Chủ tịch Quốc hội: Gian lận thi cử là vi phạm pháp luật, không chỉ là vấn đề đạo đức

Dùng AI phổ biến pháp luật đến mọi người dân

Sáng 4/8, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng; dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi).

Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, đây là đạo luật hết sức quan trọng trong giai đoạn hiện nay, khi Quốc hội đang nỗ lực hoàn thiện thể chế.

Theo ông, điều quan trọng là làm sao để công tác phổ biến, giáo dục pháp luật không còn mang tính hình thức, lối mòn, mà thật sự trở thành động lực xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại phiên thảo luận ở tổ. (Ảnh: Như Ý)

Chủ tịch Quốc hội lưu ý, phải đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; tránh số hóa cơ học, hướng tới tương tác đa chiều. Do vậy, luật cần quy định rõ việc xây dựng hệ sinh thái số quốc gia về phổ biến, giáo dục pháp luật.

Trong đó, cần luật hóa nghĩa vụ của các cơ quan ban hành trong việc cung cấp dữ liệu mở để tích hợp vào các công cụ AI, chatbot tự động giải đáp pháp luật cho người dân 24/7, tạo điều kiện để người dân tìm hiểu pháp luật một cách thuận tiện.

Chủ tịch Quốc hội cho rằng, cần phân định rõ đối tượng đặc thù và cá thể hóa nội dung phổ biến. Hiện nay, công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật đối với đồng bào dân tộc thiểu số còn nhiều khó khăn do địa bàn xa, phương tiện tuyên truyền còn hạn chế và rào cản ngôn ngữ.

Do vậy, cần bổ sung các tiêu chí định lượng để xác định đối tượng đặc thù theo vùng miền, độ tuổi và lĩnh vực sinh kế. Đồng thời, cần phát huy giáo dục dựa vào cộng đồng, luật hóa rõ hơn vai trò của các thiết chế văn hóa ở cơ sở như già làng, trưởng bản, người có uy tín, dòng họ và các mô hình tự quản trong cộng đồng.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng nhắc lại vừa qua xảy ra một số vụ việc vi phạm trong thi cử. Theo Chủ tịch Quốc hội, có ý kiến cho rằng đó là vấn đề đạo đức, nhưng không phải. Đó là biểu hiện của việc chưa thượng tôn pháp luật, chứ không đơn thuần là vấn đề đạo đức.

“Pháp luật đã có quy định, nhưng vẫn vi phạm thì đó là vi phạm pháp luật. Chúng ta cần nói mạnh mẽ như vậy. Ngay trong trường học, hành vi gian lận thi cử là hành vi vi phạm pháp luật", Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ, đồng thời nhấn mạnh, việc sửa đổi luật lần này có ý nghĩa rất quan trọng, nhằm làm cho công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật thực sự đi vào cuộc sống, đến được với người dân và các đối tượng thụ hưởng.

Xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật

Cũng tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Vũ Trung - Viện trưởng Viện Pasteur TPHCM, cho rằng, cần chuyển tư duy từ phổ biến pháp luật sang quản trị tuân thủ pháp luật. Vì vậy, ông đề nghị bổ sung quy định về việc hình thành năng lực tiếp cận, sử dụng pháp luật và xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Vũ Trung.

Đồng thời, đại biểu cũng kiến nghị bổ sung quy định về quyền của công dân được giải đáp pháp luật, được tiếp cận miễn phí dữ liệu pháp luật, được sử dụng các nền tảng số phục vụ học tập pháp luật và được tiếp cận thông tin pháp luật bằng ngôn ngữ dễ hiểu. Theo ông, đây cũng là xu hướng chung của nhiều quốc gia phát triển.

Trong khi đó, đại biểu Lê Ngọc Sơn (TPHCM) đề nghị hoàn thiện dự thảo theo hướng chuyển mạnh sang quản lý dựa trên kết quả.

Ông viện dẫn báo cáo của Bộ Tư pháp, trong 13 năm qua, cả nước đã tổ chức hơn 3,6 triệu cuộc phổ biến trực tiếp cho khoảng 492,7 triệu lượt người và cấp phát hơn 277 triệu tài liệu. Tuy nhiên, báo cáo cũng cho thấy việc theo dõi, đánh giá hiệu quả chưa được chú trọng; công tác kiểm tra còn hình thức và chưa thường xuyên.

Từ đó, ông đề nghị bổ sung quy định, việc bố trí và sử dụng kinh phí phải gắn với nhiệm vụ, sản phẩm, kết quả tiếp cận và mức độ đáp ứng nhu cầu của đối tượng thụ hưởng.