Đại biểu Quốc hội đề nghị quản UAV 'từ gốc' sau sự cố ở Tân Sơn Nhất

Đại biểu đoàn Đồng Nai Trịnh Xuân An, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội - Ảnh: Quốc hội

Trả lời Tuổi Trẻ, đại biểu đoàn Đồng Nai Trịnh Xuân An, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội, cho rằng sự cố UAV xuất hiện trái phép tại khu vực Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất tối 11-8 là vấn đề cần được nhìn nhận nghiêm túc. 

Bởi vụ việc này không chỉ dưới góc độ an toàn hàng không mà còn liên quan trực tiếp đến quốc phòng, an ninh, quản lý và bảo vệ vùng trời quốc gia. Thực tế theo thông tin ban đầu, sân bay đã phải hai lần tạm dừng hoạt động cất, hạ cánh, nhiều tàu bay phải bay chờ, chuyển hướng hoặc điều chỉnh kế hoạch khai thác. 

Đặt ra vấn đề an toàn hàng không, an ninh quốc phòng, bảo vệ vùng trời

Đại biểu An cho rằng thực tế trên cho thấy chỉ một UAV nhỏ, chi phí không lớn, nhưng nếu xuất hiện không đúng nơi, đúng thời điểm có thể gây ra hậu quả rất lớn về an toàn, kinh tế, giao thông và đời sống của hàng chục nghìn hành khách. 

Đáng chú ý, đây cũng không phải hiện tượng cá biệt, khi thời gian qua đã ghi nhận nhiều trường hợp UAV, flycam và phương tiện bay khác hoạt động trái phép tại khu vực sân bay. Trước đây từng ghi nhận tình trạng vật thể bay làm gián đoạn hoạt động hàng không tại sân bay Thọ Xuân (Thanh Hóa). 

Theo đại biểu, về mặt pháp luật, không phải chưa có công cụ quản lý. Bởi Luật Phòng không nhân dân, có hiệu lực từ ngày 1-7-2025, đã dành các quy định để quản lý tàu bay không người lái, phương tiện bay khác, từ đăng ký, cấp phép bay đến quản lý hoạt động bay; Chính phủ cũng đã có các quy định về khu vực cấm bay, hạn chế bay. 

Tuy nhiên sự cố Tân Sơn Nhất cho thấy khoảng cách đáng lưu ý giữa “có quy định” và “kiểm soát được trên thực tế”. Vì vậy khi UAV ngày càng phổ biến, nhỏ hơn, rẻ hơn, dễ tiếp cận hơn thì phương thức quản lý cũng phải thay đổi tương ứng.

Cùng quan điểm, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) nói sự cố thiết bị bay không người lái xâm nhập khu vực sân bay Tân Sơn Nhất cho thấy đây là vấn đề cần được nhìn nhận nghiêm túc, bởi dù không phổ biến nhưng có thể ảnh hưởng rất lớn đến an toàn hàng không.

Theo đại biểu, sự cố khiến nhiều chuyến bay bị hủy, chậm, phải chuyển hướng, gây thiệt hại đáng kể cho các hãng hàng không và ảnh hưởng lớn đến thời gian, quyền lợi của hành khách. 

Vì vậy cần làm rõ trách nhiệm của người điều khiển thiết bị bay không người lái, đồng thời xác định trách nhiệm bồi thường đối với thiệt hại của hãng hàng không và hành khách. "Người chủ của thiết bị không người lái này là ai, ở đâu thì tôi nghĩ cần phải làm rõ, cần phải truy cứu trách nhiệm đối với những đối tượng này", ông Hòa đặt câu hỏi. 

Đại biểu cho rằng hiện đã có quy định một số khu vực cấm bay và chế tài đối với hành vi xâm nhập không phận. Trường hợp gây nguy cơ đến quốc phòng, an ninh, tính mạng và tài sản của người dân thì có thể phải truy cứu trách nhiệm hình sự. 

Kiểm soát đăng ký sử dụng UAV, quy định rõ vùng cấm bay

Theo đại biểu Trịnh Xuân An, cần phải quản lý từ gốc, khâu sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu đến đăng ký và sử dụng UAV. Ông tiếp tục đề nghị giữ các hoạt động có nguy cơ tác động trực tiếp đến quốc phòng, an ninh, an toàn hàng không liên quan đến tàu bay không người lái, phương tiện bay khác trong "Phụ lục IV của Luật Đầu tư về ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện" mà Quốc hội đang cho ý kiến, xem xét thông qua.

"Cải cách thủ tục hành chính là cần thiết, nhưng cắt giảm điều kiện kinh doanh không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý đối với những phương tiện có khả năng tác động trực tiếp tới vùng trời và các công trình trọng yếu về quốc phòng, an ninh. Thực tiễn Tân Sơn Nhất càng cho thấy yêu cầu này có cơ sở" - đại biểu An nhấn mạnh.

Trong khi đó đại biểu Phạm Văn Hòa đề nghị các cơ quan chức năng tiếp tục làm rõ quy định về điều kiện bay, khu vực cấm bay cũng như trách nhiệm khi chuyến bay phải chuyển hướng, hủy hoặc chậm chuyến. 

Trong đó cần chuyển từ cơ chế hiện nay là "bay phải xin phép" sang việc quy định rõ, rạch ròi, cụ thể vùng cấm bay, ngoài khu vực cấm thì được hoạt động để phục vụ nhu cầu sinh hoạt, vui chơi giải trí, nông nghiệp, công nghiệp...

"Trường hợp nếu vi phạm vùng cấm bay thì người điều khiển phải hoàn toàn chịu trách nhiệm. Vì vậy tôi cho rằng cần quy định thống nhất là quy định vùng cấm bay đối với drone", ông Hòa nói.