Muốn giảm đầu cơ đất, phải đánh thuế mạnh đất bỏ hoang

Theo đề xuất của các chuyên gia, cần đánh mạnh thuế đối với đất bỏ hoang - Ảnh: QUANG THẾ

Nghị quyết 21 của Ban Chấp hành Trung ương về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan vừa được ban hành. 

Để đạt mục tiêu trên, nghị quyết giao nghiên cứu xây dựng chính sách tài chính, thuế với lộ trình phù hợp để sử dụng đất tiết kiệm, hiệu quả; tập trung khắc phục tình trạng bỏ hoang đất, chậm đưa đất vào sử dụng, đầu cơ đất, găm giữ đất làm méo mó thị trường, đẩy giá đất, giá nhà vượt xa nhu cầu ở thật và khả năng chi trả của người dân. 

Đồng thời, chính sách được thiết kế để việc găm giữ đất mà không sử dụng trở nên tốn kém hơn lợi ích đầu cơ.

Nên đánh thuế lũy tiến với đất vượt hạn mức

Trao đổi với Báo điện tử Tuổi Trẻ, GS Đặng Hùng Võ - nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) - cho rằng cần sớm áp dụng thuế lũy tiến đối với đất.

Theo ông, nhiều quốc gia không chỉ đánh thuế cao với đất bỏ hoang mà còn áp dụng thuế đối với đất sử dụng kém hiệu quả. Mục tiêu là buộc người sở hữu đưa đất vào khai thác hiệu quả thay vì găm giữ chờ tăng giá.

Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Tú - chuyên gia về thuế - cho rằng đánh thuế đối với trường hợp sử dụng nhiều đất, để đất lãng phí hoặc bỏ hoang là chủ trương xuyên suốt của Đảng nhiều năm qua.

Ông đề xuất áp dụng thuế theo biểu lũy tiến trên giá trị đất. Người sử dụng diện tích vượt hạn mức sẽ chịu mức thuế cao hơn mức thuế suất phổ thông.

"Đất đai là tài nguyên đặc biệt của quốc gia nên người sử dụng vượt hạn mức cần chịu thuế suất cao hơn. Còn đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng phải áp dụng mức thuế đủ lớn để người sở hữu không còn động lực găm giữ", ông Tú nói.

Ông Tú cho rằng hiện mỗi địa phương đều quy định hạn mức sử dụng đất. Ví dụ, nếu hạn mức là 25m²/người thì hộ gia đình bốn người được tính hạn mức 100m².

Diện tích trong hạn mức vẫn áp dụng thuế sử dụng đất phi nông nghiệp 0,03% như hiện hành. Phần diện tích vượt hạn mức sẽ chịu thuế suất cao hơn, còn đất bỏ hoang có thể áp dụng mức thuế gấp 5-7 lần so với trong hạn mức.

Thuế giúp giảm đầu cơ, hạ nhiệt giá đất

Theo ông Tú, khi cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai được hoàn thiện, cơ quan quản lý sẽ xác định được một cá nhân đang sở hữu bao nhiêu thửa đất, ở đâu và diện tích bao nhiêu. Đây sẽ là nền tảng để kiểm soát tình trạng đầu cơ và sử dụng đất lãng phí.

Khi phải nộp thuế ở múc cao hằng năm đối với đất bỏ hoang, chi phí sẽ tăng lên, buộc người giữ đất phải đưa đất vào sản xuất, kinh doanh, cho thuê hoặc chuyển nhượng.

GS Đặng Hùng Võ cũng cho rằng chính sách thuế cần đủ đơn giản để thực thi nhưng đủ mạnh để việc tích trữ đất không còn mang lại lợi ích.

"Khi chi phí nắm giữ đất tăng, dòng vốn sẽ dịch chuyển sang sản xuất, kinh doanh thay vì tiếp tục "chôn" trong đất" - ông nhận định.

Tuy nhiên, theo ông Võ, chính sách thuế cần được thiết kế theo từng mục đích sử dụng đất. Chẳng hạn, đất nông nghiệp có thời gian để đất nghỉ theo quy trình canh tác nên không thể đánh đồng với đất bỏ hoang do đầu cơ hoặc chậm đưa vào sử dụng.