Quả chà là ngọt thơm, giàu dưỡng chất: 5 nhóm người nên ăn để nhận trọn lợi ích

Từng được xem là loại quả cao cấp, chà là ngày càng xuất hiện phổ biến tại các chợ Việt Nam với mức giá dễ tiếp cận hơn. Sở hữu vị ngọt tự nhiên, thơm đặc trưng và giàu chất xơ, vitamin, khoáng chất, chà là được đánh giá là thực phẩm bổ sung năng lượng tốt. Tuy nhiên, không phải ai cũng phù hợp với loại quả này.

Theo Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam, chà là (Phoenix dactylifera) có nguồn gốc từ Trung Đông và Bắc Phi, được sử dụng từ hàng nghìn năm trước.

Nếu trước đây còn khá xa lạ với người tiêu dùng Việt, chà là hiện đã được bày bán rộng rãi tại các chợ dân sinh nhờ hương vị thơm ngọt và giá thành ngày càng phải chăng.

Chà là chứa nhiều carbohydrate tự nhiên, chủ yếu là glucose và fructose, giúp cung cấp năng lượng nhanh cho cơ thể. Loại quả này đồng thời giàu chất xơ, kali, magie, đồng, vitamin nhóm B cùng các hợp chất chống oxy hóa như polyphenol và carotenoid.

Nhờ sự kết hợp giữa carbohydrate, chất xơ và khoáng chất, chà là có thể trở thành món ăn nhẹ phù hợp sau khi vận động. Chất xơ góp phần hỗ trợ nhu động ruột và cải thiện tình trạng táo bón, trong khi kali đóng vai trò quan trọng đối với hoạt động của tim và cơ bắp.

Ảnh minh họa

Theo thông tin từ Bệnh viện Vinmec, chà là còn cung cấp nhiều vitamin và khoáng chất như vitamin B1, B2, B3, B5, A, C, canxi, sắt, kali, magie và kẽm. Một số lợi ích tiềm năng được đề cập gồm hỗ trợ tiêu hóa, sức khỏe xương, hệ thần kinh, bổ sung sắt và chăm sóc làn da.

Một số nghiên cứu quy mô nhỏ cũng cho thấy ăn chà là trong những tuần cuối thai kỳ có thể có lợi cho quá trình chuyển dạ. Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu chưa hoàn toàn thống nhất, vì vậy phụ nữ mang thai nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thường xuyên.

Những người nên ăn chà là

Không chỉ có vị ngọt tự nhiên, thơm đặc trưng, chà là còn cung cấp carbohydrate, chất xơ, vitamin và nhiều khoáng chất cần thiết. Nếu sử dụng với lượng hợp lý, loại quả này có thể trở thành lựa chọn phù hợp cho một số nhóm người.

Người thường xuyên mệt mỏi, cần bổ sung năng lượng: Chà là chứa nhiều carbohydrate và các loại đường tự nhiên như glucose, fructose, giúp cung cấp năng lượng tương đối nhanh cho cơ thể. Vì vậy, đây có thể là món ăn nhẹ phù hợp với người vận động nhiều, làm việc với cường độ cao hoặc cần bổ sung năng lượng giữa các bữa ăn. Tuy nhiên, đặc biệt với chà là khô, hàm lượng đường và năng lượng khá cao nên chỉ nên ăn với lượng vừa phải để tránh nạp quá nhiều calo.

Ảnh minh họa

Người quan tâm đến sức khỏe tim mạch: Chà là cung cấp kali và magie những khoáng chất đóng vai trò quan trọng đối với hoạt động bình thường của cơ tim, hệ thần kinh và cơ bắp. Bên cạnh đó, hàm lượng chất xơ và các hợp chất chống oxy hóa trong chà là cũng góp phần tạo nên một chế độ ăn có lợi cho sức khỏe tim mạch. Tuy nhiên, chà là không phải thuốc điều trị bệnh tim và người mắc bệnh tim mạch vẫn cần tuân thủ chế độ ăn, thuốc và hướng dẫn của bác sĩ.

