Người cựu binh bật khóc lật đá tìm một trung đội nằm lại bên ụ súng ở 'Lò vôi thế kỷ'

Ông Trịnh Xuân Hùng ôm di cốt đồng đội được tìm thấy ở điểm cao 685, mặt trận Vị Xuyên (tỉnh Tuyên Quang) - Ảnh: VŨ TUẤN

Cựu chiến binh Trịnh Xuân Hùng nhào đến ôm chặt những mảnh di cốt của đồng đội bọc trong vải đỏ khóc nức nở. Những mảnh di cốt liệt sĩ được tìm thấy dưới hang đá, bên cạnh vị trí của ụ súng năm xưa ở cao điểm 685, nơi được ví như "Lò vôi thế kỷ". 

Tiểu đoàn 285 người, chỉ 6 người trở về từ “Lò vôi thế kỷ” 

Cả đoàn người lặng đi, lá cờ đỏ sao vàng cắm trên mỏm E2, cao điểm 685, chiến trường Vị Xuyên bỗng dưng rủ xuống. Những người lính đang làm nhiệm vụ quy tập hài cốt liệt sĩ trên cao điểm này đứng lặng yên, chỉ còn những giọt mồ hôi lăn lăn đều trên trán. 

Đây là lần thứ 3 sau khi kết thúc chiến tranh người cựu chiến binh này trở lại chiến trường. Ông Hùng quê ở xã Hoa Quân, tỉnh Nghệ An (huyện Thanh Chương cũ), năm nay ông đã 70 tuổi, từng là Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 5, Trung đoàn 153, Sư đoàn 356. 

Ông cũng là chỉ huy của đội cảm tử 18 người chiếm lại cao điểm 685 và được giao nhiệm vụ chốt giữ cao điểm chiến lược này.

Thành viên Đội Tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ - Bộ CHQS tỉnh Tuyên Quang tìm thấy nhiều mảnh di cốt tại vị trí gần ụ súng năm xưa ở sườn đông mỏm E4 - cao điểm 685, xã Thanh Thủy (tỉnh Tuyên Quang) - Ảnh: VŨ TUẤN

Ông kể tiểu đoàn của ông có 285 người chốt giữ tại đây, chỉ có 6 người sống sót trở về. 279 đồng đội chưa biết nằm ở nơi đâu trên chiến trường này. Tại khu vực sườn đông, mỏm E4 của cao điểm 685, ngày ấy ông Hùng bố trí một trung đội, trong đó có ba khẩu đội đại liên M60 chốt giữ.

Ông Hùng gạt nước mắt, hai tay nắm chặt đầu cây gậy xúc động: “Chỗ này ngày xưa là khe đá này. Chúng tôi lấy bao đất gia cố thêm để làm công sự. Tôi bố trí ba khẩu đội đại liên ở đây để chặn địch đánh “vu hồi” vào các trận địa của chúng tôi chốt trên đỉnh. Đạn M40 đây... Các cháu ơi! Cẩn thận, dưới này còn nhiều đồng đội của bác lắm!” - ông Hùng nghẹn ngào. 

Gần một tháng trước, anh em trong Đội Tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ - Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Tuyên Quang tìm được vài mảnh xương trong khe đá ở vị trí này. Họ khoanh vùng, lật đá tìm kiếm và phát hiện nhiều đoạn dây thông tin, lưới ngụy trang, dây chuyền y tế, vỏ đạn... 

Thượng tá Nguyễn Hữu Tiệp, Phó đội trưởng Đội Tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ - Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Tuyên Quang, cũng sững sờ trước thông tin của ông Hùng cung cấp. 

Cựu chiến binh Trịnh Xuân Hùng và lãnh đạo Quân khu 2 lên điểm cao 685 xác định vị trí tìm hài cốt liệt sĩ - Ảnh: VŨ TUẤN

Chỉ hơn 2 tháng trước, anh em trong đội tìm thấy một ngôi mộ tập thể được xác định có 7 liệt sĩ trong một hang đá bị sập, cũng ở khu vực mỏm E4 này. 

Từ dấu vết và một mảnh xương nhỏ trong khe đá ở sườn đông mỏm E4, anh em trong đội khoanh vùng, mở rộng và tìm được nhiều di cốt liệt sĩ nằm rải rác ở các khe đá, hốc đá chung quanh.

Cựu chiến binh Trịnh Xuân Hùng khóc gục trước di cốt đồng đội trên điểm cao 685 - Ảnh: VŨ TUẤN

Người chỉ huy đội dạn dày kinh nghiệm phán đoán trong khu vực có nhiều liệt sĩ, nhưng cũng không khỏi bàng hoàng trước thông tin từ chính người chỉ huy năm xưa: cả một trung đội nằm lại nơi này. 

“Thông tin của bác Hùng là thông tin rất quý báu với anh em chúng tôi. Bác lên tận nơi, tận hiện trường cao điểm 685 này trực tiếp chỉ cho chúng tôi vị trí bố trí trận địa ngày xưa, đây là thông tin rất quý báu và xúc động. 

Anh em chúng tôi sẽ cố gắng hết sức, tìm kiếm bằng “mệnh lệnh từ trái tim” để sớm đưa các anh, các bác từ chiến trường trở về với gia đình, người thân và đồng đội” - Thượng tá Nguyễn Hữu Tiệp nói.

