Ngưng thở khi ngủ kéo dài, bé trai tím tái cả khi thức suốt 2 năm

Bé N. tái khám sau một tháng điều trị, được bác sĩ can thiệp đặt khí cụ nới rộng hàm trên - Ảnh: Bệnh viện cung cấp

Chiều 13-8, Bệnh viện Nhi đồng 1 cho biết đang điều trị cho một trường hợp bệnh nhi mắc hội chứng giảm thông khí do béo phì (OHS), cơ thể không còn đào thải đủ CO₂ ngay cả ban ngày.

Bệnh nhi N. (4 tuổi, ngụ tại TP.HCM) được khoa hô hấp tiếp nhận trong tình trạng tím môi, lừ đừ, SpO₂ chỉ còn 80-82% khi thở khí trời. Bé có tiền sử ngưng thở khi ngủ từ hơn 2 tuổi.

Tiền sử ngưng thở khi ngủ từ hơn 2 tuổi

Theo gia đình, lúc 2 tuổi rưỡi, bé N. thường xuyên ngáy to và được chẩn đoán ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ do amidan và VA phì đại. Dù đã được phẫu thuật cắt amidan, nạo VA nhưng chỉ khoảng một tháng sau các triệu chứng ngáy to, khó thở khi ngủ dần quay trở lại.

Bé N. gặp khó thở cả ban ngày, đau đầu vào buổi sáng, nhiều lần tím tái ngay cả khi thức. Gia đình đưa trẻ đi khám tại nhiều cơ sở y tế, được khảo sát các bệnh phổi mạn tính nhưng chưa tìm được nguyên nhân.

Tại Bệnh viện Nhi đồng 1, các bác sĩ đơn vị giấc ngủ trẻ em thực hiện đa ký giấc ngủ. Kết quả cho thấy chỉ số ngưng thở - giảm thở lên đến 39,5 lần/giờ, SpO₂ thấp nhất trong đêm chỉ 61%, thuộc nhóm ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ mức độ nặng.

Đáng chú ý, khí máu động mạch cho thấy CO₂ trong máu của trẻ đã tăng 59 mmHg ngay cả khi thức và gần 70 mmHg khi ngủ. Đây là dấu hiệu cho thấy trẻ đã tiến triển thành hội chứng giảm thông khí do béo phì, khi cơ thể không đào thải đủ CO₂ ngay cả khi thức.

Nội soi đường thở tiếp tục cho thấy cơ vùng hầu họng của trẻ giảm trương lực nặng, đường thở xẹp hơn 75% khi ngủ, kèm VA gờ vòi và mô bạch huyết tăng sinh. Nguyên nhân không chỉ nằm ở amidan và VA mà còn liên quan đến việc xẹp đường thở khi ngủ.

Qua hội chẩn nhiều chuyên khoa gồm hô hấp, tai mũi họng, thận - nội tiết, răng hàm mặt và dinh dưỡng, trẻ được xây dựng chế độ ăn, kiểm soát cân nặng; đồng thời sử dụng máy thở BiPAP không xâm lấn và tập các bài tập tăng cường cơ lưỡi, cơ vùng hầu họng tại nhà.

Sau một tháng điều trị, trẻ hết tím khi thức, tỉnh táo, ăn uống tốt. Ban đêm, bé có thể nằm ngửa và ngủ yên giấc, không còn những cơn vật vã, cựa quậy như trước.

Ngáy to, ngủ không yên có thể là dấu hiệu bệnh

BSCK2 Hồ Thiên Hương, Trưởng đơn vị giấc ngủ trẻ em - khoa hô hấp Bệnh viện Nhi đồng 1, cho biết ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ ở trẻ thường liên quan đến tình trạng amidan, VA phì đại và có thể cải thiện sau phẫu thuật. 

Tuy nhiên ở trẻ béo phì, tình trạng yếu cơ vùng hầu họng và xẹp đường thở có thể khiến triệu chứng vẫn tiếp diễn sau phẫu thuật.

Nếu tình trạng ngưng thở kéo dài, CO₂ có thể tích tụ mạn tính, ảnh hưởng đến khả năng điều hòa hô hấp và tiến triển thành hội chứng giảm thông khí do béo phì. 

Đây là tình trạng hiếm gặp ở trẻ em và có thể dễ bị bỏ sót do các triệu chứng tương đồng với một số bệnh lý hô hấp khác.

Bác sĩ Hương khuyến cáo phụ huynh chú ý khi trẻ thường xuyên ngáy to, có cơn ngưng thở hoặc thở khó khi ngủ, thở bằng miệng, ngủ ở tư thế bất thường, trằn trọc hoặc đổ nhiều mồ hôi về đêm. Ban ngày trẻ có thể mệt mỏi, buồn ngủ, khó tập trung hoặc thay đổi hành vi.

Đặc biệt, nếu trẻ đã cắt amidan, nạo VA nhưng vẫn ngáy to, ngủ không yên, có cơn ngưng thở, đau đầu buổi sáng hoặc mệt mỏi kéo dài, nhất là khi trẻ thừa cân cũng rất cần phải lưu ý.

Khi trẻ có biểu hiện tím môi, tím đầu chi ngay cả lúc thức, khó thở nhiều, lừ đừ hoặc khó đánh thức, phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời.