Tiếng ngáy ở trẻ em cảnh báo dấu hiệu không nên bỏ qua

Giấc ngủ ở trẻ em - Ảnh minh họa

Đây là một rối loạn hô hấp có thể ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất, trí tuệ và cấu trúc sọ mặt của trẻ nếu không được phát hiện sớm. Đáng chú ý, bác sĩ răng hàm mặt là một trong những người có thể nhận diện những dấu hiệu đầu tiên của tình trạng này ngay trong quá trình khám nha khoa.

Ở trẻ em, giấc ngủ đóng vai trò quan trọng đối với sự tăng trưởng và phát triển. Trong khi ngủ, cơ thể tiết hormone tăng trưởng, não bộ xử lý và lưu giữ thông tin, hệ miễn dịch được điều hòa và các mô được tái tạo. 

Đây cũng là thời điểm hệ thống sọ mặt tiếp tục phát triển. Chất lượng hô hấp trong lúc ngủ vì thế có ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của xương hàm, khớp cắn và khuôn mặt của trẻ.

Một giấc ngủ khỏe mạnh không chỉ giúp trẻ phát triển chiều cao, cải thiện khả năng học tập mà còn góp phần hình thành hệ thống hô hấp và vùng hàm mặt cân đối.

Khi tiếng ngáy không còn là điều bình thường

Ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn là tình trạng đường hô hấp trên bị hẹp hoặc tắc nghẽn lặp đi lặp lại trong lúc ngủ, khiến luồng không khí bị gián đoạn, làm giảm oxy máu và gây nhiều lần thức giấc ngắn mà người bệnh thường không nhận biết.

Theo các nghiên cứu quốc tế, khoảng 7-10% trẻ em trong cộng đồng có tình trạng ngáy thường xuyên, trong khi hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA) được ghi nhận ở khoảng 1-5% trẻ em. Điều này cho thấy không phải mọi trẻ ngáy đều mắc OSA, nhưng ngáy thường xuyên là một dấu hiệu cảnh báo quan trọng cần được đánh giá thêm.

Lùi xương hàm dưới có nguy cơ gây tắc nghẽn đường thở cao - Ảnh: BSCC

Ở trẻ em, biểu hiện của bệnh không phải lúc nào cũng rõ ràng. Ngoài tiếng ngáy kéo dài, trẻ có thể xuất hiện các dấu hiệu như: Thở bằng miệng khi ngủ hoặc cả ban ngày; Ngủ không yên, trở mình nhiều; Đổ mồ hôi nhiều khi ngủ; Thường xuyên mệt mỏi sau khi thức dậy; Buồn ngủ ban ngày hoặc ngủ gật bất thường; Giảm tập trung, tăng động, kết quả học tập sa sút.

Các chuyên gia cho rằng nhiều trường hợp trẻ bị chẩn đoán tăng động giảm chú ý hoặc chậm phát triển học tập thực chất có thể liên quan đến chất lượng giấc ngủ bị suy giảm trong thời gian dài.

Vai trò ít được biết đến của bác sĩ răng hàm mặt

Theo các bác sĩ răng hàm mặt, khám nha khoa không chỉ dừng lại ở việc phát hiện răng sâu, các bệnh lý/bất thường mô cứng và mô mềm, các thói quen xấu hay sai lệch khớp cắn… Trong quá trình khám, bác sĩ có thể quan sát được nhiều dấu hiệu liên quan đến nguy cơ rối loạn hô hấp khi ngủ như hàm trên hẹp, khẩu cái cao, cắn chéo sau, cằm lùi, khuôn mặt phát triển theo chiều dọc, môi không khép kín hoặc tình trạng thở miệng kéo dài.

Ngưng thở khi ngủ ở trẻ có thể được phát hiện sớm khi thăm khám nha khoa - Ảnh: BSCC

Đây đều là những đặc điểm có mối liên quan với sự hẹp của đường thở trên và nguy cơ mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ.

Chính vì vậy, bác sĩ răng hàm mặt ngày càng được xem là một mắt xích quan trọng trong quá trình sàng lọc sớm trẻ có nguy cơ mắc bệnh, từ đó phối hợp chuyển trẻ đến các chuyên khoa phù hợp để được đánh giá và điều trị toàn diện.

Phát hiện sớm giúp thay đổi quá trình phát triển của trẻ

Nhiều nghiên cứu cho thấy việc can thiệp sớm ở trẻ đang trong giai đoạn phát triển có thể cải thiện đáng kể chức năng hô hấp và hạn chế những ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển sọ mặt. 

Tùy từng nguyên nhân, trẻ có thể được điều trị bằng nhiều phương pháp khác nhau như xử lý các bệnh lý tai mũi họng, kiểm soát cân nặng nếu béo phì, chỉnh nha can thiệp sớm nhằm mở rộng cung hàm nếu hàm hẹp, đưa xương hàm dưới ra trước nếu có lùi xương hàm dưới khi có chỉ định, hoặc phối hợp nhiều chuyên khoa khác để tối ưu kết quả điều trị.

Tuy nhiên cần lưu ý rằng chỉnh nha không phải là phương pháp điều trị duy nhất đối với ngưng thở khi ngủ, nhưng trong nhiều trường hợp, việc can thiệp vào sự phát triển của xương hàm có thể góp phần cải thiện không gian đường thở và hỗ trợ điều trị hiệu quả hơn.

Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám khi nhận thấy một hoặc nhiều biểu hiện sau:

Việc thăm khám không chỉ nên thực hiện tại chuyên khoa tai mũi họng hoặc hô hấp, mà còn cần được phối hợp với bác sĩ răng hàm mặt nhằm đánh giá toàn diện cấu trúc sọ mặt và nguy cơ ảnh hưởng đến đường thở.