Gần 39.000 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường: 'Áp lực chính không phải môi trường trong nước'

7 tháng qua, TP.HCM có gần 39.000 doanh nghiệp giải thể, tạm ngưng hoạt động - Nguồn Thống kê TP.HCM - Đồ họa: CÔNG TRIỆU

Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội TP.HCM 7 tháng đầu năm cho thấy thành phố có 34.096 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 22,81% so với cùng kỳ. 

Ở chiều ngược lại, có đến 7.483 doanh nghiệp rút lui khi hoàn tất thủ tục giải thể, tăng tới 158,66%; 31.321 doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động, tăng 10,51%. 

Doanh nghiệp rút lui: Áp lực lớn nhất đến từ sự bất định của kinh tế thế giới

Trao đổi với Tuổi Trẻ, PGS.TS Trần Hoàng Ngân, Đại biểu Quốc hội, cho rằng việc hàng chục ngàn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường là hiện tượng bình thường trong chu kỳ hoạt động của doanh nghiệp, tương tự quy luật "sinh - lão - bệnh - tử" của đời người.

Tuy nhiên, theo ông Ngân, cơ quan quản lý cần đặc biệt lưu ý những "triệu chứng bất thường", nhất là khi số doanh nghiệp rút lui cao hơn số doanh nghiệp thành lập mới hoặc khi các doanh nghiệp đóng cửa là những đơn vị lớn, có tuổi đời dài vốn rất giàu kinh nghiệm thương trường, có đóng góp đáng kể cho ngân sách.

PGS.TS Trần Hoàng Ngân, Đại biểu Quốc hội

Ông Ngân nhận định nguyên nhân chính không nằm ở môi trường kinh doanh trong nước. Ngược lại, Việt Nam đang đẩy mạnh cải cách thể chế, cắt giảm thủ tục hành chính và cải thiện điều kiện đầu tư kinh doanh.

Áp lực lớn nhất đến từ sự bất định của kinh tế thế giới. Những biến động về giá năng lượng, xung đột địa chính trị, chi phí logistics, cùng các thay đổi về chính sách thuế và thương mại từ các nền kinh tế lớn khiến doanh nghiệp khó dự báo đơn hàng, lãi suất, tỉ giá và hiệu quả đầu tư.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp đang phải bước vào một "cuộc chơi" mới với yêu cầu ngày càng cao về chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, minh bạch tài chính, thuế và nâng cấp năng lực quản trị. Những doanh nghiệp không theo kịp tốc độ thay đổi này sẽ gặp nhiều khó khăn hơn trong cạnh tranh.

Ông Ngân cũng lưu ý một hiện tượng khác là có doanh nghiệp chủ động đóng cửa pháp nhân cũ để thành lập doanh nghiệp mới nhằm tận dụng các chính sách ưu đãi, miễn giảm thuế và hỗ trợ dành cho doanh nghiệp mới thành lập.

Dù số lượng doanh nghiệp rời khỏi thị trường TP.HCM 7 tháng đầu năm lên tới gần 39.000 doanh nghiệp, tuy nhiên giới chuyên gia nhận định nhiều doanh nghiệp nếu có kế hoạch kinh doanh tốt, biết ứng dụng công nghệ, tài chính minh bạch thì vẫn có hoạt động tốt - Ảnh: CÔNG TRIỆU

"Sức đề kháng nội tại" quyết định khả năng sống sót

Trao đổi với Tuổi Trẻ, TS quản trị kinh doanh Lý Thành Tiến, Trưởng ngành bất động sản, khoa quản trị kinh doanh, Trường đại học Công nghệ TP.HCM (HUTECH), nhận định việc gần 39.000 doanh nghiệp rời khỏi thị trường không phủ nhận xu hướng phục hồi của nền kinh tế, mà phản ánh sự phân hóa ngày càng rõ giữa các nhóm doanh nghiệp.

TS quản trị kinh doanh Lý Thành Tiến, Trưởng ngành bất động sản, khoa quản trị kinh doanh, Trường đại học Công nghệ TP.HCM (HUTECH)

Theo ông, các chỉ báo vĩ mô như tăng trưởng kinh tế, xuất khẩu hay đầu tư đang có dấu hiệu tích cực hơn. Tuy nhiên, dòng tiền, đơn hàng và lợi thế cạnh tranh hiện tập trung nhiều hơn vào những doanh nghiệp có nền tảng vốn, công nghệ và quản trị tốt.

Trong khi đó, phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) vẫn phải đối mặt với sức ép lớn về dòng tiền. Không ít doanh nghiệp vẫn có đơn hàng nhưng thiếu vốn lưu động do chu kỳ thanh toán kéo dài, trong khi các chi phí đầu vào, nghĩa vụ thuế và chi phí vận hành phải thanh toán ngay. Trong khi ngân hàng quản trị rủi ro chặt hơn, nhà cung cấp yêu cầu thanh toán rõ hơn và nghĩa vụ thuế phải thực hiện đúng kỳ.

Vì vậy bài toán hiện nay không chỉ là bán được hàng mà còn là duy trì được vòng quay dòng tiền đủ an toàn để doanh nghiệp tiếp tục tồn tại.

Theo chuyên gia này, áp lực thị trường hiện không còn mang tính ngắn hạn mà đang trở thành những thay đổi mang tính cấu trúc.

Các doanh nghiệp lớn ngày càng đặt ra yêu cầu cao hơn về tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc, ESG và minh bạch chuỗi cung ứng. Điều đó buộc các doanh nghiệp cung ứng cấp dưới cũng phải nâng cấp năng lực quản trị nếu muốn tiếp tục tham gia chuỗi giá trị.

Một hạn chế phổ biến của nhiều SME là vẫn đưa ra quyết định chủ yếu dựa trên kinh nghiệm thay vì dữ liệu. Khi gặp khó khăn, giải pháp thường thấy là cắt giảm chi phí, giảm tồn kho hoặc hạ giá bán để giữ khách hàng. Tuy nhiên, những giải pháp này chỉ phát huy hiệu quả khi được hỗ trợ bởi hệ thống dữ liệu về năng suất, logistics, tồn kho, biên lợi nhuận và hành vi tiêu dùng.

Ngoài ra, sự liên kết giữa các doanh nghiệp nhỏ hiện vẫn còn khá hạn chế. Việc chia sẻ kho bãi, phối hợp logistics, mở rộng kênh phân phối hay cùng nâng chuẩn quản trị có thể giúp doanh nghiệp giảm chi phí và nâng cao sức chống chịu trước biến động thị trường.

Số doanh nghiệp đăng ký thành lập mới vẫn tăng trưởng qua từng giai đoạn, nhưng áp lực rút lui cũng ngày càng lớn. Nguồn số liệu Cục Thống kê, Bộ Tài chính và tổng hợp - Đồ họa: CÔNG TRIỆU