El Nino mạnh lên nhanh chóng, nhiều khu vực sắp hứng chịu thời tiết cực đoan

Theo WMO, việc El Nino nhanh chóng mạnh lên trong những tháng tới sẽ làm gia tăng nguy cơ xảy ra các hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng, hạn hán, mưa lớn và lũ lụt tại nhiều khu vực trên thế giới. Theo thông cáo của WMO, bản cập nhật khí hậu mùa toàn cầu mới nhất cho thấy El Nino sẽ phát triển nhanh trong giai đoạn từ tháng 7 đến tháng 9/2026 và nhiều khả năng trở thành một đợt El Nino mạnh vào cuối năm.

Các mô hình dự báo của những trung tâm khí hậu hàng đầu thế giới đều ghi nhận nhiệt độ bề mặt nước biển tại khu vực trung tâm và phía Đông xích đạo Thái Bình Dương đang tăng đáng kể. Dị thường nhiệt độ trung bình theo mùa được dự báo vượt ngưỡng 2 độ C tại các khu vực theo dõi trọng điểm - dấu hiệu đặc trưng của một đợt El Nino cường độ mạnh.

Theo WMO, các mô hình dự báo hiện có mức độ thống nhất rất cao, qua đó củng cố độ tin cậy của dự báo. Hiện tượng El Nino được dự báo tiếp tục tăng cường trong mùa Thu tại Bắc Bán cầu và sẽ tác động đến điều kiện khí hậu ở nhiều khu vực trên thế giới. Trong khi đó, khu vực Đại Tây Dương xích đạo cũng được dự báo duy trì nền nhiệt cao hơn mức trung bình.

Tổng Thư ký WMO Celeste Saulo cho biết các điều kiện El Nino đã xuất hiện và đang diễn biến đúng như các dự báo trước đó của tổ chức này. Bà nhấn mạnh El Nino mạnh sẽ làm tăng đáng kể khả năng xảy ra hạn hán, mưa lớn, nắng nóng cực đoan trên đất liền cũng như các đợt nắng nóng trên đại dương ở nhiều khu vực.

Theo bà Saulo, cộng đồng khí tượng toàn cầu đang triển khai một chiến dịch phối hợp quy mô lớn chưa từng có trong hệ thống Liên hợp quốc nhằm hỗ trợ các chính phủ, các tổ chức nhân đạo và những lĩnh vực nhạy cảm với khí hậu như nông nghiệp, y tế, quản lý tài nguyên nước và an ninh lương thực chủ động chuẩn bị ứng phó với các tác động có thể xảy ra.

Dự báo tổng hợp từ nhiều trung tâm dự báo hàng đầu thế giới cho khu vực trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương xích đạo. (Ảnh: WMO)

Theo WMO, El Nino và La Nina là hai pha đối nghịch của dao động El Nino - Dao động phương Nam (ENSO), một trong những yếu tố tự nhiên có ảnh hưởng lớn nhất đến biến động khí hậu toàn cầu theo từng năm.

El Nino hình thành khi nhiệt độ bề mặt nước biển tại khu vực trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương nhiệt đới tăng cao hơn mức trung bình trong thời gian kéo dài. Hiện tượng này thường xuất hiện sau mỗi 2-7 năm, kéo dài khoảng 9-12 tháng và thường đạt cường độ mạnh nhất trong giai đoạn từ tháng 11 đến tháng 2 năm sau.

Tuy nhiên, WMO lưu ý rằng tác động của mỗi đợt El Nino không hoàn toàn giống nhau mà phụ thuộc vào cường độ, thời gian kéo dài, thời điểm hình thành cũng như sự tương tác với các hiện tượng khí hậu khác, như dao động lưỡng cực Ấn Độ Dương hay trạng thái của Đại Tây Dương. Ngay cả khi ENSO ở trạng thái trung tính, các hiện tượng thời tiết cực đoan vẫn có thể xảy ra.

WMO cũng cho biết tổ chức này phân loại ENSO thành bốn cấp gồm yếu, trung bình, mạnh và rất mạnh. Thuật ngữ "siêu El Nino" không nằm trong hệ thống phân loại chính thức và không được sử dụng trong các sản phẩm dự báo của WMO.

Bản cập nhật khí hậu mùa toàn cầu dự báo từ nay đến tháng 9/2026, hầu hết các khu vực đất liền nằm trong khoảng từ 60 độ Nam đến 60 độ Bắc - nơi tập trung phần lớn dân số thế giới - đều có khả năng cao ghi nhận nhiệt độ cao hơn mức trung bình nhiều năm.

Trên các đại dương, khu vực Thái Bình Dương xích đạo phía Đông đường đổi ngày có trên 80% khả năng ghi nhận nhiệt độ mặt nước biển cao hơn trung bình. Nhiệt độ tại Ấn Độ Dương và Đại Tây Dương nhiệt đới cũng được dự báo ở mức cao hơn bình thường, trong khi khu vực Bắc Đại Tây Dương nhiều khả năng duy trì nền nhiệt gần hoặc thấp hơn trung bình.

Đối với lượng mưa, WMO nhận định mô hình mưa trong giai đoạn từ tháng 7 đến tháng 9 phản ánh rõ ảnh hưởng của El Nino đang mạnh lên.

Mưa nhiều hơn trung bình được dự báo xuất hiện tại khu vực trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương xích đạo. Ngược lại, lượng mưa có khả năng thấp hơn trung bình tại nhiều khu vực thuộc Ấn Độ Dương nhiệt đới, tiểu lục địa Ấn Độ và phần lớn lãnh thổ Australia.

Tại châu Phi, mô hình dự báo thể hiện sự đối lập rõ rệt giữa phía Đông và phía Tây. Các khu vực ven phía Bắc Vịnh Guinea được dự báo có lượng mưa cao hơn trung bình, trong khi vùng Sừng châu Phi nhiều khả năng đối mặt với tình trạng thiếu mưa.

WMO cũng dự báo lượng mưa thấp hơn trung bình tại nhiều khu vực ở Trung Mỹ, Caribe và Tây Bắc Nam Mỹ, trong khi khu vực Tây Nam nước Mỹ có xu hướng ẩm ướt hơn.

Đối với châu Âu, dự báo cho thấy khu vực Nam Âu có khả năng xuất hiện lượng mưa cao hơn trung bình, còn Bắc Âu có xu hướng khô hơn. Tuy nhiên, WMO lưu ý mức độ tin cậy của các dự báo đối với châu Âu hiện vẫn thấp hơn so với nhiều khu vực khác trên thế giới.