Bài học: Bảo vệ vùng trời sân bay trước drone xâm nhập

5 lớp bảo vệ vùng trời sân bay trước drone.

Một drone hay máy bay không người lái nhỏ xâm nhập cũng có thể khiến sân bay phải hạn chế khai thác, kéo theo chậm, hủy hoặc chuyển hướng hàng loạt chuyến bay.

Kinh nghiệm tại Singapore cho thấy bảo vệ sân bay trước drone (thiết bị bay không người lái) không thể chỉ trông chờ vào việc phát hiện và vô hiệu hóa mục tiêu, mà phải được xây dựng thành một hệ thống phòng vệ nhiều lớp, kết nối pháp luật, nhận dạng, giám sát, công nghệ và phối hợp liên ngành. 

Đây cũng là bài học đáng chú ý để Việt Nam từng bước hình thành năng lực quản trị toàn diện vùng trời tầm thấp, nhất là tại các sân bay trọng yếu như Tân Sơn Nhất và Long Thành. GS.TS Vũ Minh Khương chia sẻ với Tuổi Trẻ về câu chuyện Singapore bảo vệ sân bay trước drone như thế nào?

Không thể chỉ "cấm drone"

Singapore lựa chọn cách tiếp cận nhiều lớp, kết hợp giữa quy định, giáo dục, đăng ký, cấp phép, nhận dạng, phát hiện và thực thi. Cơ quan Hàng không dân dụng Singapore (CAAS) phối hợp với Tập đoàn Sân bay Changi và các cơ quan chính phủ để quản lý, phát hiện và xử lý drone bất hợp pháp. Bộ Giao thông Singapore cũng xác nhận mô hình này là cách tiếp cận nhiều lớp, với sự phối hợp của nhiều cơ quan.

Một nguyên tắc đáng chú ý là Singapore không chọn cách cấm toàn bộ hoạt động drone. Bộ Giao thông nước này từng nhấn mạnh drone có nhiều ứng dụng hữu ích, từ giao hàng, kiểm tra đến giáo dục. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là cân bằng giữa khai thác lợi ích của drone và bảo đảm an toàn, an ninh.

Tại Singapore, drone không được hoạt động trong phạm vi 5km quanh sân bay nếu không có giấy phép cần thiết. Quy định hiện hành cũng yêu cầu drone trên 250g phải đăng ký, tùy loại hình và điều kiện hoạt động, người điều khiển có thể phải đáp ứng thêm yêu cầu về giấy phép.

Đây được xem là lớp bảo vệ đầu tiên: quản lý drone ngay từ trước khi cất cánh, thay vì chỉ chờ đến khi thiết bị xuất hiện trong vùng trời sân bay.

"Biển số điện tử trên không"

Một trong những thay đổi đáng chú ý của Singapore là áp dụng Broadcast Remote Identification (B-RID), tức nhận dạng từ xa phát sóng.

Từ ngày 1-12-2025, về nguyên tắc, drone trên 250g hoạt động ngoài trời phải được trang bị B-RID, ngoại trừ một số trường hợp được miễn theo quy định. Hệ thống này truyền các thông tin như vị trí và số series của drone, vị trí người điều khiển và mã nhận dạng người vận hành.

CAAS ví B-RID như một "biển số điện tử trên không", giúp nhận dạng drone đang hoạt động và tăng khả năng bảo đảm an toàn, an ninh hàng không.

Cùng với đó, Singapore sử dụng Hệ thống quản lý chuyến bay tập trung (CFMS) để theo dõi hoạt động của các drone thuộc diện quản lý và cung cấp thông báo, chỉ dẫn cho người vận hành.

Như vậy, khi một drone xuất hiện, mục tiêu không chỉ là phát hiện "có drone", mà còn phải trả lời được các câu hỏi: drone nào, của ai, đang ở đâu và có được phép bay hay không?

Changi: từ sự cố đến hệ thống phòng vệ

Singapore từng ghi nhận hai vụ drone xâm nhập sân bay Changi trong năm 2019. Cả hai vụ đều gây chậm và chuyển hướng chuyến bay, nhưng không có bằng chứng cho thấy đây là mối đe dọa an ninh quốc gia. Trong sáu năm được báo cáo đến tháng 10-2025, sân bay Seletar không ghi nhận vụ drone xâm nhập nào.

Sau những sự cố này, Singapore triển khai năng lực chống drone với sự tham gia của nhiều cơ quan. Theo Bộ Giao thông Singapore, CAAS phối hợp với đơn vị khai thác sân bay và các cơ quan như Lực lượng Cảnh sát Singapore, Lực lượng Vũ trang Singapore, Cơ quan Khoa học và công nghệ quốc phòng (DSTA) và Cơ quan Hàng hải và cảng Singapore để phát hiện, nhận dạng và vô hiệu hóa drone trái phép.

Điểm đáng chú ý là Singapore không xem việc "bắn hạ drone" là toàn bộ giải pháp. Trong đó, hệ thống chống drone chỉ là lớp bảo vệ khi drone bất hợp pháp vẫn vượt qua các lớp quản lý phía trước.

Long Thành có thể trở thành mô hình mẫu

Một đề xuất đáng chú ý là nghiên cứu xây dựng Long Thành thành mô hình quản trị vùng trời tầm thấp thông minh.

Lợi thế của Long Thành là một sân bay mới, cho phép thiết kế ngay từ đầu hệ thống gồm trung tâm điều hành sân bay, kiểm soát không lưu, hệ thống chống drone, nền tảng quản lý vùng trời tầm thấp và trí tuệ nhân tạo.

Xa hơn, có thể nghiên cứu thí điểm một "khu vực bảo vệ vùng trời sân bay thông minh" tại Long Thành - Tân Sơn Nhất, xem hai sân bay và không gian giữa chúng như một hệ thống vùng trời chiến lược thay vì hai hệ thống bảo vệ tách biệt.

Bài học cốt lõi từ Singapore, vì vậy, không chỉ nằm ở cách bảo vệ sân bay trước các drone.

Đó là cách quản trị toàn diện vùng trời tầm thấp, vừa bảo đảm an toàn hàng không, an ninh, vừa mở không gian cho những ứng dụng mới của drone như giao hàng, kiểm tra, giám sát, dịch vụ khẩn cấp và các mô hình hàng không đô thị trong tương lai.