Từ ngày 1-7: Nhiều chính sách mới mang tính đột phá

Từ tháng 7-2026, 29 Luật, 50 Nghị định và 72 Thông tư mới nhất sẽ có hiệu lực. Trong đó có các quy định về xử phạt vi phạm hành chính lĩnh vực giao thông, môi trường mạng và đời sống dân cư.

Nhiều mức phạt tăng nặng

Điều đáng chú ý là nhiều hành vi tưởng không bị phạt nhưng có thể bị xử lý với mức phạt không hề thấp. Điển hình như tại Nghị định 174/2026/NĐ-CP quy định phạt 20-30 triệu đồng nếu tự ý sao chép, đăng tải một phần đáng kể hoặc toàn văn tác phẩm báo chí mà không được sự đồng ý của chủ thể quyền (tòa soạn, tác giả). So với trước đây, quy định này ngăn chặn việc sao chép nguyên văn, đăng tải một phần đáng kể (cắt ghép nội dung quan trọng), hoặc "xào nấu" lại thông tin độc quyền mà chưa được cơ quan báo chí đồng ý.

Cũng từ tháng 7, Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ 2024 có hiệu lực yêu cầu trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35 mét không được ngồi cùng hàng ghế với người lái xe (trừ loại xe chỉ có một hàng ghế). Người lái xe phải sử dụng thiết bị an toàn phù hợp (ghế chuyên dụng, nôi mây, đai an toàn riêng...). Sau một thời gian lùi lộ trình để chuẩn bị nguồn cung thiết bị, quy định này chính thức áp dụng bắt buộc và sẽ bị xử phạt nếu vi phạm.

Từ ngày 1-7, việc sao chép, đăng tải một phần đáng kể hoặc toàn văn tác phẩm báo chí mà không được sự đồng ý của chủ thể quyền sẽ bị phạt.

Bên cạnh đó, luật cũng siết chặt quy định vận chuyển sạc dự phòng trên máy bay. Theo Chỉ thị của Cục Hàng không, hành khách chỉ được mang tối đa 2 sạc dự phòng trong hành lý xách tay (dưới 100Wh, từ 100Wh-160Wh phải được hãng bay cho phép). Đặc biệt, cấm tuyệt đối việc cắm sạc lại cho chính cục sạc dự phòng hoặc dùng nó để sạc thiết bị khác khi đang ở trên tàu bay.

Ngoài ra, theo Nghị định 174/2026, cá nhân mua bán vật phẩm ảo, đơn vị ảo hoặc điểm thưởng trong game bị phạt từ 2-3 triệu đồng (tổ chức thì gấp đôi).

Đánh giá về những quy định mới, luật sư Đào Thị Bích Liên, Văn phòng Luật sư Hà Hải và Cộng sự, cho biết các Luật, Nghị định mới và Thông tư có hiệu lực từ tháng 7-2026 được xây dựng trên cơ sở yêu cầu thực tiễn, hướng đến mục tiêu bảo vệ lợi ích công cộng, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Mặc dù một số quy định sẽ tác động đến thói quen sinh hoạt, đi lại và hoạt động kinh doanh của người dân trong thời gian đầu, nhưng xét trên phương diện quản lý nhà nước cũng như lợi ích lâu dài của xã hội, đây đều là những chính sách cần thiết và phù hợp với xu hướng hoàn thiện hệ thống pháp luật hiện nay.

Như đối với quy định bắt buộc sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em trên ô tô, việc chính thức áp dụng sau thời gian chuyển tiếp là hoàn toàn hợp lý. Trẻ em là đối tượng dễ bị tổn thương khi xảy ra tai nạn giao thông, trong khi việc sử dụng ghế chuyên dụng hoặc các thiết bị an toàn phù hợp có ý nghĩa quan trọng trong việc giảm thiểu nguy cơ thương tích và tử vong. Chính sách này thể hiện rõ quan điểm lấy phòng ngừa làm trọng tâm, ưu tiên bảo vệ tính mạng và sức khỏe của trẻ em thay vì chỉ xử lý hậu quả sau khi tai nạn xảy ra. Đây cũng là tiêu chuẩn an toàn giao thông đã được nhiều quốc gia áp dụng từ nhiều năm qua.

Tương tự, quy định không bố trí trẻ em dưới 10 tuổi hoặc có chiều cao dưới 1,35 mét ngồi ở hàng ghế trước của ô tô cũng xuất phát từ yêu cầu bảo vệ tính mạng và sức khỏe của trẻ em.

Đối với quy định về việc mang và sử dụng sạc dự phòng trên tàu bay, đây là biện pháp quản lý cần thiết nhằm bảo đảm an toàn hàng không. Pin lithium luôn tiềm ẩn nguy cơ quá nhiệt, chập điện hoặc cháy nổ nếu xảy ra sự cố kỹ thuật hoặc sử dụng không đúng cách.

Trong điều kiện đặc thù của hoạt động hàng không, bất kỳ sự cố nào cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn của toàn bộ chuyến bay. Vì vậy, việc giới hạn số lượng sạc dự phòng được mang theo, đồng thời quy định rõ các trường hợp không được sử dụng trên tàu bay là giải pháp mang tính phòng ngừa, phù hợp với yêu cầu bảo đảm an toàn khai thác và thông lệ quản lý của nhiều quốc gia.

