Người thân sẵn sàng hiến tạng nhưng không tương thích: Lần đầu tiên đề xuất ghép đổi chéo

Các bác sĩ Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 thực hiện ca phẫu thuật lấy - ghép tạng - Ảnh minh họa: BVCC

Bộ Y tế đang lấy ý kiến xây dựng dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi). Đây là lần đầu tiên Bộ Y tế bổ sung khái niệm và cơ chế về "ghép đổi chéo".

Cụ thể, dự thảo xác định khái niệm "ghép mô, bộ phận cơ thể người đổi chéo" là hoạt động lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người được thực hiện ở các cặp người hiến và người được ghép là thành viên gia đình nhưng không tương thích nhau, phải tìm người hiến, người được ghép tương thích ở các cặp khác.

Bộ Y tế cho hay thực tế có nhiều cặp người hiến - người được ghép trong cùng gia đình không tương thích, chẳng hạn về nhóm máu, kháng nguyên. Khi đó, dù có người thân sẵn sàng hiến, việc ghép giữa chính hai người này vẫn không thể thực hiện do không tương thích.

Từ thực tế này, dự thảo đề xuất bổ sung cơ chế ghép đổi chéo, trong đó có một đầu mối quốc gia để tìm kiếm và ghép cặp giữa những người hiến và người được ghép tương thích ở các cặp khác nhau. Giải pháp này nhằm tăng cơ hội ghép cho những trường hợp cặp hiến - nhận trong gia đình không tương thích.

Dự thảo đề xuất Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người có nhiệm vụ điều phối ghép đổi chéo.

Theo đề xuất, Trung tâm Điều phối Quốc gia được nâng cấp thành đầu mối quốc gia, có các đơn vị điều phối vùng tại miền Bắc, miền Trung và miền Nam. Một trong những nhiệm vụ mới được bổ sung là điều phối ghép đổi chéo.

Theo đó, việc điều phối được thực hiện trên phạm vi toàn quốc thông qua Hệ thống thông tin về quản lý mô, bộ phận cơ thể người do Trung tâm Điều phối Quốc gia quản lý, vận hành.

Các trường hợp đã hiến mô, bộ phận cơ thể từ người chết não, chết tuần hoàn phải được cập nhật đầy đủ, kịp thời lên hệ thống này.

Đối với hoạt động ghép, dự thảo đề xuất quy định cơ sở khám bệnh, chữa bệnh chỉ được thực hiện ghép sau khi có xác nhận điều phối hoặc mã điều phối quốc gia do Trung tâm Điều phối Quốc gia cấp theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế. Các cơ sở thực hiện ghép cũng phải tuân thủ quy trình điều phối quốc gia.

Việc điều phối mô, bộ phận cơ thể người phải bảo đảm nguyên tắc hòa hợp giữa người hiến và người bệnh chờ ghép, công bằng giữa những người bệnh chờ ghép, đồng thời bảo đảm tính minh bạch, khách quan.

Thứ tự ưu tiên ghép được xác định dựa trên các tiêu chí như tình trạng ghép khẩn cấp, mức độ hòa hợp, mức độ nặng, hiệu quả dự kiến sau ghép và thời gian chờ ghép. Dự thảo cũng bổ sung một số nhóm được ưu tiên, trong đó có trẻ em, người đã hiến bộ phận cơ thể và thành viên gia đình người hiến.