Người cần bổ sung chất xơ: Một trong những ưu điểm nổi bật của chà là là hàm lượng chất xơ tương đối cao. Chất xơ giúp hỗ trợ nhu động ruột, góp phần cải thiện tình trạng táo bón khi kết hợp với chế độ ăn cân bằng và uống đủ nước. Ngoài ra, chất xơ còn giúp tạo cảm giác no lâu hơn, từ đó hỗ trợ kiểm soát lượng thực phẩm tiêu thụ trong ngày.

Người muốn bổ sung thêm vitamin và khoáng chất: Thịt quả chà là chứa nhiều khoáng chất như kali, magie, canxi, sắt, phốt pho, đồng và mangan. Trong đó, kali cần thiết cho hoạt động của cơ bắp, hệ thần kinh và quá trình duy trì cân bằng dịch trong cơ thể.

Chà là cũng cung cấp một số vitamin như vitamin nhóm B, vitamin A, vitamin C cùng các hợp chất chống oxy hóa như carotenoid. Đây là những dưỡng chất góp phần bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do và hỗ trợ hoạt động bình thường của cơ thể.

Người muốn thay thế bánh kẹo bằng món ăn vặt tự nhiên: Với vị ngọt tự nhiên, chà là có thể trở thành lựa chọn thay thế cho một số loại bánh kẹo chứa nhiều đường tinh luyện. Có thể ăn trực tiếp hoặc kết hợp chà là với sữa chua, các loại hạt, salad và nhiều món ăn khác. Dù vậy, chà là vẫn chứa lượng đường và năng lượng đáng kể. Vì thế, không nên hiểu rằng đây là thực phẩm có thể ăn thoải mái chỉ vì nguồn đường của nó là đường tự nhiên.

Đặc biệt, chà là khô có mật độ năng lượng cao; khoảng 150 g có thể cung cấp tới khoảng 400 kcal. Ăn quá nhiều dễ khiến tổng năng lượng nạp vào trong ngày vượt nhu cầu, từ đó ảnh hưởng đến cân nặng và đường huyết. 

4 nhóm người nên thận trọng khi ăn chà là

Dù có nhiều giá trị dinh dưỡng, chà là không phải thực phẩm phù hợp với tất cả mọi người. Một số nhóm cần kiểm soát lượng ăn hoặc hạn chế sử dụng.

Người mắc đái tháo đường: Chà là chứa lượng đường tự nhiên tương đối cao, chủ yếu là glucose và fructose. Vì vậy, người bệnh đái tháo đường cần kiểm soát khẩu phần và tính lượng carbohydrate từ chà là vào chế độ ăn hằng ngày.

Người đang kiểm soát cân nặng: Chà là giàu năng lượng và có vị ngọt tự nhiên nên nếu ăn quá nhiều có thể khiến tổng lượng calo nạp vào tăng đáng kể. Người giảm cân nên sử dụng với khẩu phần vừa phải.

Người mắc hội chứng ruột kích thích (IBS): Theo khuyến cáo của Bệnh viện Vinmec, nhóm này nên thận trọng khi ăn chà là. Loại quả này chứa fructose, thuộc nhóm FODMAP, có thể gây đầy hơi, chướng bụng hoặc đau bụng ở một số người nhạy cảm.

Người đang bị tiêu chảy hoặc có hệ tiêu hóa nhạy cảm: Ăn quá nhiều chà là có thể gây đầy bụng, khó tiêu do hàm lượng chất xơ cao. Bên cạnh đó, sorbitol trong chà là có thể làm tăng nhu động ruột, vì vậy người đang bị tiêu chảy nên hạn chế sử dụng.

Ngoài ra, dù dị ứng với chà là khá hiếm, một số người vẫn có thể xuất hiện phản ứng nhạy cảm với loại quả này.

Chà là là thực phẩm giàu dinh dưỡng và có thể mang lại nhiều lợi ích nếu được sử dụng đúng cách. Tuy nhiên, điều quan trọng là lựa chọn khẩu phần phù hợp, đặc biệt với người mắc bệnh mạn tính, đang kiểm soát cân nặng hoặc có hệ tiêu hóa nhạy cảm. Ăn vừa đủ sẽ giúp tận dụng giá trị dinh dưỡng của chà là mà hạn chế những tác dụng không mong muốn.

Trúc Chi (t/h Vietnamnet, Lao Động)