Từ Thanh Hóa vào Quảng Ngãi, tìm 'một cái tên' liệt sĩ trong cuốn sổ của y sĩ 96 tuổi

Ông Trọng chăm chú nhìn từng trang mà ông Thạnh lật tìm liệt sĩ Dũng - Ảnh: TRẦN MAI

Sau hơn nửa thế kỷ đi tìm người thân là liệt sĩ Lê Huy Dũng, chỉ một manh mối nhỏ cũng đủ để ông Lê Huy Trọng khăn gói vào Quảng Ngãi. Ông hy vọng trong cuốn sổ mà y sĩ Đào Ngọc Thạnh gìn giữ gần 60 năm sẽ có một dòng ghi chép liên quan đến người thân của mình.

Hơn nửa thế kỷ đi tìm người liệt sĩ nằm lại chiến trường

Trong căn nhà nhỏ của y sĩ Đào Ngọc Thạnh ở Quảng Ngãi, ông Lê Huy Trọng ngồi lặng chờ.

Trên tay ông là tập hồ sơ về liệt sĩ Lê Huy Dũng đã ngả màu theo năm tháng. Những ngón tay liên tục vuốt nhẹ lên từng trang giấy như một thói quen mỗi khi nhắc đến người thân đã hy sinh.

Theo hồ sơ gia đình lưu giữ, liệt sĩ Lê Huy Dũng chiến đấu tại chiến trường Quảng Ngãi và hy sinh tại Trạm phẫu thuật tiền phương A100. Đó cũng là đầu mối duy nhất mà gia đình bám vào suốt hơn 50 năm qua.

Không biết bao nhiêu lần người thân lặn lội từ Thanh Hóa vào Quảng Ngãi, tìm đến những nơi từng là Trạm phẫu thuật tiền phương A100, gặp gỡ nhân chứng, dò hỏi cựu chiến binh, lần theo từng thông tin nhỏ nhất. Nhưng rồi mọi manh mối đều dừng lại mà chẳng có kết quả cuối cùng.

Lần trở lại Quảng Ngãi này, ông Trọng đã ở đây bốn ngày. Ông đi nhiều nơi, gặp nhiều người, nhận được sự giúp đỡ tận tình của chính quyền địa phương, các cựu chiến binh và những người từng tham gia chiến đấu trên chiến trường Quảng Ngãi.

Thế nhưng, hành trình vẫn chưa đưa ông đến gần hơn với phần mộ của liệt sĩ Lê Huy Dũng.

Giữa lúc gần như không còn đầu mối nào để lần theo, ông đọc được bài viết trên báo Tuổi Trẻ về cuốn sổ mà vợ chồng y sĩ Đào Ngọc Thạnh gìn giữ từ năm 1968.

Trong cuốn sổ ấy là danh sách những thương binh được chuyển về Bệnh xá quân y B23 điều trị nhưng không qua khỏi, rồi y sĩ bệnh xá chôn lại giữa núi rừng Trà Bồng.

Mỗi trang viết của y sĩ Thạnh mang bao hy vọng cho thân nhân liệt sĩ - Ảnh: TRẦN MAI

Một ý nghĩ chợt lóe lên trong đầu người đàn ông đã mòn mỏi đi tìm người thân hơn nửa thế kỷ. Biết đâu hồ sơ trước đây chưa đầy đủ. Biết đâu sau khi được cấp cứu tại Trạm phẫu thuật tiền phương A100, liệt sĩ Lê Huy Dũng đã được chuyển về Bệnh xá quân y B23 điều trị.

Và biết đâu tên liệt sĩ Dũng vẫn còn nằm đâu đó trong cuốn sổ cũ của người y sĩ già. Chỉ với niềm hy vọng ấy, ông Trọng đến tận con hẻm trên đường Lê Trung Đình (phường Cẩm Thành, Quảng Ngãi) để tìm nhà và gặp y sĩ Đào Ngọc Thạnh.

Đã 96 tuổi, sức khỏe không còn như trước nhưng y sĩ Thạnh vẫn ân cần tiếp đón, lắng nghe, rồi chậm rãi bước vào nhà, cẩn thận mang cuốn sổ được gìn giữ gần 60 năm đặt xuống bàn.

