Thống nhất trình Quốc hội tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia thành 1 với hơn 800.000 tỉ đồng

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn - Ảnh: GIA HÂN

Sáng 14-8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia thành một chương trình mục tiêu quốc gia.

Tích hợp nhằm thu gọn đầu mối, nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết Chính phủ đề xuất xây dựng một chương trình mục tiêu quốc gia tổng thể trên cơ sở thống nhất 4 chương trình về phát triển văn hóa; giáo dục và đào tạo; xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo, phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển.

Mục tiêu nhằm tổ chức lại cấu trúc nội dung, thay đổi giải pháp quản lý các chương trình mục tiêu quốc gia để khắc phục tình trạng chồng chéo, dàn trải.

Cùng với đó thu gọn đầu mối quản lý, nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng ngân sách, bảo đảm thực hiện đầy đủ các mục tiêu, nhiệm vụ đã được Quốc hội quyết định.

Riêng chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến 2030 có tính chất đặc thù riêng của ngành, lĩnh vực về bảo đảm an ninh, an toàn xã hội, không phù hợp để thống nhất trong chương trình mục tiêu quốc gia tổng thể thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội.

Do vậy đề xuất tiếp tục thực hiện chương trình này theo nghị quyết của Quốc hội, không thực hiện hợp nhất vào chương trình mục tiêu quốc gia tổng thể.

Chính phủ đề xuất tên gọi chương trình sau tích hợp là chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026 - 2035.

Tổng nguồn lực cần huy động thực hiện chương trình trong giai đoạn 2026-2030 là 808.558 tỉ đồng, trong đó riêng ngân sách trung ương là 345.000 tỉ đồng.

Chính phủ báo cáo Quốc hội giao Chính phủ rà soát, cơ cấu lại từng nguồn vốn, loại bỏ nội dung trùng lặp và nhiệm vụ thường niên.

Phấn đấu cơ cấu ngân sách nhà nước khoảng 75% vốn đầu tư công và 25% kinh phí thường xuyên, bảo đảm phân bổ, sử dụng ngân sách nhà nước trọng tâm, trọng điểm và phù hợp khả năng giải ngân...

Quang cảnh phiên họp - Ảnh: GIA HÂN

Không làm giảm mục tiêu, quyền lợi và mức độ ưu tiên

Trình bày thẩm tra sơ bộ, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Lâm Văn Mẫn nêu rõ nhất trí sự cần thiết tích hợp 4 chương trình.

Tuy nhiên ông lưu ý quán triệt đúng chỉ đạo của Bộ Chính trị là hình thành một chương trình tổng thể trên cơ sở tích hợp thực chất, không chỉ gộp đầu mối hoặc đặt 4 chương trình vào một "vỏ" chung.

Đồng thời không làm giảm mục tiêu, quyền lợi và mức độ ưu tiên đối với từng lĩnh vực, địa bàn, nhóm đối tượng, nhất là chính sách đặc thù vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Tổng nguồn lực Chính phủ đề xuất giai đoạn 2026-2030 là 808.558 tỉ đồng, cơ quan thẩm tra đề nghị thuyết minh rõ cơ sở xác định, lượng hóa phần tiết kiệm do giảm đầu mối và có phương án xử lý 17.241,8 tỉ đồng vốn kéo dài sang năm 2026, đến 31-7-2026 mới giải ngân khoảng 23%.

Thường trực Hội đồng tán thành giảm chi quản lý, tăng nguồn lực đầu tư, nhưng tỉ lệ 75% vốn đầu tư công và 25% kinh phí thường xuyên không áp dụng cơ học, làm giảm nguồn lực hỗ trợ sinh kế, phát triển sản xuất, giáo dục, y tế, văn hóa và chính sách đặc thù.

Với địa phương nhận bổ sung cân đối từ ngân sách trung ương trên 70%, đề nghị mức vốn đối ứng không quá 10%; tiếp tục ưu tiên ở mức cao nhất cho vùng khó khăn, đặc biệt khó khăn, an toàn khu, biên giới, hải đảo.

Nêu ý kiến sau đó, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết thực trạng trước đây có quá nhiều văn bản hướng dẫn từ nhiều bộ, ngành, địa phương dẫn đến thủ tục lòng vòng, giải ngân chậm. Vì vậy giải pháp là chuyển từ phân bổ theo dự án chi tiết sang giao vốn trọn gói.

Trung ương chỉ ban hành mục tiêu đầu ra và tiêu chí, định mức ngân sách, còn địa phương chủ động điều hòa vốn giữa các dự án thành phần.

Ông đề nghị xây dựng hệ thống dữ liệu giám sát, số hóa, áp dụng quản lý rủi ro và giám sát theo thời gian thực thay cho phương thức báo cáo giấy định kỳ. Kết quả giải ngân, mức độ hoàn thành chỉ tiêu, chỉ số đầu ra phải cập nhật liên tục để kịp thời chuyển vốn từ nơi chậm sang nơi làm tốt...

Phó chủ tịch thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến - Ảnh: GIA HÂN

Kết luận nội dung này, Phó chủ tịch thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến cho biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất việc tích hợp từ 4 chương trình thành 1 chương trình.

Đồng thời đề nghị Chính phủ rà soát, phối hợp cùng các cơ quan của Quốc hội hoàn thiện hồ sơ để trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến, thông qua tại kỳ họp không thường lệ thứ nhất.