Người được truy điệu sống đi tìm liệt sĩ chưa được truy điệu

Ông Trịnh Xuân Hùng bật khóc mỗi khi mô tả về các trận địa, các chốt chặn của Tiểu đoàn 5 trên cao điểm 685. Bản thân ông đã được truy điệu nhưng vẫn sống, còn đồng đội vẫn nằm lại bên ụ súng, chiến hào.

Nhiều di vật, đạn cối, lựu đạn lẫn với đất đá khi tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại "Lò vôi thế kỷ" - Ảnh: VŨ TUẤN

Ông kể chính xác xẩm tối ngày 17-12-1984, ông nhận được lệnh của cấp trên chỉ huy đội cảm tử giành lại cao điểm 685. 

Chiều 21-12, cả đội 18 người được làm lễ truy điệu sống rồi luồn rừng, leo vách đá lên trận địa. Nhiệm vụ chính của đội cảm tử khi ấy là luồn sâu, tiêu diệt địch ở phía sau điểm cao 685. 

Khu vực này ở giữa điểm cao 685 và 772, có nhiều hang đá tự nhiên. Trong đó có 4 hang bị đối phương chiếm, gia cố thành nơi tập kết quân, vũ khí sẵn sàng chi viện cho quân đang chốt giữ trên điểm cao 685. 

Bị đánh bất ngờ, quân đối phương bị tiêu diệt, chúng nã pháo điên cuồng vào đội hình cảm tử. 

Cựu chiến binh Trịnh Xuân Hùng từng được truy điệu sống trước trận đánh chiếm lại điểm cao 685 hồi tháng 12-1984 - Ảnh: VŨ TUẤN

Sau trận đó, đơn vị ông Hùng chiếm lại được điểm cao 685, ông Hùng trực tiếp chỉ huy tại một căn hầm khu vực mỏm E3. Những ngày sau đó là những trận đánh khốc liệt, đạn pháo giội như mưa rào xuống trận địa, có ngày phía đối phương tổ chức cả chục đợt tấn công chiếm lại điểm cao. 

Sau những trận mưa đạn pháo, quân địch tràn lên ném lựu đạn, bắn như vãi đạn hòng chiếm lại điểm cao. Những trận đã đến lúc nguy cấp, bộ đội hết đạn phải gọi pháo giội xuống đúng tọa độ của mình, quyết tử để giữ trận địa. 

Người chỉ huy năm xưa ngồi bệt xuống một mỏm đá, bên cạnh là vết tích giao thông hào, vỏ đạn cối, vỏ lựu đạn... vương vãi. Ông Hùng có chút bàng hoàng khi nhìn lại màu đất đỏ sậm ở cao điểm này. Hơn 40 năm trước, cả vùng này trắng xóa như bột vôi.

Hàng nghìn quả đạn pháo, đạn cối giội xuống đây, lính trên chốt nói chuyện với nhau bằng cử chỉ vì tai ù đặc bởi đạn pháo. Màu trắng của “Lò vôi thế kỷ" năm xưa nay đỏ sậm như nhuốm màu máu xương đồng đội.

Cựu chiến binh Trịnh Xuân Hùng (ở giữa) và lãnh đạo Quân khu 2, lãnh đạo Bộ CHQS tỉnh Tuyên Quang trên cao điểm 685 - Ảnh: VŨ TUẤN

Ông Hùng lấy tay ôm mặt: “Tiểu đoàn chúng tôi có 285 người lên đây... Anh em hy sinh nhiều quá. Có anh em hy sinh đến mấy lần. Ngã xuống đây rồi pháo bắn, bay sang chỗ khác, pháo lại bắn tiếp... Tôi còn nợ anh em nhiều quá!” - ông Hùng tự trách mình, hai vai run lên vì xúc động.

Tháng trước, đọc thông tin trên báo chí, ông Hùng nhận ra ngôi mộ tập thể có 7 hài cốt được đội quy tập tìm thấy trong vách đá khu vực mỏm E4 cao điểm 685. Ông Hùng khẳng định đó chính là các chiến sĩ thuộc đơn vị mình. 

“Đó là các chiến sĩ thuộc Trung đội 1, Đại đội 7. Đó là đại đội chủ công chúng tôi bố trí tại điểm đó. Ở đó có 8 đồng chí, một đồng chí bị thương nặng phải đưa về tuyến sau, còn lại 7 đồng chí tại điểm đó” - ông Hùng khẳng định.

Sau hơn 40 năm, máu xương của các liệt sĩ ở mặt trận Vị Xuyên đã hòa vào đất mẹ - Ảnh: VŨ TUẤN

Mong ước lớn nhất của người chỉ huy tiểu đoàn năm xưa là tìm lại được những đồng đội từng “sống bám đá, chết hóa đá thành bất tử”. Cả tiểu đoàn hơn 300 người, có 285 người trực tiếp chiến đấu ở điểm cao 685, chỉ còn 6 người. 

“Tôi đã 70 tuổi rồi... đồng đội ơi! Tôi sợ không còn sức lên đây tìm đồng đội nữa! Tôi còn nợ đồng đội nhiều quá!” - ông Hùng xúc động.