Phòng ngừa và xử lý nạn vẽ bậy

Hành vi vẽ bậy lên hàng rào bảo vệ công trình cầu đi bộ qua sông Sài Gòn của Nguyễn Quỳnh Khôi gây thiệt hại hơn 30 triệu đồng - Ảnh: Công an TP.HCM

Vấn đề là phải phân tích để xem hành vi này còn xâm hại quyền và lợi ích chính đáng gì nữa của Nhà nước, tư nhân để có biện pháp xử lý thích đáng và mang tính răn đe cao.

Ngoài ra cần tìm hiểu căn nguyên, cội nguồn của hành vi được cho là quái gở này để có biện pháp phòng ngừa và ngăn chặn.

Nạn vẽ bậy cũng xuất hiện nhiều nơi trên thế giới. Luật các nước coi đây là hành vi có tính chất gây rối trật tự xã hội và xử lý chế tài đối với người thực hiện hành vi trên cơ sở xem xét đặc điểm của từng trường hợp.

Nếu hành vi vẽ bậy làm cho tài sản nhà nước hoặc tư nhân bị hư hỏng, xuống cấp, xấu xí thì người thực hiện hành vi có thể chịu trách nhiệm hình sự về tội hủy hoại tài sản mang tính chất phá phách (vandalism), đồng thời chịu toàn bộ chi phí khôi phục tình trạng ban đầu, khắc phục thiệt hại.

Trường hợp để thực hiện hành vi vẽ bậy, người thực hiện hành vi xâm nhập vào nơi chốn riêng tư hoặc nơi công cộng bị hạn chế tiếp cận mà không được sự đồng ý của chủ sở hữu hoặc người quản lý hợp pháp đối với tài sản, gọi là trespass thì còn bị xử lý riêng do hành vi đó. 

Tùy theo tính chất nghiêm trọng của hành vi xâm nhập, việc xử lý có thể được thực hiện về mặt dân sự hoặc hình sự hoặc cả hai.

Nếu hành vi bao hàm việc sử dụng, khai thác thông tin, hình ảnh cá nhân của người khác một cách trái phép, người thực hiện hành vi có thể chịu trách nhiệm do xâm phạm quyền riêng tư. 

Hành vi mà có tác dụng xâm hại danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác thì sẽ là căn cứ quy trách nhiệm bồi thường thiệt hại vật chất, tinh thần do hành vi đó gây ra. 

Hành vi có tính chất sao chép trái phép tác phẩm của người khác phải bị coi là xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và xử lý theo các quy định tương ứng của luật.

Có trường hợp hành vi có tác dụng kích động lòng thù hận, kích động bạo lực, phân biệt chủng tộc, người thực hiện hành vi có thể bị cáo buộc và xử lý theo các tội danh tương thích.

Quan trọng hơn hết, nhà chức trách các nước quan tâm đặc biệt đến việc làm thế nào phòng ngừa nạn vẽ bậy, nói chung phòng ngừa các hành vi lệch chuẩn tại nơi công cộng. Một trong những biện pháp chủ đạo là giáo dục con người. 

Cá nhân phải được dạy dỗ từ bé về ý thức tôn trọng cảnh quan và vệ sinh ở nơi công cộng; phải coi việc vẽ bậy, khạc nhổ, phóng uế, xả rác ở nơi công cộng là hành vi không chỉ vi phạm pháp luật mà còn phi đạo đức. 

Cá nhân cũng phải được giáo dục kỹ để có ý thức tôn trọng quyền sở hữu tài sản, quyền riêng tư; phải biết coi các quyền này là thiêng liêng và sự tôn trọng đối với các quyền này là điều kiện cơ bản để kiến tạo xã hội trật tự, văn minh, thịnh vượng dành cho tất cả mọi người.