Máy bay 'đuổi theo' nhật thực toàn phần trên bầu trời Tây Ban Nha

Tây Ban Nha đưa máy bay lên hơn 10.000m để 'săn' Mặt trời vào khoảnh khắc nhật thực toàn phần - Ảnh: CNBC

Ngày 12-8 tới đây, một máy bay của hãng hàng không quốc gia Tây Ban Nha Iberia sẽ cất cánh từ Madrid, thực hiện hành trình được thiết kế riêng để đón nhật thực toàn phần đầu tiên ở Iberia sau hơn một thế kỷ.

Chuyến bay mang số hiệu IB1473, lấy theo năm sinh của nhà thiên văn học Nicolaus Copernicus. Máy bay dự kiến khởi hành từ sân bay Adolfo Suárez Madrid-Barajas, bay về khu vực Palencia, gần trung tâm dải nhật thực toàn phần, trước lúc quay lại Madrid.

Iberia cho biết máy bay sẽ hoạt động ở độ cao hành trình hơn 10.000m, nơi có thể vượt lên trên phần lớn các đám mây. Vị trí này giúp giảm nguy cơ thời tiết che khuất nhật thực, đồng thời hạn chế một phần ảnh hưởng của nhiễu động khí quyển thường gặp trong quá trình quan sát từ mặt đất.

Toàn bộ diễn biến dự kiến được phát trực tiếp trên các nền tảng mạng xã hội của Iberia thông qua hệ thống kết nối vệ tinh Starlink. Công chúng ở nhiều quốc gia vì thế có thể theo dõi khoảnh khắc Mặt trăng che kín đĩa sáng của Mặt trời, để lộ vành nhật hoa mờ nhạt bao quanh.

Trên chuyến bay sẽ có các nhà khoa học thuộc dự án Shelios, do ông Miquel Serra-Ricart - nhà nghiên cứu tại Viện Vật lý thiên văn Quần đảo Canary - dẫn dắt. Nhóm dự kiến sử dụng điều kiện quan sát trên cao để nghiên cứu cấu trúc vành nhật hoa, hình thái Mặt trời cùng những biến đổi xảy ra trong giai đoạn toàn phần.

Vành nhật hoa là lớp khí quyển ngoài cùng của Mặt trời, có nhiệt độ lên tới hàng triệu độ C nhưng thường bị ánh sáng chói từ bề mặt mặt trời lấn át. Nhật thực toàn phần tạo ra cơ hội hiếm hoi để lớp khí này hiện rõ trên bầu trời, giống một vòng sáng trắng trải rộng quanh Mặt trăng.

Ngoài vành nhật hoa, bóng tối xuất hiện giữa ban ngày còn có thể giúp người quan sát nhìn thấy sao Kim, sao Thủy và một số ngôi sao nằm gần vị trí Mặt trời trên bầu trời.

Sự kiện nhật thực toàn phần sắp tới được nhiều người yêu thích thiên văn tại châu Âu trông chờ - Ảnh: NATIONAL GEOGRAPHIC

Ông Diego Fernández, Giám đốc chiến lược, chuyển đổi và phát triển bền vững của Iberia, nói chuyến bay là sự kết hợp giữa hàng không, khoa học và công nghệ. Hoạt động này vừa phục vụ nghiên cứu, vừa đưa một hiện tượng thiên văn hiếm có đến gần hơn với công chúng.

Nhật thực ngày 12-8 là lần đầu tiên bán đảo Iberia nằm trong dải nhật thực toàn phần kể từ năm 1912. Quần đảo Canary từng quan sát được hiện tượng tương tự vào năm 1959, song phần lãnh thổ Tây Ban Nha trên lục địa đã chờ hơn một thế kỷ cho lần xuất hiện này.

Theo Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ, đường đi của bóng Mặt trăng sẽ bắt đầu từ khu vực Bắc Cực, băng qua Greenland, Iceland, Đại Tây Dương rồi tiến vào miền bắc Tây Ban Nha. Thời gian toàn phần dài nhất trên toàn tuyến đạt khoảng 2 phút 18 giây, nhưng tại nhiều địa điểm ở Tây Ban Nha, khoảnh khắc Mặt trời bị che kín sẽ ngắn hơn hai phút.

Hiện tượng diễn ra gần lúc hoàng hôn, khiến người quan sát dưới mặt đất phải tìm nơi có tầm nhìn rộng về phía tây. Madrid và Barcelona nằm ngay ngoài dải toàn phần, dù Mặt trăng vẫn có thể che tới khoảng 99% diện tích Mặt trời.