp, đột quỵ ngày càng trẻ hóa

Chia sẻ tại hội thảo, TS Angela Pratt, Trưởng đại diện Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam, cho biết một chế độ ăn uống lành mạnh đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc định hướng sức khỏe thể chất, tinh thần ngay từ khi trẻ mới sinh cho đến khi trưởng thành.

Một xu hướng đáng lo ngại là việc tiêu thụ quá mức các thức ăn không có lợi cho sức khỏe. Đây là rủi ro nguy cơ sức khỏe lớn nhất mà Việt Nam và các quốc gia khác đang đối mặt. Việt Nam đang phải đối mặt với gánh nặng ngày càng tăng của các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, đái tháo đường, ung thư… Đây cũng là nguyên nhân gây tử vong lớn nhất tại Việt Nam.

Theo bà, đằng sau đó là chế độ ăn uống không lành mạnh, tiêu thụ nhiều thực phẩm chế biến, thức ăn nhanh có hàm lượng chất béo, muối, đường cao, kèm theo đó là sự gia tăng tiêu thụ các loại đồ uống có đường.

TS Angela Pratt, Trưởng đại diện Tổ chức Y tế thế giới - Ảnh: D.LIỄU

PGS Mai cũng dẫn chứng các số liệu cho thấy tốc độ gia tăng yếu tố nguy cơ đang diễn ra đáng lo ngại. Qua hai cuộc điều tra STEPS năm 2015 và 2021, cả tăng huyết áp, tăng đường huyết/đái tháo đường và thừa cân đều tăng rõ rệt.

Tăng huyết áp tăng khoảng 39% về tương đối, trong khi đái tháo đường tăng gần gấp đôi. Gần 1/5 người trưởng thành được ghi nhận thừa cân, trong đó 2,1% béo phì.

Đặc biệt, bệnh không lây nhiễm đang ngày càng trẻ hóa. Tỉ lệ đồng mắc tăng huyết áp và đái tháo đường ở nhóm 25-64 tuổi tăng từ 0,44% năm 2010 lên 3,92% năm 2021, tức tăng hơn 8 lần trong một thập kỷ. Người trẻ và trung niên hiện chiếm khoảng 30% tổng số ca đột quỵ.

Ăn mặn ảnh hưởng đến sức khỏe thế nào?

PGS Tuyết Mai cho hay năm 2015, mức tiêu thụ muối của người dân Việt Nam là 9,4g mỗi ngày, con số này đã giảm xuống còn 8,1g mỗi ngày vào năm 2023. Tuy nhiên, mức này vẫn cao gấp khoảng 1,6 lần mức khuyến nghị dưới 5g/ngày của WHO (tương đương 1 thìa cà phê).

"Muối là một khoáng chất thiết yếu, nhưng việc tiêu thụ quá nhiều muối trong chế độ ăn uống có thể dẫn đến huyết áp cao (tăng huyết áp) và làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch cũng như đột quỵ", PGS Mai cho hay.

Trong khi đó, đặc thù ở Việt Nam, phần lớn natri đến từ muối, nước mắm, bột canh, hạt nêm, mì chính được thêm vào khi chế biến và khi ăn. Thói quen chấm và chan nước mắm, nước dùng làm tăng đáng kể lượng natri thực tế.

Bên cạnh đó, một xu hướng đang thay đổi là tỉ trọng natri từ thực phẩm chế biến sẵn, mì ăn liền, đồ ăn vặt và bữa ăn ngoài đang tăng nhanh, đặc biệt ở đô thị và giới trẻ.

Người Việt có thói quen ăn mặn, nêm nhiều gia vị - Ảnh minh họa: D.LIỄU

Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 giảm 30% lượng muối tiêu thụ trung bình mỗi ngày của người dân, phấn đấu đưa mức tiêu thụ xuống dưới 7g/người/ngày.

Theo PGS Mai, bên cạnh vấn đề về ghi nhãn, hướng dẫn ngưỡng natri tối đa, vấn đề truyền thông thay đổi hành vi (như giảm gia vị mặn khi nấu và khi ăn, hạn chế chấm và chan) cũng đóng vai trò quan trọng. Đồng thời, cần quan tâm đến nhóm thực phẩm siêu chế biến.

WHO khuyến nghị giải pháp chính sách toàn diện dựa trên bằng chứng khoa học nhằm thúc đẩy chế độ ăn lành mạnh và xây dựng môi trường thực phẩm có lợi cho sức khỏe.

Trong đó cần những biện pháp giúp người tiêu dùng lựa chọn thực phẩm có lợi hơn cho sức khỏe, đồng thời bảo vệ trẻ em và các nhóm dân số dễ bị tổn thương trước những tác động tiêu cực từ hoạt động quảng cáo để giảm thiểu yếu tố nguy cơ của bệnh không lây nhiễm.