Từ nhân lực đến chuỗi giá trị: Dư địa mới cho hợp tác Việt - Úc

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham quan khu vực triển lãm, trưng bày thành tựu hợp tác khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, đầu tư và giáo dục giữa Việt Nam - Úc - Ảnh: TTXVN

Sau nhiều năm sinh sống, làm việc và kinh doanh tại Úc, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ thông tin, doanh nhân Jimmy Le, nhà sáng lập và Giám đốc điều hành của Công ty Practical IT Solutions Pty Ltd (thương hiệu Hands On IT), cảm nhận quan hệ kinh tế Việt Nam - Úc đang đứng trước một giai đoạn có rất nhiều cơ hội mới, giá trị mới. Ông đã có những chia sẻ quan điểm của mình với Tuổi Trẻ.

Kỹ năng mềm không còn là “kỹ năng phụ”

Tôi có cơ hội tiếp xúc và làm việc với nhiều nhân sự từ Việt Nam cũng như tuyển dụng các bạn trẻ được đào tạo tại Việt Nam. Nhiều kỹ sư và nhân viên kỹ thuật Việt Nam có nền tảng chuyên môn tốt, khả năng học hỏi nhanh, chịu khó tìm hiểu vấn đề và đặc biệt có khả năng thích nghi với công nghệ mới. Đây là một lợi thế rất lớn trong ngành IT, nơi công nghệ thay đổi liên tục và kiến thức học trong trường đôi khi chỉ vài năm sau đã không còn đủ.

Tuy nhiên tôi cũng nhận thấy một khoảng cách khá rõ khi một số bạn trẻ Việt Nam bước vào môi trường làm việc quốc tế. Khoảng cách đó không nhất thiết nằm ở chuyên môn. Nó thường nằm ở ngôn ngữ, kỹ năng giao tiếp, khả năng phân tích vấn đề, trình bày quan điểm, xử lý bất đồng và hiểu văn hóa làm việc của một quốc gia khác.

Doanh nhân Jimmy Le - Ảnh: NVCC

Tại Úc, doanh nghiệp thường đánh giá cao khả năng làm việc độc lập, giao tiếp trực tiếp, tư duy phản biện và trách nhiệm cá nhân. Một nhân viên không nhất thiết phải biết ngay mọi câu trả lời. Nhưng họ cần biết cách tìm câu trả lời, phân tích các phương án, trình bày rủi ro và đưa ra đề xuất.

Trong một cuộc họp, việc một nhân viên nói với quản lý rằng “tôi không đồng ý với phương án này và đây là lý do” hoàn toàn có thể được xem là tích cực, miễn là ý kiến đó được trình bày có căn cứ và chuyên nghiệp.

Đây có thể là một khác biệt tương đối lớn đối với những bạn trẻ bước ra từ môi trường giáo dục vốn chú trọng nhiều đến kiến thức và câu trả lời đúng, nhưng ít tạo điều kiện hơn cho tranh luận, phản biện hoặc giải quyết những tình huống không có đáp án duy nhất.

Vì vậy theo tôi, nếu giáo dục Việt Nam muốn chuẩn bị tốt hơn cho thế hệ trẻ tham gia thị trường lao động toàn cầu thì ngoại ngữ chỉ là một phần. Chúng ta cần phổ cập mạnh hơn những kỹ năng như giao tiếp, thuyết trình, làm việc nhóm, phân tích vấn đề, tư duy phản biện, thương lượng và giải quyết mâu thuẫn.

Và những kỹ năng này nên được thực hành từ trường phổ thông, thay vì đợi đến đại học hoặc khi một người đã bắt đầu đi làm. Nếu làm được điều đó, Việt Nam sẽ không chỉ cung cấp cho thế giới một lực lượng lao động kỹ thuật tốt. Việt Nam có thể tạo ra một thế hệ chuyên gia, nhà quản lý và doanh nhân có khả năng làm việc ở bất kỳ thị trường nào trên thế giới.

Cơ hội không chỉ nằm ở công nghệ

Từ những doanh nhân Việt Nam và Úc mà tôi có cơ hội tiếp xúc, tôi nhận thấy sự quan tâm giữa hai thị trường đang mở rộng rất nhanh sang nhiều ngành khác. Nông nghiệp và thực phẩm là một ví dụ rõ ràng. Úc có thế mạnh về nông nghiệp quy mô lớn, giống, công nghệ nông nghiệp, quản lý chất lượng và an toàn thực phẩm. Việt Nam có thế mạnh về sản xuất, chế biến, nhiều loại nông sản nhiệt đới và ngành thực phẩm rất năng động.

Thay vì đơn thuần xuất khẩu sản phẩm thô cho nhau, hai bên có thể hợp tác sâu hơn về chế biến, đóng gói, công nghệ bảo quản, truy xuất nguồn gốc, logistics và xây dựng thương hiệu.

Nông nghiệp, giáo dục, năng lượng, kinh tế số, khoa học và công nghệ đều đang được hai chính phủ xác định là những lĩnh vực còn nhiều dư địa để phát triển quan hệ thương mại và đầu tư.

Logistics và vận tải cũng là một lĩnh vực tôi thấy rất tiềm năng. Khi thương mại hai chiều tăng lên, nhu cầu vận chuyển, kho bãi, phân phối và các giải pháp quản lý chuỗi cung ứng đương nhiên sẽ tăng theo.

Và logistics ngày nay cũng là một ngành công nghệ. Theo dõi hàng hóa theo thời gian thực, tối ưu tuyến vận chuyển, tự động hóa kho hàng, AI dự báo nhu cầu hay hệ thống quản lý chuỗi cung ứng đều tạo ra những điểm giao thoa giữa thế mạnh IT và hoạt động thương mại truyền thống.

Năng lượng là một lĩnh vực khác có thể tạo ra những dự án rất lớn trong những thập niên tới. Cả Việt Nam và Úc đều đặt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, và hợp tác khí hậu - năng lượng hiện đã trở thành một trụ cột riêng trong đối tác chiến lược toàn diện. Úc có nguồn tài nguyên, kinh nghiệm trong ngành năng lượng và năng lực công nghệ; Việt Nam có nhu cầu năng lượng rất lớn để phục vụ tăng trưởng kinh tế và công nghiệp hóa.

Cơ hội vì vậy không chỉ nằm ở việc mua bán năng lượng, mà còn ở công nghệ, hạ tầng, đào tạo nhân lực, quản lý lưới điện, lưu trữ năng lượng và các dịch vụ hỗ trợ cho quá trình chuyển đổi xanh.