"Sau khi xem qua các quy định có hiệu lực từ tháng 7-2026, tôi đều phù hợp với thực tế cuộc sống. Mục tiêu của pháp luật không phải là gia tăng nhểu trường hợp bị xử phạt, mà là định hướng hành vi, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật và giảm thiểu những rủi ro có thể phát sinh trong đời sống xã hội. Khi chính sách được tổ chức thực hiện đồng bộ, minh bạch và người dân hiểu đúng mục đích của từng quy định, hiệu quả quản lý nhà nước sẽ được nâng cao, đồng thời góp phần xây dựng một môi trường sống an toàn, văn minh và thượng tôn pháp luật" - luật sư Đào Thị Bích Liên nói.

Bước chuyển dịch pháp lý mang tính đột phá

Nói về việc xử phạt hành vi "xài chùa" bài báo trên mạng xã hội, luật sư Nguyễn Trung Hiếu, Giám đốc Công ty Luật TNHH Chân Thiện Mỹ, cho hay việc xử phạt nghiêm hành vi "xài chùa" bài báo trên mạng xã hội là hệ quả tất yếu của quá trình số hóa.

Quy định này có ý nghĩa quan trọng đối với các cơ quan báo chí và người làm nội dung chân chính. Nhiều năm qua, tình trạng các trang mạng xã hội, diễn đàn cắt ghép, sao chép nguyên văn chất xám của báo chí để thu hút tương tác và trục lợi diễn ra tràn lan.

Việc áp dụng khung hình phạt hành chính nặng không chỉ mang tính răn đe mà còn cung cấp cho các chủ thể quyền một công cụ bảo vệ trực tiếp, thay vì phải theo đuổi các vụ kiện dân sự đòi bồi thường thiệt hại kéo dài và tốn kém chi phí.

Tuy nhiên, khi áp dụng cần phân biệt rõ giữa trích dẫn hợp lý, chia sẻ có dẫn nguồn với hành vi sao chép, khai thác trái phép. Cơ quan chức năng cũng cần nâng cao năng lực thu thập, bảo quản chứng cứ điện tử để xử lý vi phạm hiệu quả, tránh tình trạng quy định có nhưng khó thực thi.

Còn về việc xử phạt hành vi mua bán vật phẩm ảo trong trò chơi điện tử, luật sư Nguyễn Trung Hiếu cho rằng đây là một điểm giao thoa giữa pháp luật dân sự và quản lý không gian mạng.

Theo hệ thống pháp luật Việt Nam, vật phẩm ảo không được công nhận là tài sản thực, do đó việc quy đổi chúng ra tiền tệ luôn bị nghiêm cấm. Mức phạt 2-3 triệu đồng đối với cá nhân tham gia mua bán phản ánh được sự nỗ lực của cơ quan quản lý nhằm ngăn chặn tình trạng cờ bạc trá hình, rửa tiền hoặc lừa đảo qua các nền tảng game online.

Việc cấm quy đổi và mua bán vật phẩm ảo chính là rào cản pháp lý cần thiết để ngăn chặn thanh thiếu niên sa ngã vào ảo tưởng kiếm tiền dễ dàng, qua đó bảo vệ sự phát triển lành mạnh của cộng đồng.

Đồng thời, quy định này cũng buộc các nhà phát hành game phải hoạt động dựa trên nền tảng của sự uy tín, cam kết xây dựng một môi trường giải trí tuân thủ pháp luật thay vì dung túng cho các lỗ hổng trục lợi.

Dù mức phạt 2-3 triệu đồng có thể chưa lớn so với những giao dịch chợ đen lên tới hàng tỷ đồng, nhưng đây là nền móng rất cần thiết. Tạo cơ sở vững chắc để các cơ quan chức năng tiến tới bóc gỡ những đường dây tội phạm công nghệ cao, làm trong sạch và minh bạch hóa môi trường không gian mạng.

Sau khi đọc qua các Luật, Nghị định mới và Thông tư sắp có hiệu lực, luật sư Trương Văn Tuấn, Trưởng Văn phòng Luật sư Trạng Sài Gòn, cho rằng đây là bước chuyển dịch pháp lý mang tính đột phá, tác động trực tiếp và mạnh mẽ nhất đến ba trụ cột sát sườn với người dân: giao thông, môi trường mạng và đời sống dân cư.

Sự thay đổi này là hoàn toàn cần thiết và đáng đồng tình. Thực tế, các quy định cũ đã bộc lộ nhiều khoảng trống trước sự phát triển quá nhanh của xã hội số và đô thị hóa.

Về giao thông, việc siết chặt và tăng mức xử phạt vi phạm hành chính không đơn thuần là "răn đe", mà là giải pháp cốt lõi để định hình lại văn hóa giao thông. Những chế tài nghiêm khắc hơn sẽ buộc người tham gia giao thông phải tự giác chấp hành, giảm thiểu tối đa tai nạn.

Về môi trường mạng, đây là "vùng xanh" pháp lý được người dân mong đợi nhất. Trong bối cảnh lừa đảo công nghệ và bạo lực mạng bùng nổ, các nghị định mới về an ninh mạng sẽ là lá chắn bảo vệ quyền riêng tư, thông tin cá nhân và tài sản của công dân một cách thực chất.

Về đời sống dân cư, các quy chế xử phạt mới trong khu dân cư sẽ giải quyết triệt để những xung đột kinh điển như ô nhiễm tiếng ồn, rác thải hay lấn chiếm không gian chung. Việc cụ thể hóa các mức phạt giúp chính quyền cơ sở dễ dàng thực thi, từ đó trả lại không gian sống văn minh, đáng sống cho người dân.

Tóm lại, gói chính sách mới này không làm khó người dân, mà trái lại, đang thiết lập một hành lang an toàn và công bằng hơn. Thượng tôn pháp luật lúc này chính là bảo vệ quyền lợi của chính mình và cộng đồng.