Nam thanh niên nhiễm ấu trùng hiếm gặp sau lần tắm suối

Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa ghi nhận một trường hợp nhiễm ấu trùng sán nhái hiếm gặp ở nam bệnh nhân 40 tuổi (Hà Nội). Trước đó hơn một tháng anh từng đi tắm suối và có thể đã vô tình uống phải nước trong lúc bơi.

Bệnh nhân là anh T.M.Đ. Khoảng một tháng trước khi đến viện, anh bắt đầu nhận thấy một khối bất thường ở mặt trong đùi trái. Khối này không gây đau nhưng thỉnh thoảng ngứa nhẹ, đồng thời anh xuất hiện những cơn đau bụng không rõ nguyên nhân. Kết quả siêu âm cho thấy tổn thương giảm âm tại vị trí này, kích thước khoảng 3,2 x 4cm.

Các bác sĩ sau đó phẫu thuật lấy bỏ tổn thương và phát hiện bên trong có một ấu trùng màu trắng, dẹt, dài khoảng 7cm, nghi là ấu trùng sán nhái. Mẫu bệnh phẩm được phân tích bằng phương pháp sinh học phân tử, xác định ký sinh trùng thuộc giống Spirometra.

Các bác sĩ tiến hành phẫu thuật lấy bỏ tổn thương và phát hiện bên trong có một ấu trùng màu trắng, dẹt, dài khoảng 7 cm, nghi là ấu trùng sán nhái. Mẫu bệnh phẩm sau đó được gửi đi phân tích bằng phương pháp sinh học phân tử, xác định ký sinh trùng thuộc giống Spirometra.

Tại Phòng khám Ký sinh trùng, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, các bác sĩ không ghi nhận những yếu tố phơi nhiễm thường gặp ở bệnh nhân như ăn thịt sống, thực phẩm chưa được nấu chín kỹ hoặc sử dụng thịt động vật đắp lên vết thương hở.

Tuy nhiên, anh Đ. cho biết hơn một tháng trước từng đi tắm suối cùng bạn bè. Trong quá trình bơi lội, anh có thể đã vô tình uống phải nước suối. Đây được xem là một trong những khả năng dẫn đến nhiễm ấu trùng sán nhái trong trường hợp này.

PGS.TS Lê Trần Anh - Phòng khám Ký sinh trùng, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết bệnh ấu trùng sán nhái là bệnh ký sinh trùng do ấu trùng của sán thuộc giống Spirometra gây ra.

Con người có thể nhiễm ấu trùng khi uống phải nước có chứa các loài giáp xác nhỏ Cyclops mang ấu trùng hoặc ăn phải các vật chủ chứa ấu trùng nhưng chưa được nấu chín. Một nguy cơ khác là sử dụng mô của các loài động vật như ếch, nhái để đắp lên vùng da tổn thương hoặc mắt theo các tập quán dân gian.

Sau khi xâm nhập vào cơ thể, ấu trùng có khả năng di chuyển qua các mô và đến nhiều vị trí khác nhau. Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào vị trí cũng như số lượng ấu trùng.

Tại mô dưới da và cơ, ấu trùng có thể tạo thành các khối hoặc nốt tổn thương di động, gây ngứa, sưng, đau hoặc viêm tại chỗ. Do triệu chứng ban đầu thường không rõ ràng, người bệnh dễ chủ quan và bỏ qua.

Nếu ấu trùng xâm nhập vùng mắt, người bệnh có thể bị sưng phù mi mắt, đau nhức, chảy nước mắt, tổn thương các cấu trúc của mắt và thậm chí ảnh hưởng đến thị lực. Trong những trường hợp hiếm gặp, ấu trùng di chuyển vào hệ thần kinh trung ương có thể gây đau đầu, co giật, rối loạn ý thức, yếu liệt hoặc các biểu hiện thần kinh khác.

Một đặc điểm khiến bệnh dễ bị bỏ sót là thời gian từ khi nhiễm đến khi xuất hiện triệu chứng có thể kéo dài. Vì vậy, khi phát hiện các khối bất thường dưới da, đặc biệt là những khối có tính chất di chuyển, tái xuất hiện hoặc kèm theo ngứa, đau, người dân nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và xác định nguyên nhân, thay vì tự điều trị.

Theo bác sĩ, phương pháp điều trị được lựa chọn tùy thuộc vào vị trí và mức độ tổn thương của từng bệnh nhân. Với trường hợp của anh Đ., tổn thương khu trú tại một vị trí và có thể phẫu thuật lấy bỏ ấu trùng. Đây là phương pháp có thể điều trị triệt để và người bệnh thường không cần sử dụng thêm thuốc chống ký sinh trùng.

Trong trường hợp tổn thương xuất hiện tại nhiều vị trí hoặc nằm ở vị trí nguy hiểm, không thể phẫu thuật, bác sĩ có thể cân nhắc điều trị bằng thuốc chống ký sinh trùng.

Từ trường hợp trên, PGS.TS Lê Trần Anh khuyến cáo người dân không nên chủ quan khi xuất hiện các khối hoặc nốt bất thường dưới da không rõ nguyên nhân.

Để phòng nhiễm ấu trùng sán nhái và các bệnh ký sinh trùng khác, người dân cần sử dụng nguồn nước sạch, uống nước đã được đun sôi hoặc xử lý an toàn; không ăn thịt ếch, nhái, rắn và các loại động vật khác khi còn sống hoặc chưa được nấu chín kỹ.

Đặc biệt, tuyệt đối không sử dụng thịt hoặc các bộ phận của động vật sống để đắp lên vết thương hở, vùng da tổn thương hoặc mắt theo các phương pháp dân gian truyền miệng. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường hoặc nghi ngờ nhiễm ký sinh trùng, người dân nên đến cơ sở y tế để được thăm khám, chẩn đoán và điều trị phù hợp.