Nhìn người đàn ông từ Thanh Hóa lặn lội tìm đến, ông Thạnh nhẹ nhàng nói: "Giờ mình cùng rà lại nghen. Nhưng trong trí nhớ của bác thì liệt sĩ Lê Huy Dũng không có ở B23...".

Ông Trọng giỏi mắt nhìn theo từng trang trong cuốn sổ mà y sĩ Thạnh lật mở - Ảnh: TRẦN MAI

Cuốn sổ không có tên liệt sĩ, nhưng vẫn thắp thêm hy vọng

Hai người đàn ông ở hai thế hệ cùng cúi xuống cuốn sổ đã úa màu thời gian. Không ai nói thêm điều gì. Chỉ còn tiếng lật từng trang giấy cũ.

Mỗi dòng chữ hiện ra đều được đọc chậm rãi, cẩn thận. Với người y sĩ già, đó là ký ức về những ngày chiến tranh ác liệt. Với người thân liệt sĩ, mỗi cái tên đều có thể là câu trả lời mà gia đình đã chờ đợi suốt hàng chục năm.

Từng trang, rồi từng trang nữa... Đến cuối cuốn sổ, cái tên Lê Huy Dũng vẫn không xuất hiện. Ông Thạnh khép cuốn sổ lại, ngước nhìn ông Trọng rồi nở một nụ cười hiền. Khoảnh khắc ấy, thật khó để hiểu hết cảm xúc của cả hai.

Dù không tìm được người thân nằm lại chiến trường, nhưng ông Trọng nói "tôi vẫn thấy chuyến đi này rất đáng. Được trực tiếp xem cuốn sổ mà bác Thạnh và gia đình gìn giữ suốt gần 60 năm, tôi càng thấy đây là tư liệu vô cùng quý giá đối với thân nhân liệt sĩ.

Mong muốn lớn nhất của vợ chồng y sĩ Thạnh là tất cả liệt sĩ được về nhà - Ảnh: TRẦN MAI

Dù không có tên người thân của mình, tôi tin sẽ có rất nhiều gia đình khác tìm được manh mối từ cuốn sổ này", ông Trọng chia sẻ.

Ông cho biết điều gia đình kỳ vọng nhất lúc này là các phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính sẽ sớm được lấy mẫu ADN, đối chiếu với thân nhân để ngày càng có nhiều liệt sĩ được trở về với đúng tên tuổi của mình. Vì thế, ông Trọng mong Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm liệt sĩ sẽ hoàn tất ước nguyện của nhiều gia đình.

Nghe những lời ấy, y sĩ Thạnh chỉ lặng lẽ gật đầu. Suốt nhiều năm qua, ông đã tiếp đón không biết bao nhiêu thân nhân liệt sĩ tìm đến căn nhà nhỏ này. Mỗi người mang theo một câu chuyện, một nỗi nhớ và một niềm hy vọng.

Có người vui mừng khi tìm được thêm một đầu mối. Cũng có người lặng lẽ ra về như ông Trọng. Tiễn vị khách từ Thanh Hóa, y sĩ Thạnh nhìn theo dáng ông Trọng và chiếc xe máy dần khuất khỏi con hẻm.

Cuốn sổ này trong mấy chục năm qua đã mở ra lật vào để biết bao thân nhân liệt sĩ tìm người thân - Ảnh: TRẦN MAI

Người y sĩ già ngồi lặng lẽ, ông khẽ thở dài. "Ai đến nhà tôi cũng hy vọng lắm. Không thấy tên người thân trong cuốn sổ thì họ buồn. Bác già quá rồi, không giúp được gì hơn...", ông Thạnh nói. Lời nói mộc mạc ấy khiến khoảng sân nhỏ như lặng đi hơn.

Bởi hơn ai hết, người y sĩ đã bước qua tuổi 96 hiểu rằng phía sau mỗi cái tên trong cuốn sổ là một gia đình đã chờ đợi hơn nửa thế kỷ. Và đôi khi, chỉ một dòng ghi chép còn sót lại cũng đủ giúp khép lại hành trình kiếm tìm kéo dài suốt cả một đời người.

Đôi mắt y sĩ Thạnh đầy nỗi niềm khi ông Trọng chào và rời khỏi nhà, tiếp tục cuộc tìm kiếm - Ảnh: TRẦN MAI